Theo Tổ chức Y tế Thế giới, các bệnh không lây nhiễm hiện nay đang cướp đi sinh mạng của khoảng 41 triệu người mỗi năm trên toàn cầu. Trong số đó, nhiều trường hợp tử vong xảy ra đột ngột do các biến chứng cấp tính như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy hô hấp. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa The Lancet cho thấy tỷ lệ tử vong đột ngột ở nhóm người dưới 50 tuổi đã tăng gần gấp đôi trong vòng hai thập kỷ qua.
Trước thực trạng hàng ngày tiếp nhận thông tin về những cái chết bất ngờ, nhiều người đã thận trọng hơn trong chế độ ăn uống. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng ăn uống dù quan trọng nhưng không phải là yếu tố quyết định duy nhất. Ngay cả khi bạn ăn uống thanh đạm, tránh xa thịt mỡ nhưng vẫn mắc phải 4 thói quen xấu dưới đây thì tính mạng vẫn có thể bị đe dọa bất cứ lúc nào.
1. Thức khuya thường xuyên
Thói quen làm việc xuyên đêm hoặc lướt điện thoại đến sáng đang trực tiếp đẩy nồng độ cortisol và adrenaline trong máu lên mức báo động. Thiếu ngủ mãn tính khiến hệ thần kinh giao cảm bị cưỡng ép hoạt động trong trạng thái hưng phấn quá mức. Về mặt cơ chế, tình trạng này gây co thắt mạch máu toàn thân đột ngột. Áp lực máu tăng vọt trong tích tắc có thể làm vỡ các túi phình mạch não, dẫn đến tử vong đột ngột do xuất huyết não. Đồng thời, thức khuya làm dòng máu trở nên đặc quánh hơn, dễ hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim cấp hoặc tắc mạch não ngay trong lúc ngủ.
2. Lạm dụng rượu bia, thuốc lá và các loại thuốc
Đây là những sát thủ trực tiếp tàn phá lớp nội mạc mạch máu. Rượu bia làm giãn mạch ngoại biên nhưng lại gây co thắt mạch vành và mạch não, trong khi nicotin trong thuốc lá làm hẹp lòng mạch và giảm lượng oxy trong máu. Đặc biệt, việc tự ý dùng các loại thuốc giảm cân cấp tốc, thuốc cường dương hoặc lạm dụng chất kích thích gây áp lực cực đại lên cơ tim. Cơ chế y khoa cho thấy các hoạt chất này làm rối loạn hoạt động điện thế tế bào, dễ dẫn đến rung thất – tình trạng tim chỉ rung mà không bơm được máu. Nạn nhân sẽ mất ý thức và tử vong đột ngột chỉ sau vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời.
3. Sống chung với cảm xúc tiêu cực, thất thường
Một cơn giận dữ, sự lo âu kéo dài hay cú sốc tâm lý không chỉ là vấn đề cảm xúc mà còn là cuộc tấn công vật lý tàn khốc. Khi bạn phẫn nộ hoặc quá căng thẳng, nhịp tim có thể tăng vọt từ 70 lên hơn 150 nhịp mỗi phút chỉ trong vài giây. Dưới áp lực này, các mảng xơ vữa trong động mạch dễ bị bong tróc, trôi theo dòng máu gây tắc nghẽn ở tim hoặc não. Nguy hiểm hơn, sự dao động huyết áp cực mạnh do cảm xúc tiêu cực có thể làm nứt vỡ mạch máu não, gây ra cái chết trong chớp mắt mà không có dấu hiệu báo trước.
4. Lười vận động hoặc làm việc quá sức
Lười vận động khiến máu ở chi dưới ứ trệ, dễ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu (cục máu đông). Ngược lại, làm việc quá sức hoặc gắng sức đột ngột khi cơ thể đang mệt mỏi lại là ngòi nổ khiến cục máu đông này bong ra. Cục máu đông trôi ngược về tim rồi kẹt lại ở phổi, gây thuyên tắc phổi cấp tính. Lúc này, phổi không thể trao đổi oxy, nạn nhân bị ngạt thở cấp, sùi bọt mép và tử vong đột ngột ngay lập tức. Đây chính là lý do nhiều người trẻ gục ngã ngay tại bàn làm việc sau nhiều giờ ngồi lì một chỗ hoặc đột tử ngay trên sân tập vì gắng sức quá độ.
Thịt mỡ gây hại thế nào, nên ăn bao nhiêu?
Thực tế, mỡ động vật không phải là độc dược nếu bạn kiểm soát tốt định lượng. Theo hướng dẫn dinh dưỡng hiện đại, một người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ khoảng 40 – 75 gram thịt (bao gồm cả nạc và mỡ) trong một bữa ăn. Tỷ lệ này cung cấp đủ lượng chất béo bão hòa cần thiết để hòa tan các vitamin A, D, E, K và tham gia vào cấu trúc tế bào mà không làm tăng vọt áp lực lên lòng mạch. Mối nguy chỉ thực sự xuất hiện khi mỡ động vật được tiêu thụ quá mức, khiến cholesterol xấu tích tụ, tạo ra những mảng xơ vữa giòn và dễ vỡ. Tuy nhiên, y khoa khẳng định những mảng bám này thường cần một thời gian dài để gây bệnh, trong khi 4 thói quen sinh hoạt kể trên lại giống như những nhát dao trực diện, có khả năng kích hoạt biến cố tử vong đột ngột chỉ trong tích tắc.
