Giữa cái nắng như đổ lửa của miền Trung, những cụ bà U80 vẫn còng lưng, phơi mình hàng giờ đồng hồ dưới nắng gắt để săn tìm lộc trời - đó là những cây rau dại mọc ven đường. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe, đặc biệt là với những người cao tuổi.
Hành trình săn lộc trời của các cụ bà
Những ngày hè oi bức, khi nhiệt độ ngoài trời lên tới 40 độ C, nhiều người tìm mọi cách để tránh nắng thì ngược lại, các cụ bà ở xã Quỳnh Lâm, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An lại rủ nhau đi nhổ rau dại. Họ gọi đó là “lộc trời” bởi loại rau này mọc tự nhiên, không cần chăm bón, lại có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon và bán được giá.
Cụ bà Nguyễn Thị Lý, 78 tuổi, cho biết: “Mỗi ngày tôi thường ra đồng từ 6 giờ sáng, mang theo chiếc nón lá, chai nước và một ít cơm nắm. Có hôm phải ngồi đến 11 giờ trưa mới về. Dù nắng nóng nhưng nhờ có rau dại mà tôi kiếm thêm được vài chục nghìn đồng mỗi ngày, đỡ đần cho con cháu.”
Những loại rau dại được săn lùng
Rau dại mọc ven đường, bờ ruộng, bãi đất trống gồm nhiều loại như rau sam, rau dền, rau má, rau đắng, rau mương... Chúng thường mọc thành từng đám, dễ nhận biết. Các cụ bà nhổ cả cây, bỏ vào túi ni lông hoặc giỏ tre, mang về nhà phân loại, rửa sạch và đem ra chợ bán.
Giá mỗi bó rau dại dao động từ 5.000 đến 10.000 đồng, tùy loại. Có những ngày trúng mùa, các cụ có thể kiếm được 50.000 - 70.000 đồng. Số tiền tuy nhỏ nhưng với các cụ, đó là niềm vui và sự tự hào khi vẫn còn lao động được.
Ảnh hưởng sức khỏe và lời cảnh báo
Việc phơi nắng nhiều giờ liền có thể gây ra nhiều tác hại cho sức khỏe, nhất là với người cao tuổi. Các bác sĩ khuyến cáo, việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời trong thời gian dài có thể gây say nắng, đột quỵ, ung thư da, lão hóa da nhanh và các bệnh về mắt.
Bác sĩ Nguyễn Văn An, Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nghệ An, cho biết: “Mỗi năm bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp người già nhập viện vì say nắng, sốc nhiệt do lao động ngoài trời nắng gắt. Người dân cần hạn chế ra ngoài từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều, nếu bắt buộc phải đi thì cần che chắn, uống nhiều nước và nghỉ ngơi thường xuyên.”
Nghịch lý mưu sinh
Dù biết nguy hiểm nhưng các cụ bà vẫn chấp nhận vì cuộc sống mưu sinh. Nhiều cụ cho biết, lương hưu ít ỏi, con cháu cũng khó khăn nên phải cố gắng kiếm thêm. Cụ Lý tâm sự: “Tôi biết nắng nóng nguy hiểm, nhưng ở nhà cũng buồn, đi nhổ rau vừa có tiền vừa đỡ nhớ nghề. Chỉ mong sức khỏe còn cho phép để làm thêm vài năm nữa.”
Câu chuyện của các cụ bà U80 ở Quỳnh Lâm là một mảnh ghép của cuộc sống mưu sinh nơi làng quê Việt Nam, nơi mà những người già vẫn miệt mài lao động để trang trải cuộc sống. Đó là nghị lực phi thường nhưng cũng là lời nhắc nhở về sự quan tâm, chăm sóc đối với người cao tuổi trong xã hội.
Giải pháp hỗ trợ người cao tuổi
Để giảm thiểu rủi ro cho người cao tuổi khi lao động ngoài trời, các địa phương cần tăng cường công tác tuyên truyền về bảo vệ sức khỏe, cung cấp kiến thức phòng tránh say nắng. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ sinh kế cho người già, như tạo việc làm nhẹ nhàng, phù hợp với sức khỏe, hoặc hỗ trợ lương hưu, bảo hiểm xã hội.
Bên cạnh đó, gia đình và cộng đồng cần quan tâm, động viên và khuyên ngăn người già không nên lao động quá sức dưới nắng nóng. Việc tổ chức các điểm sinh hoạt cộng đồng, câu lạc bộ cho người cao tuổi cũng là giải pháp hữu ích, giúp họ có thêm niềm vui và giảm bớt gánh nặng mưu sinh.
Hy vọng rằng, với sự chung tay của toàn xã hội, những cụ bà U80 sẽ không còn phải phơi mình dưới nắng gắt để săn lộc trời, mà thay vào đó là một cuộc sống an nhàn, khỏe mạnh hơn.
