Nghề thêu tại thôn Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, Tuyên Quang) đang được chuyển đổi thành workshop du lịch nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa, tăng trải nghiệm cộng đồng và đưa sản phẩm thủ công đến gần du khách mà không thương mại hóa. Sáng kiến này nằm trong dự án hợp tác giữa Đại học RMIT Việt Nam, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam và Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) thông qua dự án Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững (ST4SD), triển khai từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2026.
Bối cảnh phát triển du lịch tại Lô Lô Chải
Năm 2025, thôn Lô Lô Chải vụt sáng khi vượt qua hàng trăm hồ sơ toàn cầu, đạt danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism). Danh hiệu này đã đưa lượng khách đến thôn tăng vọt, với toàn bộ phòng lưu trú đều kín. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng đặt ra nguy cơ đánh mất bản sắc và thương mại hóa các sản phẩm địa phương.
Nghệ thuật thêu tay là một phần cốt lõi của bản sắc văn hóa người Lô Lô. Các họa tiết thêu thường mô phỏng núi rừng, ruộng bậc thang, hoa dại, mang câu chuyện về gia đình, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng. Trước dự án, du khách đến Lô Lô Chải hiếm khi tiếp cận được sản phẩm phản ánh di sản địa phương, thay vào đó là những món quà lưu niệm có thể tìm thấy ở nhiều điểm du lịch khác.
Chuyển đổi nghề thêu thành workshop du lịch
Theo tiến sĩ Phạm Hương Trang, giảng viên Đại học RMIT Việt Nam, dự án đã vận động người dân tham gia phát huy nghề truyền thống theo hướng bền vững. Các nữ nghệ nhân và 30 thành viên hợp tác xã thêu Lô Lô Chải đã cùng xây dựng tư duy thiết kế, sáng tạo những sản phẩm mới từ họa tiết truyền thống, phù hợp với nhu cầu của du khách trẻ. Đáng chú ý là việc tập đưa nghệ thuật thêu thành workshop trải nghiệm.
Ông Giàng Mí Mua, Phó chủ tịch UBND xã Lũng Cú, chia sẻ: "Từ dự án đã có nhiều ý tưởng về sản phẩm mới để phục vụ du khách. Phần lớn người tham gia dự án là phụ nữ, vốn nắm giữ tri thức văn hóa truyền thống nhưng ít có cơ hội đưa vào các hoạt động du lịch. Việc họ chuyển mình từ nghệ nhân thành người kể chuyện và hướng dẫn du lịch là cần thiết."
Tác động đến cộng đồng và du lịch
Thông qua dự án, những sản phẩm lấy cảm hứng từ nghề thêu và di sản văn hóa Lô Lô sẽ đem đến cho du khách những món quà lưu niệm đáng nhớ, kết nối sâu sắc hơn với cộng đồng. Theo ông Mua, thời gian tới, người dân làm du lịch sẽ dễ dàng tích hợp các workshop thêu vào dịch vụ lưu trú, phát triển những dòng sản phẩm mới và nâng cao sức hấp dẫn của Lô Lô Chải. Đồng thời, các workshop cũng là cách bảo tồn nghề và tăng sinh kế.
Ngoài đổi mới sản phẩm du lịch, dự án còn hợp tác với nghệ nhân địa phương để sản xuất ảnh, video và câu chuyện nhằm quảng bá văn hóa thêu Lô Lô trên các nền tảng số.
Thông tin về thôn Lô Lô Chải
Thôn Lô Lô Chải nằm dưới chân cột cờ Lũng Cú - điểm cực Bắc của Tổ quốc, trong khu vực Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Nơi đây có khoảng 120 hộ dân, chủ yếu là dân tộc Lô Lô. Năm 2024, thôn đón 102.000 lượt khách với khoảng 45% khách lưu trú. Sau danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới", mỗi ngày lượng khách tham quan dao động 250-350 người, riêng khách lưu trú qua đêm đạt khoảng 700 người.
