Nhiều người có thói quen ăn cháo hành, tía tô, gừng khi bị cảm lạnh. Tuy nhiên, theo bác sĩ y học cổ truyền, đây không phải là lựa chọn phù hợp cho mọi trường hợp bị cảm.
Phân biệt phong hàn và phong nhiệt
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bùi Thị Yến Nhi, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết trong y học cổ truyền, “cảm” là nhóm bệnh lý do các yếu tố thời tiết, khí hậu bất thường xâm nhập cơ thể. Các biểu hiện của cảm lạnh thông thường được phân thành hai nhóm lớn là phong hàn và phong nhiệt.
Phong hàn, tức cảm do gió và lạnh, biểu hiện: sợ gió, sợ lạnh, sốt, đau đầu, đau mỏi cơ thể, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho và đoản hơi. Tùy tương quan giữa chính khí và tà khí, người bệnh có thể không ra mồ hôi hoặc ra mồ hôi kèm sốt nhẹ, đau đầu và đau mỏi cơ nhẹ.
Phong nhiệt, tức cảm do gió và nhiệt, thường biểu hiện: sốt, ra mồ hôi, sợ gió nhưng không sợ lạnh, đau họng, họng khô, khát nước, ho ra đờm vàng đặc, nước mũi vàng, đau đầu, thậm chí mắt đỏ.
Lựa chọn thực phẩm theo từng thể bệnh
Với cảm phong hàn, nên ưu tiên thực phẩm có tính ấm, nóng để phát tán hàn tà. Với cảm phong nhiệt, cần lựa chọn thực phẩm có tính mát nhằm thanh nhiệt. Khi cơ thể đang mệt, chức năng tiêu hóa thường suy yếu, vì vậy các món ăn mềm, dễ tiêu như cháo và súp phù hợp hơn, đồng thời giúp giảm gánh nặng cho tỳ vị.
"Một số thực phẩm thường được sử dụng khi cảm phong hàn gồm gừng, hành lá, tỏi, lá tía tô và đường đen. Gừng có vị cay, tính ấm, đi vào kinh tỳ, vị, phế; có tác dụng phát tán phong hàn, giải biểu và ôn trung", bác sĩ Yến Nhi chia sẻ.
Người bị cảm phong hàn có thể sử dụng cháo hành, gừng và tía tô. Đây là món ăn nóng, mềm, dễ tiêu, giúp làm ấm cơ thể và giảm cảm giác đau đầu, nghẹt mũi. Nước gừng đường đen cũng là thức uống đơn giản, thường được sử dụng để làm ấm cơ thể. Súp gà hoặc súp rau củ nấu cùng gừng, hành và tỏi tuy không phải bài thuốc y học cổ truyền truyền thống nhưng phù hợp với nguyên tắc thực dưỡng nhờ khả năng cung cấp chất lỏng, bổ sung dinh dưỡng và dễ tiêu hóa.
Thực phẩm cần tránh và lời khuyên
Người bị cảm lạnh, đặc biệt là cảm phong hàn, nên hạn chế rau sống, thức ăn và đồ uống lạnh, kem, nước đá cùng các loại trái cây có tính hàn hoặc được dùng khi còn lạnh. Thức ăn nhiều dầu mỡ, món chiên xào, thức ăn nhanh, đồ nếp và thực phẩm quá ngọt cũng có thể gây đầy bụng, tăng gánh nặng cho tỳ vị. Rượu bia, cà phê và nước ngọt có ga cần được hạn chế để cơ thể có điều kiện nghỉ ngơi và hồi phục.
"Nếu các triệu chứng không thuyên giảm sau vài ngày, có xu hướng nặng hơn hoặc xuất hiện sốt cao không giảm, khó thở, tức ngực, đau đầu dữ dội, người bệnh cần được thăm khám kịp thời. Các trường hợp phong nhiệt có sốt cao liên tục, khát nước nhiều, đau họng nghiêm trọng hoặc nước mũi vàng đặc cũng cần được chẩn đoán và điều trị phù hợp", bác sĩ Yến Nhi khuyến cáo.
