Nguyễn Văn Quốc Thái (29 tuổi, ngụ xã Tân Châu, tỉnh Tây Ninh) đã dành hai mùa gắn bó với công tác bảo tồn rùa biển tại Côn Đảo. Anh không chỉ thức trắng đêm để cứu hộ rùa mẹ và thả rùa con về biển mà còn lan tỏa tình yêu thiên nhiên qua những thước phim chân thực.
Những đêm không ngủ cùng rùa biển
Giữa màn đêm trên bãi biển Côn Đảo, khi mọi ánh sáng trắng đều được hạn chế để không làm ảnh hưởng đến rùa mẹ, những người làm công tác bảo tồn rùa biển như Thái lặng lẽ theo sau từng bước bò chậm chạp của loài sinh vật đã tồn tại hàng triệu năm. Với Thái, hai mùa đồng hành cùng chương trình bảo tồn không chỉ mang đến những thước phim quý giá về thiên nhiên mà còn thay đổi cách anh nhìn về gia đình, quê hương và trách nhiệm gìn giữ những điều tự nhiên nhất.
Năm 2025, Thái được một người anh giới thiệu tham gia chương trình tình nguyện viên bảo tồn rùa biển do Vườn quốc gia Côn Đảo phối hợp cùng Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) thực hiện. May mắn được lựa chọn, anh tiếp tục quay trở lại chương trình trong mùa bảo tồn năm 2026. Để trở thành tình nguyện viên, anh được các cán bộ Vườn quốc gia Côn Đảo và chuyên gia của IUCN tập huấn kỹ về quy trình cứu hộ, di dời tổ trứng, chăm sóc hồ ấp cũng như các kỹ năng làm việc trên đảo. Nhờ kinh nghiệm tích lũy sau mùa đầu tiên, năm nay Thái còn tham gia sản xuất các video tập huấn dành cho tình nguyện viên mới.
Công việc vất vả hơn tưởng tượng
Theo Thái, công việc bảo tồn rùa biển vất vả hơn nhiều người tưởng tượng. “Mỗi ca trực kéo dài khoảng 4 - 6 tiếng đồng hồ, bắt đầu theo con nước. Ban đêm dưới biển rất tối, gần như không được sử dụng ánh sáng trắng, chỉ dùng đèn đỏ khi thật sự cần thiết để tránh làm rùa mẹ hoảng sợ”, Thái kể.
Dưới sự hướng dẫn của kiểm lâm, các tình nguyện viên theo dõi rùa mẹ lên bãi, tìm vị trí làm tổ, sau đó tiến hành cứu hộ và di dời trứng về hồ ấp theo đúng kỹ thuật nhằm tăng tỷ lệ nở. Mùa cao điểm, mỗi đêm nhóm có thể cứu hộ từ 15 - 25 tổ trứng. Đến rạng sáng, họ tiếp tục kiểm đếm rùa con nở từ những tổ đã ấp trước đó rồi thả về biển trước 7 giờ 30 để đảm bảo sức khỏe. Ban ngày là công việc vệ sinh hồ ấp, san lấp bãi cát và chuẩn bị cho một đêm trực mới.
Khoảnh khắc xúc động với rùa mẹ
Điều khiến Thái nhớ nhất không phải những đêm thức trắng hay sự vất vả, mà là một rùa mẹ bị mất gần nửa chiếc vây sau. “Con rùa ấy chỉ còn một vây nguyên vẹn để đào tổ. Lần đầu đào phải chỗ nhiều san hô, rễ cây nên bỏ đi tìm nơi khác. Mất mấy tiếng đồng hồ, rùa mẹ mới đẻ được một tổ trứng rất to. Đẻ xong, rùa mẹ còn lấp cát rất kỹ rồi đào thêm một tổ giả để đánh lạc hướng thiên địch trước khi lặng lẽ bò về biển”, Thái nhớ lại.
Chứng kiến toàn bộ quá trình ấy, anh không giấu được xúc động: “Lúc đó mình thật sự nhớ mẹ. Rùa con sau này sẽ không biết mẹ đã vất vả như thế nào để có được tổ trứng ấy. Mình chỉ biết nghĩ về mẹ và gia đình, thấy biết ơn vì đã luôn được yêu thương, chăm sóc đến khi trưởng thành”.
Lan tỏa tình yêu bảo tồn qua video
Không chỉ đồng hành cùng công tác bảo tồn, Thái còn ghi lại những khoảnh khắc về rùa biển và chia sẻ trên mạng xã hội. Những video ghi cảnh rùa mẹ lên bờ sinh sản, rùa con lần đầu tìm đường về đại dương hay công việc âm thầm của các tình nguyện viên thu hút hàng chục nghìn lượt xem, góp phần đưa câu chuyện bảo tồn đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.
Theo Thái, điều thôi thúc anh ghi lại những thước phim không phải để tìm kiếm sự nổi tiếng mà vì mong nhiều người hiểu hơn về thiên nhiên. “Mình rất may mắn khi được trải nghiệm những điều ý nghĩa. Rùa biển đẹp lắm. Mình sợ một ngày nào đó thế hệ sau sẽ không còn được nhìn thấy rùa biển nữa, thậm chí ngay cả mình cũng vậy. Nếu những video của mình có thể giúp thêm một người biết yêu thiên nhiên, biết trân trọng rùa biển thì mình đã thấy rất hạnh phúc”, anh nói.
Qua quá trình làm nội dung, Thái nhận thấy nhiều người vẫn thiếu kiến thức về các loài động vật quý hiếm, thậm chí còn hỏi anh về việc mua bán hay sử dụng thịt rùa biển. Điều đó khiến anh dự định mở rộng các nội dung về Sách đỏ Việt Nam, giới thiệu nhiều hơn về những loài động, thực vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng để lan tỏa ý thức bảo tồn đến cộng đồng.
Trưởng thành từ tình yêu rùa biển
Sau hai mùa gắn bó với rùa biển, Thái cảm nhận bản thân trưởng thành hơn rất nhiều. “Mình biết gìn giữ hơn, biết yêu thương gia đình và quê hương hơn. Cảm ơn rùa biển vì đã giúp mình thay đổi điều đó”, anh bộc bạch.
Có một câu nói về rùa biển mà Thái luôn ghi nhớ và cũng thường xuyên nhắc lại trong các video của mình: “Rùa con nở ra chỉ biết lắng nghe tiếng sóng, hướng về đường chân trời, tiến thẳng về phía đại dương”. Với anh, đó không chỉ là tập tính kỳ diệu của một loài động vật mà còn là lời nhắc nhở về quê hương và nơi để trở về.
“Mình hy vọng 5 - 10 năm nữa, rùa biển sẽ được bảo vệ nhiều hơn để thế hệ sau vẫn còn có cơ hội nhìn thấy những sinh vật tuyệt đẹp này. Điều mình mong nhất là mỗi người cùng chung tay gìn giữ thiên nhiên, gìn giữ những điều tự nhiên nhất trước khi quá muộn”, Thái kỳ vọng.
