Liên tục ợ chua, nóng, đau rát vùng ngực sau khi tăng cân, khó nuốt, anh Hùng (29 tuổi, TP.HCM) đi khám phát hiện tiền ung thư thực quản. Bác sĩ khai thác nhịp sinh hoạt cho thấy, công việc gấp rút khiến anh thường xuyên gọi thức ăn nhanh, đồ chế biến sẵn, gộp bữa sáng và trưa, uống nhiều cà phê và hút thuốc lá. Sau hơn một năm, anh tăng gần 30kg, từ 68kg lên 95kg. Ba tháng trước, anh bị ợ chua, ợ nóng ngày càng nhiều, kèm đau rát vùng ngực, nghẹn, khó nuốt, khàn giọng, buồn nôn, thỉnh thoảng nôn ra chất màu bã cà phê.
Tăng 30kg trong một năm vì đồ ăn nhanh
Kết quả nội soi thực quản dạ dày cho thấy anh Hùng bị loét thực quản diện rộng, trào ngược dạ dày thực quản độ B. Với tổn thương niêm mạc lớn hơn 3cm, sinh thiết phát hiện Barrett thực quản – biến chứng của trào ngược kéo dài, làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tuyến thực quản. Anh được nội soi khoanh vùng và cắt bỏ tế bào tổn thương, đồng thời có chỉ định giảm cân. Lúc này, anh béo phì độ 2, mỡ nội tạng vượt gấp 2,5 ngưỡng an toàn, tỷ lệ mỡ cơ thể gần 50%.
Anh Dương Ngọc Tuấn (27 tuổi, Hà Nội) cũng có thói quen ăn uống thất thường: bỏ bữa sáng, nghiện nước ngọt có ga, gọi đồ ăn nhanh, ít vận động, có thể ngồi liên tục 8-10 tiếng. Ban đầu chỉ thấy mệt mỏi, khó tập trung, nhưng trong một lần khám sức khỏe định kỳ, anh bất ngờ phát hiện men gan tăng, gan nhiễm mỡ và chỉ số đường huyết ở mức cảnh báo. Bác sĩ cho biết dù chưa béo phì, anh vẫn có nguy cơ tiến triển rối loạn chuyển hóa nếu duy trì lối sống hiện tại. Anh Tuấn chia sẻ: “Tôi nghĩ chỉ người thừa cân mới bị gan nhiễm mỡ, tiểu đường. Khi bác sĩ nói các chỉ số sức khỏe thay đổi, tôi mới nhận ra những thói quen hằng ngày tưởng nhỏ nhưng kéo dài lại ảnh hưởng lớn đến cơ thể”.
Người trẻ tích lũy nguy cơ bệnh tật
TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết lối sống hiện đại khiến nhiều người trẻ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ bệnh tật sớm hơn. Quá trình tích lũy nguy cơ diễn ra âm thầm, cơ thể chịu đựng trong thời gian dài nhưng tổn thương chuyển hóa, viêm mạn tính hay rối loạn chức năng cơ quan vẫn hình thành. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến trào ngược dạ dày thực quản. Khi niêm mạc thực quản liên tục bị axit tấn công, các tế bào có thể biến đổi thành dạng giống niêm mạc ruột, hình thành Barrett thực quản.
Theo bác sĩ Hoàng, chỉ cần tăng trên 5 kg trong một năm có thể làm nguy cơ xuất hiện triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản tăng gấp 2,7 lần. Bệnh này ảnh hưởng tới khoảng một phần ba dân số nói chung và lên tới 70% người béo phì nặng. Ở người béo phì thường tồn tại nhiều rối loạn sinh lý như rối loạn vận động thực quản, suy giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới, tăng nguy cơ thoát vị hoành, tăng áp lực trong ổ bụng và dạ dày, thay đổi hormone do mô mỡ tiết ra như adiponectin và leptin. Những yếu tố này phối hợp làm tăng nguy cơ Barrett thực quản và tiến triển thành ung thư.
Bên cạnh thừa cân, các thói quen thiếu khoa học như ăn quá nhanh, ít vận động, nằm ngay sau ăn, ăn uống không đúng giờ, vừa ăn vừa làm việc, thường xuyên căng thẳng đều thúc đẩy trào ngược dạ dày thực quản khởi phát hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt ở người trẻ. Bác sĩ Hoàng khuyến cáo: “Tuổi trẻ là giai đoạn có khả năng phục hồi tốt, nhưng không có nghĩa là có thể bỏ qua các nguy cơ. Kiểm soát cân nặng, ăn uống đúng giờ, duy trì vận động, ngủ đủ và khám sức khỏe định kỳ là cách ngăn bệnh từ sớm”.
