Hình ảnh những đứa trẻ ngước nhìn cha mẹ nửa giây rồi lại tiếp tục dán mắt vào màn hình iPad để vừa nhắn tin vừa xem livestream không còn xa lạ. Hiện tượng thiếu kiên trì, thường xuyên mệt mỏi, mất tập trung và thờ ơ với thế giới xung quanh là biểu hiện tiêu biểu của hội chứng 'não bỏng ngô' (popcorn brain).
Hội chứng 'não bỏng ngô' là gì?
Khái niệm do tiến sĩ David M. Levy (Đại học Washington) đưa ra nhằm mô tả trạng thái một cá nhân bị 'nghiện' các tác vụ đa nhiệm đến mức không còn hứng thú với các hoạt động thường nhật có nhịp điệu chậm rãi, trực tiếp bào mòn khả năng chú ý và tương tác thực tế. Ngày nay tuổi teen dần mất tập trung vì chỉ biết dán mắt vào điện thoại.
Tác hại đối với lứa tuổi teen
Hội chứng này đặc biệt nguy hại đối với lứa tuổi teen – giai đoạn then chốt trong phát triển tâm sinh lý. Nghiên cứu năm 2021 trên tạp chí PLOS ONE ở nhóm trẻ 8-12 tuổi khẳng định việc đa nhiệm truyền thông mức độ cao liên quan trực tiếp đến căng thẳng tâm lý, suy giảm chức năng cảm xúc - xã hội, gây rối loạn hành vi, giảm chất lượng giấc ngủ và tính kiên trì.
Các dấu hiệu nhận biết tiêu biểu ở trẻ bao gồm chú ý thay đổi dồn dập, thèm khát kích thích giác quan mới, mới nghe đã quên, khó thực hiện hướng dẫn nhiều bước và thường xuyên lo âu, bực bội.
Ảnh hưởng lâu dài đến trí tuệ
Không chỉ dừng lại ở sự xao nhãng đơn thuần, 'não bỏng ngô' còn gây tổn thương lâu dài đến năng lực trí tuệ của trẻ. Nghiên cứu năm 2019 trên tạp chí World Psychiatry chỉ ra rằng môi trường xao nhãng do công nghệ cản trở việc hoàn thiện chức năng nhận thức cao cấp. Đáng chú ý, tần suất dùng Internet quá cao trong 3 năm liên tiếp ở trẻ em có liên quan đến việc suy giảm chỉ số thông minh ngôn ngữ (IQ ngôn ngữ).
Chuyên gia Aliah Singh cảnh báo thói quen lướt màn hình quá nhiều còn cản trở phát triển cảm xúc, tước đi cơ hội trải nghiệm thực tế và khiến trẻ dễ đầu hàng trước khó khăn.
Giải pháp khắc phục từ chuyên gia
Dù vậy, tác động của 'não bỏng ngô' hoàn toàn có thể đảo ngược nếu phụ huynh kiên trì đồng hành cùng con. Bà Aliah Singh tư vấn cha mẹ nên thiết lập giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, tạo ra những khoảng thời gian tĩnh lặng không công nghệ để não bộ học lại cách tập trung. Hãy để trẻ trải nghiệm 'sự buồn chán' vì đây chính là chất xúc tác kích thích sáng tạo, rèn luyện tính kiên nhẫn.
Phụ huynh có thể cùng con đi dạo, khơi gợi thói quen đọc sách, làm việc nhà hoặc dành 30-60 phút mỗi ngày chơi giải đố, vẽ tranh, làm đồ thủ công.
Dưới góc độ quản lý hành vi, chuyên gia Jannice Jones bổ sung thêm các giải pháp như tập thiền định, chánh niệm, bố trí góc học tập yên tĩnh hoàn toàn không có thiết bị điện tử và lên lịch 'ngắt kết nối'. Việc khuyến cáo trẻ tham gia hoạt động thể chất, hòa mình vào thiên nhiên, giao lưu bạn bè hay thực hiện các công việc truyền thống như làm vườn, đan lát cũng giúp kéo trẻ rời xa màn hình.
Cuối cùng, duy trì giờ giấc đi ngủ cố định và tạo thói quen thư giãn không thiết bị trước khi ngủ là bước quan trọng giúp trẻ lấy lại sự cân bằng.
