Tỉnh Phú Thọ hiện có 292 nghĩa trang liệt sĩ và hai đài tưởng niệm với 28.826 phần mộ; trong đó còn 5.386 phần mộ chưa xác định được thông tin. Trong số này, có 4.938 phần mộ cần khai quật, lấy mẫu định danh và khảo sát. Theo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, toàn tỉnh sẽ tiến hành lấy mẫu giám định ADN tại 131 nghĩa trang liệt sĩ với 4.837 phần mộ cần lấy mẫu.
Chiến dịch 500 ngày đêm: Hành trình tri ân
Giai đoạn 1 tập trung vào 4.531 mộ chưa xác định danh tính tại 125 nghĩa trang; giai đoạn 2 thực hiện với 306 mộ còn thiếu một phần thông tin tại 36 nghĩa trang. Cựu chiến binh Nguyễn Văn Căn xúc động chia sẻ: “Nguyện vọng lớn nhất của chúng tôi là những đồng đội năm xưa sẽ tìm lại được tên tuổi của mình. Giờ đây, khi từng mẫu sinh phẩm được lấy để giám định ADN, niềm mong mỏi ấy đang dần trở thành hiện thực”.
Gia đình liệt sĩ hy vọng
Anh Hán Văn Chường, xã Trung Giáp, đưa hai người cô ruột là bà Hán Thị Hợi (77 tuổi) và bà Hán Thị Môn (75 tuổi) đến điểm lấy mẫu ADN. Anh cho biết gia đình có bố là liệt sĩ Hán Văn Bái và chú ruột là liệt sĩ Hán Văn Thỉnh, cả hai đã hy sinh tại mặt trận phía nam. “Sau biết bao chuyến ngược xuôi tìm kiếm trong vô vọng, nhìn những giọt máu thân nhân được thu thập hôm nay, chúng tôi thắp lên niềm hy vọng. Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thật sự là một chủ trương nhân văn của Đảng và Nhà nước”, anh nói.
Ông Bùi Văn Siêng, xã Nhân Nghĩa, có anh trai là liệt sĩ Bùi Văn Chứng hy sinh năm 1972 tại Quảng Trị. Khi anh ngã xuống, ông Siêng còn nhỏ, gia cảnh khó khăn, thiếu thông tin về nơi an táng. Ông bày tỏ mong muốn Chiến dịch 500 ngày đêm sẽ tìm kiếm được hài cốt của anh trai để đưa về quê nhà.
Quy trình lấy mẫu chuẩn hóa 8 bước
Theo Đại tá Trần Ngọc Minh, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ, sau khi Chiến dịch phát động, tỉnh đã thành lập một tổ khảo sát cấp tỉnh cùng 148 tổ công tác cấp xã để rà soát, xác minh thông tin, huy động nhân chứng lịch sử và nhân dân cung cấp thông tin. Điểm nổi bật là ứng dụng khoa học, công nghệ trong xác định danh tính liệt sĩ thông qua giám định ADN. Toàn bộ quy trình khai quật, lấy mẫu sinh phẩm được chuẩn hóa qua 8 công đoạn: xác định vị trí phần mộ, đối chiếu sơ đồ, tiếp cận di cốt, tạo mã định danh, niêm phong mẫu bảo đảm cấu trúc ADN đến hoàn trả nguyên trạng phần mộ sau khi lấy mẫu. Việc số hóa toàn bộ quy trình và dữ liệu giúp hình thành hệ thống quản lý đồng bộ, giảm nguy cơ nhầm lẫn, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu ADN phục vụ đối sánh với thân nhân liệt sĩ trên cả nước.
Kết quả bước đầu khả quan
Thống kê đến ngày 5/7, toàn tỉnh đã khai quật thành công 795 phần mộ tại 23 nghĩa trang thuộc giai đoạn 1; thu nhận và bàn giao 732 mẫu phục vụ giám định ADN, đạt 92% kế hoạch. Đại tá Trần Nho Lương, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh: "Dù phải lật từng tấc đất, rà từng tọa độ giữa nắng cháy, hay mưa rừng, chúng tôi cũng không cho phép mình nản lòng hay lùi bước. Đây không phải là nhiệm vụ hành chính thông thường mà là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim của những người mặc áo lính hôm nay. Toàn lực lượng quyết tâm đưa Chiến dịch 500 ngày đêm về đích trước thời hạn, mang lại niềm an ủi cho thân nhân các liệt sĩ”.
Mục tiêu hoàn thành trước 22/12
Tại hội nghị sơ kết nhiệm vụ 6 tháng đầu năm của Ban Chỉ đạo 515 quốc gia, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Phú Thọ Nguyễn Khắc Hiếu yêu cầu thành lập thêm ba đội quy tập, lấy mẫu, nâng tổng số lên 7 đội trên toàn tỉnh; chủ động điều chỉnh kế hoạch, quyết tâm hoàn thành 100% việc lấy mẫu đối với tất cả phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính trước ngày 22/12, vượt tiến độ Quân khu 2 giao gần ba tháng.
Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” không chỉ là cuộc chạy đua với thời gian, mà còn là hành trình tri ân đầy nhân văn, góp phần làm vơi đi nỗi đau của các gia đình liệt sĩ, tiếp nối truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
