Hơn 1.200 bức ảnh liệt sĩ đã được các bạn trẻ của nhóm TeamLee phục dựng miễn phí, giúp nhiều gia đình có lại hình ảnh người thân sau nhiều thập kỷ. Câu chuyện bắt đầu từ những ký ức tưởng chừng đã phai mờ, được thắp sáng bởi lòng tri ân và công nghệ.
Phục dựng từ những mảnh ký ức
Trần Âu Thành Đạt (28 tuổi, ngụ P.Phú Lợi, TP.Cần Thơ), thành viên TeamLee, vẫn không quên khoảnh khắc Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Bìa (Long An) run run ôm khung ảnh vào lòng rồi bật khóc: "Tôi nhớ chồng và con tôi quá…". Bức chân dung vừa được kéo tấm vải đỏ che phủ, mang gương mặt của chồng và con trai mẹ – liệt sĩ Trần Văn Sự hy sinh năm 24 tuổi. Trước đó, vì chồng hoạt động cách mạng, mẹ buộc phải đốt gần như toàn bộ ảnh gia đình để đảm bảo an toàn. Sau chiến tranh, gia đình không còn bất kỳ tấm ảnh nguyên vẹn nào.
Từ những tư liệu ít ỏi, TeamLee dành nhiều ngày phục dựng, đối chiếu từng chi tiết. Khi trao ảnh, chứng kiến người mẹ gần 90 tuổi nghẹn ngào, cả nhóm lặng đi. “Đó là một trong những chuyến trao ảnh khiến chúng tôi xúc động nhất. Lúc ấy, tôi nhận ra điều mình trao lại cho gia đình không chỉ là một bức ảnh, mà còn là ký ức về những người thân đã hy sinh vì Tổ quốc”, Đạt chia sẻ.
Câu chuyện của Mẹ Bìa là một trong nhiều kỷ niệm TeamLee mang theo suốt hành trình. Ban đầu nhóm phục dựng ảnh cũ cho dân, nhưng càng tiếp xúc thân nhân liệt sĩ, họ càng hiểu nỗi nhớ kéo dài hàng chục năm. Có gia đình chỉ còn duy nhất một bức ảnh rách nát. TeamLee quyết định dành phần lớn thời gian phục dựng ảnh liệt sĩ miễn phí. Đến nay, nhóm đã hoàn thiện hơn 1.200 bức ảnh, trao tận tay thân nhân trên nhiều tỉnh thành.
Từ bài viết trên mạng đến hành trình 5 năm
Với Hoàng Đức Hải (36 tuổi, Hà Nội), cơ duyên bắt đầu từ một bài đăng trên mạng xã hội cách đây 5 năm. Hải đọc bài viết của anh Lê Quyết Thắng (trưởng nhóm TeamLee) về phục dựng một bức ảnh liệt sĩ hư hỏng tới 80%. Từ tấm ảnh mờ nhòe, khuôn mặt người lính dần hiện rõ, được nhóm in và trao tận gia đình. “Hình ảnh ấy khiến tôi rất xúc động. Tôi nghĩ nếu mình cũng có thể góp một phần nhỏ bé để giúp các gia đình nhìn lại gương mặt người thân thì đó sẽ là việc rất ý nghĩa”, Hải nhớ lại. Anh liên hệ học cách phục dựng, và đã đồng hành cùng TeamLee 5 năm.
Đằng sau quyết định ấy còn lý do riêng: bà nội Hải là Mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình có hai liệt sĩ. Lớn lên trong câu chuyện chiến tranh, chứng kiến nỗi nhớ của bà, Hải hiểu giá trị của một bức ảnh. “Chính gia đình mình cũng từng trải qua những mất mát ấy nên tôi cảm nhận được nỗi nhớ của các mẹ, các gia đình liệt sĩ. Nếu công việc mình làm có thể góp phần xoa dịu phần nào nỗi đau đó thì tôi luôn muốn cố gắng hết sức”, anh bày tỏ.
Công nghệ hỗ trợ, con người gìn giữ ký ức
TeamLee tiếp nhận tư liệu gia đình cung cấp, đánh giá mức độ hư hỏng, lên phương án phục dựng. Ảnh hỏng nhẹ hoàn thành trong một ngày, trường hợp mất nhiều chi tiết có thể kéo dài cả tuần. Các công cụ AI hỗ trợ khôi phục chất lượng ảnh, nhưng theo TeamLee, AI không phải yếu tố quyết định. “AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Những chi tiết cuối cùng vẫn phải do con người kiểm chứng và hoàn thiện. Nếu không có căn cứ từ ảnh gốc hoặc thông tin gia đình cung cấp thì chúng tôi tuyệt đối không tự ý thêm vào”, Thành Đạt khẳng định.
Với ảnh hư hỏng nặng, thành viên phải đối chiếu nhiều nguồn, tham khảo thân nhân, thậm chí vẽ tay từng đường nét để đảm bảo chân dung gần nhất. Mỗi lần chỉnh sửa đều cần cẩn trọng, bởi phía sau là ký ức và niềm mong mỏi của cả gia đình. Vừa qua, Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp Công an TP.HCM tổ chức phục dựng ảnh liệt sĩ cho thân nhân và gia đình chính sách, với 20 tình nguyện viên TeamLee trực tiếp thực hiện, trao ảnh trước dịp 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026).
Sau mỗi chuyến trao ảnh, điều đọng lại với Hoàng Đức Hải không phải lời cảm ơn, mà là những giọt nước mắt của thân nhân khi nhìn lại gương mặt cha, ông, người anh đã hy sinh. “Tôi mong thế hệ trẻ sẽ yêu lịch sử nhiều hơn để hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao xương máu của cha ông. Mỗi người chỉ cần làm một việc tốt, dù nhỏ thôi, cũng đã là cách góp sức xây dựng đất nước và tri ân những người đi trước”, Hải chia sẻ.
Hành trình của TeamLee là minh chứng cho sức mạnh của lòng nhân ái và công nghệ khi kết hợp đúng đắn, mang lại niềm an ủi cho hơn 1.200 gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước.
