Chế độ ăn Địa Trung Hải, dù không yêu cầu cắt giảm tinh bột hay chất béo, vẫn giúp giảm 40% nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2 và 30% nguy cơ biến cố tim mạch nghiêm trọng, theo các nghiên cứu được công bố trên New England Journal of Medicine và Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ.
Không phải chế độ ăn kiêng thông thường
Nhiều người nhầm tưởng chế độ ăn Địa Trung Hải là một thực đơn giảm cân cụ thể. Trên thực tế, đây là mô hình ăn uống truyền thống của cư dân vùng Địa Trung Hải, đặc biệt tại Hy Lạp, Italy và Tây Ban Nha. Theo Mayo Clinic, chế độ ăn này tập trung vào thực phẩm thực vật như rau củ, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và hạt dinh dưỡng. Nguồn chất béo chính là dầu ô liu thay vì mỡ động vật. Cá và hải sản được ưu tiên hơn thịt đỏ, trong khi thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt và nước ngọt được hạn chế tối đa.
Khác với các chế độ ăn kiêng phổ biến, chế độ ăn Địa Trung Hải không yêu cầu cắt bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm nào. Nhờ tính cân bằng và bền vững, nó được U.S. News & World Report xếp ở vị trí số một trong bảng xếp hạng các chế độ ăn lành mạnh nhất thế giới nhiều năm liên tiếp.
Lợi ích vượt trội cho tim mạch
Bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới, cướp đi khoảng 17,9 triệu sinh mạng mỗi năm, tương đương gần 32% tổng số ca tử vong toàn cầu, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Dự án PREDIMED tại Tây Ban Nha với 7.447 người trưởng thành có nguy cơ tim mạch cao cho thấy những người áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải kết hợp dầu ô liu nguyên chất hoặc các loại hạt có nguy cơ gặp biến cố tim mạch nghiêm trọng thấp hơn khoảng 30% so với nhóm đối chứng.
Các chuyên gia cho rằng hiệu quả này đến từ việc thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa có lợi từ dầu ô liu, cá biển và các loại hạt. Chất chống oxy hóa dồi dào trong rau xanh và trái cây cũng góp phần giảm viêm mạn tính, yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh tim. Theo bà Catherine M. Champagne, chuyên gia dinh dưỡng thuộc Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, điều quan trọng nhất không nằm ở một loại thực phẩm riêng lẻ mà là toàn bộ mô hình ăn uống. Khi các thực phẩm lành mạnh kết hợp với nhau, lợi ích sức khỏe đạt được sẽ lớn hơn nhiều so với việc chỉ bổ sung một loại "siêu thực phẩm".
Giảm nguy cơ tiểu đường nhờ kiểm soát đường huyết
Phân tích đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NCBI) chỉ ra rằng những người tuân thủ chế độ ăn Địa Trung Hải có nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2 thấp hơn khoảng 40% so với nhóm ăn uống thông thường. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thực đơn này chứa nhiều chất xơ và carbohydrate hấp thu chậm từ rau củ, đậu và ngũ cốc nguyên hạt, giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn, hạn chế tình trạng tăng insulin đột ngột sau bữa ăn.
Chị Phương (40 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: "Tôi từng thử một vài chế độ ăn giảm cân nhưng chỉ theo được vài tuần vì quá gò bó. Gần đây, tôi biết đến chế độ ăn Địa Trung Hải và thấy khá phù hợp vì không bắt buộc phải kiêng khem cực đoan. Điều tôi quan tâm nhất không phải giảm cân thật nhanh mà là giữ sức khỏe để có thể làm việc và chăm sóc gia đình lâu dài."
Người Việt có thể áp dụng như thế nào?
Dù được xây dựng dựa trên thực phẩm đặc trưng của khu vực Địa Trung Hải, người Việt hoàn toàn có thể áp dụng những nguyên tắc cốt lõi: tăng lượng rau xanh, trái cây, đậu và cá trong khẩu phần ăn hàng ngày; giảm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến, thịt đỏ, đồ ăn nhanh và nước ngọt. Điều này đặc biệt quan trọng khi tỷ lệ thừa cân, béo phì ở người trưởng thành tại Việt Nam đang gia tăng đáng kể, trở thành một thách thức sức khỏe cộng đồng mới theo WHO tại Việt Nam.
Chế độ ăn Địa Trung Hải không phải một "công thức thần kỳ" giúp con người sống khỏe chỉ sau vài tuần, nhưng những bằng chứng khoa học tích lũy trong nhiều thập kỷ cho thấy đây là một trong những mô hình ăn uống hiệu quả và bền vững nhất hiện nay.
