Cyrus Nguyễn, Trưởng nhóm Phát triển và Thiết kế Digital Technology tại NAB Vietnam, khẳng định: “AI không phải mối đe dọa, mà là công cụ giúp các chuyên gia công nghệ hoàn thành nhiều công việc nhanh hơn bao giờ hết.” Theo anh, điều quan sát được trong vài năm gần đây không phải sự thay thế giữa AI và con người, mà là sự thay đổi trong những kỹ năng tạo ra khác biệt của một kỹ sư phần mềm.
AI làm thay đổi tiêu chuẩn đánh giá kỹ sư
Trong khoảng hai năm trở lại đây, AI trở thành chủ đề không thể tránh trong ngành công nghệ. Các công cụ như ChatGPT, GitHub Copilot hay Claude ngày càng hỗ trợ lập trình, khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu doanh nghiệp có còn cần nhiều kỹ sư như trước? Từ góc nhìn người trực tiếp tuyển dụng, Cyrus cho biết nhu cầu tìm kiếm kỹ sư tài năng chưa hề giảm.
“AI khiến những việc trước đây mất 2 ngày giờ còn 2 tiếng, vậy 6 tiếng còn lại bạn làm gì?” – Cyrus đặt vấn đề. Khi làm việc với các hệ thống lớn trong lĩnh vực ngân hàng tại NAB Innovation Centre Vietnam, công việc không chỉ dừng ở việc viết mã nguồn. AI nâng mặt bằng năng suất nhưng đồng thời khiến tiêu chuẩn dành cho kỹ sư tăng lên. Nếu trước đây kỹ sư được đánh giá qua khả năng viết code, thì hiện nay giao tiếp, phối hợp và hiểu bài toán thực tế mới là yếu tố tạo khác biệt. “AI viết code nhanh hơn là điều chắc chắn. Nhưng AI không thể ngồi cùng bộ phận nghiệp vụ và hiểu tại sao họ cần tính năng này, chứ không phải cái kia.”
Kỹ năng khó thay thế: đồng cảm, tư duy phản biện và trách nhiệm
Cyrus cho rằng những kỹ năng khó bị thay thế nhất trong kỷ nguyên AI không phải thuần kỹ thuật, mà là sự đồng cảm với người dùng, khả năng đưa ra quyết định, tư duy phản biện và tinh thần trách nhiệm với sản phẩm. Sự thay đổi này tác động trực tiếp đến cách lựa chọn nhân sự. Ở vị trí tuyến dưới, nền tảng kiến thức, làm việc nhóm và tư duy học hỏi được đặt lên hàng đầu. Với vị trí cấp cao, NAB Vietnam muốn “tìm người học nhanh, hơn là người biết nhiều”.
Kỹ năng cần thiết cho kỹ sư trẻ
Khi được hỏi điều quan trọng nhất với kỹ sư trẻ trong bối cảnh AI thay đổi liên tục, Cyrus nhấn mạnh khả năng học những điều mới. “Công nghệ đang được sử dụng rộng rãi hôm nay có thể thay đổi chỉ sau vài năm, thậm chí vài tháng. Trong khi đó, những kỹ năng phân tích nguyên nhân vấn đề, giao tiếp với đồng nghiệp hay làm việc trong môi trường quốc tế vẫn sẽ tiếp tục có giá trị.”
Một kỹ năng bị đánh giá thấp trong giới công nghệ là giao tiếp – không chỉ ngoại ngữ, mà còn khả năng giải thích vấn đề kỹ thuật phức tạp cho người không chuyên, hay trình bày quan điểm rõ ràng, thuyết phục. Bên cạnh đó là tư duy phản biện. “Theo mình, không nên tin ngay cả AI. Quan trọng là biết khi nào cần kiểm chứng và khi nào cần đặt câu hỏi.”
Cyrus ấn tượng với sự chủ động của thế hệ kỹ sư trẻ. Nhiều bạn bắt đầu suy nghĩ về lộ trình nghề nghiệp, kỹ năng cần học hay mục tiêu dài hạn sớm hơn thế hệ anh. “Các bạn trẻ bây giờ có rất nhiều lợi thế. Các bạn tiếp cận thông tin nhanh hơn, học nhanh hơn và chủ động hơn. Điều quan trọng là phải biến những lợi thế đó thành hành động thực tế.”
Cơ hội phát triển sự nghiệp toàn cầu ngay tại Việt Nam
Trước khi về Việt Nam, Cyrus từng làm việc hai năm tại Malaysia, tiếp xúc với môi trường đa văn hóa. Tuy nhiên, theo anh, ra nước ngoài không còn là con đường duy nhất để phát triển sự nghiệp quốc tế. Điểm khác biệt lớn nhất của NAB Vietnam là nhân viên được trao quyền thử nghiệm, được tin tưởng giao trách nhiệm lớn. Gia nhập năm 2022, Cyrus là một trong những người đầu tiên xây dựng văn phòng Hà Nội. Gần 4 năm sau, anh dẫn dắt đội ngũ khoảng 65 chuyên gia, đồng thời tham gia tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân sự.
“Mỗi năm tại đây, mình lại được học, được làm và được giao những trọng trách mới. Đó là điều khiến mình luôn tự hào.” Cyrus khuyên khi đứng trước cơ hội nghề nghiệp mới, mức lương hay địa điểm không nên là tiêu chí duy nhất. Thay vào đó, hãy tự hỏi liệu nơi đó có người giỏi để học hỏi và có cho phép mình thử nghiệm, mắc sai lầm và tiếp tục phát triển hay không.
Chuyển từ kỹ sư sang quản lý: trao quyền thay vì tự giải quyết
Nhìn lại gần bốn năm, Cyrus cho rằng quyết định gia nhập NAB mở ra hành trình đầy khát vọng. Khi đội ngũ mở rộng, trọng tâm chuyển từ công nghệ sang quản lý và phát triển con người. Đây là giai đoạn nhiều kỹ sư gặp khó khăn khi chuyển từ vai trò kỹ thuật sang quản lý. “Kỹ sư giỏi hay được khen vì giải quyết vấn đề nhanh. Nhưng khi chuyển sang quản lý, nếu bạn vẫn giữ thói quen đó thì bạn sẽ trở thành điểm nghẽn của cả đội.”
Thay vì cố gắng trở thành người giải quyết mọi vấn đề, anh học cách trao quyền cho các trưởng nhóm, tin tưởng đội ngũ và tạo môi trường để họ phát huy năng lực. “Vai trò của mình không phải là người giải quyết vấn đề giỏi nhất, mà là người giúp mở rộng cơ hội phát triển cho đội ngũ.” Theo Cyrus, đây là khác biệt lớn nhất giữa một kỹ sư giỏi và một người quản lý giỏi: thành công của kỹ sư đo bằng những gì bản thân làm được, còn thành công của người quản lý phản ánh qua sự phát triển của những người xung quanh.
