Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, trong y học cổ truyền, cây mướp (Luffa cylindrica) từ lâu đã được sử dụng không chỉ làm thực phẩm mà còn là một vị thuốc dân gian quý giá. Phổ biến nhất là cách người dân dùng quả non để chế biến các món ăn như canh cua mướp, mướp xào, mướp nấu tôm, hoặc nấu cùng mồng tơi, rau đay. Loại quả này chứa nhiều nước, chất xơ mềm và vị thanh mát, mang lại cảm giác dễ chịu trong những ngày nắng nóng.
Quả mướp già và các bài thuốc dân gian
Tiến sĩ Phương cho biết, quả mướp già thường được người dân giữ lại, phơi khô để dùng trong các bài thuốc dân gian. Trong Đông y, xơ mướp già được gọi là “ty qua lạc”, có tác dụng hỗ trợ thông kinh lạc, giảm đau nhức, giảm ho có đờm, tức ngực nhẹ và lợi sữa. Ngoài ra, dây, lá và hoa mướp cũng được sử dụng trong một số bài thuốc đơn giản.
Góc nhìn khoa học hiện đại
Dưới góc nhìn khoa học, các nghiên cứu hiện đại cho thấy quả mướp chứa flavonoid, saponin, carotenoid và nhiều hợp chất chống oxy hóa. Một số phân tích thực nghiệm ghi nhận chiết xuất từ mướp có khả năng chống viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ chuyển hóa đường huyết trên mô hình phòng thí nghiệm. Tiến sĩ Phương nhấn mạnh: “Nhiều người cho rằng ăn mướp giúp mát gan, thanh nhiệt. Theo y học cổ truyền, mướp có tính mát nên thường được dùng trong mùa nóng. Dưới góc nhìn hiện đại, cảm giác “mát” có thể liên quan đến việc quả chứa nhiều nước, ít năng lượng, giàu chất xơ và các chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, người dân nên hiểu đây là thực phẩm hỗ trợ chế độ ăn lành mạnh, không nên coi là thuốc chữa bệnh gan hay thuốc giải độc.”
Lưu ý khi sử dụng mướp
Chuyên gia cho rằng mướp là thực phẩm lành tính, nhưng với người có cơ địa lạnh hoặc rối loạn tiêu hóa, nếu ăn quá nhiều có thể gây đầy bụng, khó chịu. Vì vậy, cần sử dụng mướp một cách hợp lý trong chế độ ăn hàng ngày.
