Những 'Sói Biển' Việt Nam: Hành Trình 30 Năm Cứu Nạn Giữa Trùng Khơi
Khởi đầu từ năm 1996 với quy mô nhỏ bé và thiếu thốn phương tiện, Trung tâm Phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng hải Việt Nam (VMRCC) đã vươn mình trở thành lực lượng cứu nạn hàng hải chuyên nghiệp hàng đầu. Đây chính là điểm tựa vững chắc, niềm tin cậy cho mọi người đi biển trên vùng lãnh hải Tổ quốc, bất kể ngành nghề, quốc tịch hay hoàn cảnh nào. Đối với họ, cứu người luôn là mệnh lệnh cao nhất, vượt lên trên mọi hiểm nguy.
Những Cuộc Giải Cứu Lịch Sử Và Phần Thưởng Quốc Tế
Tháng 10/2020, trong trận lũ lịch sử tàn phá miền Trung, tàu hàng VIETSHIP 01 bị cuốn trôi khỏi cảng Cửa Việt, lênh đênh giữa biển động. Sau nhiều nỗ lực cứu hộ thất bại, tàu SAR 412 được điều động đến hiện trường. Giữa mưa gió dữ dội và dòng nước xoáy nguy hiểm, thuyền viên Trần Văn Khôi đã ba lần dũng cảm lao vào biển động, trực tiếp đưa bốn người trở về từ lằn ranh sinh tử.
Cuộc giải cứu phi thường này đã được Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) vinh danh bằng Giải thưởng “Hành động dũng cảm đặc biệt trên biển” – giải thưởng cao nhất và duy nhất trên toàn cầu trong lĩnh vực cứu nạn hàng hải. Sau khi nhận vinh dự, anh Khôi, nay đã là Thuyền phó II tàu SAR 631, lại lặng lẽ trở về ca trực, tiếp tục đương đầu với sóng gió. Với những “sói biển” như anh, sinh mạng con người luôn lớn hơn mọi phần thưởng và cả sự an toàn của bản thân.
Nghề Cứu Nạn: Những Hy Sinh Thầm Lặng Và Niềm Tự Hào
Gắn bó với nghề hơn 20 năm, thuyền trưởng SAR 411 Nguyễn Mạnh Dũng đã cùng đồng đội thực hiện hàng trăm chuyến ra khơi khẩn cấp. Từ vụ cứu hộ máy bay Bell 505 rơi tại Vịnh Hạ Long năm 2023 đến việc cứu nạn toàn bộ 10 thuyền viên tàu SUNRISE 268 năm 2024, hay nhiều ngày bám biển trong bão Yagi, con tàu dưới sự chỉ huy của anh luôn có mặt ở những điểm nóng sinh tử.
“Với người ngoài, Tết trên biển là thiệt thòi, còn với chúng tôi đó chỉ là một phần của nghề. Có những sáng mùng 1, vừa kịp xông đất cho gia đình thì chuông báo nạn vang lên, anh em lại khoác áo phao lao ra tàu. Nhiều thuyền viên từng đi tàu viễn dương với mức lương cao hơn rất nhiều nhưng vẫn chọn làm cứu nạn vì thấy mình sống có ích”, thuyền trưởng Nguyễn Mạnh Dũng chia sẻ.
Phó Tổng Giám đốc VMRCC Vũ Việt Hùng, người gắn bó với trung tâm từ những ngày đầu, khẳng định: “Đi vào tâm bão không phải khẩu hiệu mà là mệnh lệnh từ trái tim người lính cứu nạn khi có sự cố”. Mỗi vị trí trong lực lượng đều có “tâm bão” riêng, từ những thuyền viên nhiều năm không về quê ăn Tết đến những hy sinh thầm lặng không được ghi trong báo cáo.
Hạnh Phúc Và Nỗi Ám Ảnh Khôn Nguôi
Với những “sói biển”, niềm hạnh phúc giành lại sự sống và nỗi day dứt khi bất lực trước biển cả là hai cảm giác đan xen, theo suốt đời nghề. Cựu thuyền trưởng SAR 412 Phan Xuân Sơn, với hơn 100 lần chỉ huy tàu ra khơi cứu sống gần 800 người, vẫn không quên những chuyến cứu nạn ở Hoàng Sa.
“Ở Hoàng Sa, ngoài sóng dữ và thời tiết khắc nghiệt, có lúc chúng tôi còn đối mặt với sự cản trở, uy hiếp từ tàu nước ngoài. Vậy nhưng đứng ở đây, càng cảm nhận rõ hơn ý thức chủ quyền chảy trong huyết mạch mỗi người Việt Nam. Có những ngư dân sau khi được cứu vẫn cố treo lá cờ đỏ sao vàng lên mũi con tàu trước lúc rời Hoàng Sa”, ông kể.
Nhưng biển cả không chỉ có những cuộc trở về trọn vẹn. Sau bão Chanchu năm 2006, những chuyến tàu chở thi thể ngư dân cập bến để lại nỗi ám ảnh theo suốt đời người thuyền trưởng. “Cứu được người là hạnh phúc, không cứu được thì day dứt, ám ảnh lắm”, thuyền trưởng tóc bạc Phan Xuân Sơn trầm ngâm nhớ lại.
Hướng Đến Tương Lai: Chuyên Nghiệp, Chính Quy Và Hiện Đại
Năm 2025, Biển Đông liên tiếp hứng chịu 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới, trong đó 9 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền. Trong bối cảnh thiên tai dồn dập, VMRCC duy trì trực ban 24/24 giờ, sẵn sàng kích hoạt phương án ứng phó và cứu nạn bất kể ngày đêm.
Ông Nguyễn Quốc Thụy, Trưởng phòng Phối hợp cứu nạn VMRCC, nhấn mạnh: “Cứu nạn là cuộc đua với thời gian, bởi mỗi phút chậm trễ đều có thể trả giá bằng sinh mạng con người”. Ngày nay, với các phần mềm chuyên dụng, hệ thống AIS và dữ liệu thời tiết hiện đại, công tác tìm kiếm cứu nạn đã trở nên nhanh chóng và chuẩn xác hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào kinh nghiệm trước đây.
Tuy nhiên, Tổng Giám đốc Bùi Văn Minh thừa nhận những thách thức: phần lớn tàu SAR đã cũ, hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt, trong khi hệ thống dữ liệu chưa được tích hợp đồng bộ và thiếu nền tảng chỉ huy số hóa thống nhất.
Cục trưởng Hàng hải & Đường thủy Việt Nam Lê Đỗ Mười khẳng định: “Xây dựng lực lượng tìm kiếm, cứu nạn hàng hải chính quy, chuyên nghiệp, đủ năng lực làm chỗ dựa tin cậy cho người đi biển là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt”. Ngành đang đề xuất ưu tiên đầu tư thêm tàu SAR, trang thiết bị công nghệ hiện đại, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để nâng cao hiệu quả cứu nạn, đặc biệt trong các tình huống thảm họa trên biển.
