Giết mổ vượt phép kéo dài ở Quảng Trị: Từ sai sót đến vi phạm có hệ thống
Theo hồ sơ pháp lý, cơ sở giết mổ gia súc tập trung của ông Phan Bá Tứ và bà Nguyễn Thị Thanh Huyền tại thôn Lương Yến, xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị, chỉ được cấp phép hoạt động với công suất tối đa 30 con lợn mỗi ngày. Tuy nhiên, số liệu thống kê từ Trạm Chăn nuôi và Thú y số 4 tiết lộ một thực tế đáng báo động: trong năm 2025, cơ sở này đã giết mổ tổng cộng 39.848 con lợn, tương đương trung bình 109 con mỗi ngày. Con số này vượt xa công suất cho phép, lên đến hơn 3,6 lần, cho thấy một sự vi phạm nghiêm trọng và kéo dài.
Vi phạm kéo dài, đe dọa an toàn thực phẩm và môi trường
Điều đáng lo ngại là tình trạng vượt công suất không chỉ diễn ra trong thời gian ngắn mà kéo dài liên tục suốt cả năm 2025, và thậm chí còn tiếp tục tái diễn vào tháng 1/2026 – thời điểm cao điểm tiêu thụ thực phẩm dịp Tết Nguyên đán. Với mức độ vượt phép lớn và liên tục như vậy, đây không còn đơn thuần là vấn đề "phát sinh nhu cầu" hay "đột biến thời vụ", mà đã trở thành một trạng thái hoạt động thường xuyên, có hệ thống. Sự việc này đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả của công tác quản lý và giám sát trong suốt thời gian dài.
Theo báo cáo chính thức từ Ủy ban Nhân dân xã Quảng Ninh, khoảng 90% sản lượng thịt sau giết mổ được vận chuyển và tiêu thụ tại các phường thuộc thành phố Đồng Hới (trước đây), trong khi chỉ có khoảng 10% được tiêu thụ trong địa bàn xã. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn thịt lợn từ cơ sở giết mổ vượt công suất này đang trực tiếp đi vào thị trường đô thị, nơi có mật độ tiêu dùng cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn thực phẩm.
Nghịch lý: Thịt ra thị trường, kết quả môi trường vẫn chờ
Trong khi đó, báo cáo cũng thừa nhận một thực tế đáng lo ngại: kết quả phân tích và đánh giá môi trường đối với nước thải của cơ sở giết mổ này hiện vẫn chưa được thực hiện. Một nghịch lý rõ ràng được đặt ra: thịt đã được bán ra thị trường, người dân đã tiêu thụ, nhưng các chỉ số môi trường và rủi ro liên quan vẫn đang trong tình trạng "chờ kết quả". Nếu xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm, dịch bệnh hay ô nhiễm môi trường, trách nhiệm sẽ thuộc về ai? Liệu đó là chính quyền địa phương nơi đặt cơ sở giết mổ, hay địa phương nơi tiêu thụ sản phẩm? Hay cuối cùng, người tiêu dùng lại là bên phải tự gánh chịu mọi rủi ro?
Mâu thuẫn trong quản lý: Xã xin tạm duy trì, sở yêu cầu kiểm soát nghiêm
Trước thực trạng vượt công suất rõ ràng, Ủy ban Nhân dân xã Quảng Ninh đã báo cáo và đề nghị cho phép cơ sở tạm thời duy trì hoạt động với sản lượng thực tế phát sinh, trong khi chờ kết quả phân tích môi trường. Lý do được đưa ra là nhằm bảo đảm nguồn cung thực phẩm, đặc biệt trong cao điểm Tết Nguyên đán, đồng thời hạn chế tình trạng giết mổ nhỏ lẻ, thiếu kiểm soát.
Tuy nhiên, quan điểm này không đồng nhất với chỉ đạo của cơ quan quản lý chuyên ngành. Tại Công văn số 1083/SNNMT-CNTY ngày 9/2/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh: cơ sở vẫn đang hoạt động vượt công suất được cấp phép, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm và gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước. Sở yêu cầu Ủy ban Nhân dân xã Quảng Ninh tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ, buộc cơ sở chấp hành đúng công suất cho phép, không để xảy ra tình trạng giết mổ vượt phép; trường hợp không chấp hành hoặc vượt thẩm quyền, phải báo cáo để xử lý theo quy định pháp luật.
Thách thức trong quản lý và rủi ro cho người tiêu dùng
Ủy ban Nhân dân xã Quảng Ninh cho biết lực lượng thú y cấp xã chỉ có một cán bộ bán chuyên trách, trong khi địa bàn quản lý rộng và sản lượng giết mổ lớn. Đây là một thực tế khó khăn, nhưng không thể trở thành lý do để hợp thức hóa các vi phạm kéo dài. Nguy hiểm hơn, trong câu chuyện này, người tiêu dùng hoàn toàn không có khả năng tự bảo vệ mình. Họ mua thịt tại chợ hay siêu thị, nhưng không thể biết được miếng thịt đó đã được giết mổ trong điều kiện nào, có vượt công suất hay không, hay hệ thống xử lý chất thải có bị quá tải hay không.
Quản lý an toàn thực phẩm không thể dựa trên sự thỏa hiệp. Hoặc là cơ sở tuân thủ đúng quy định, hoặc phải bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Mọi giải pháp "tạm thời cho vượt phép" đều tiềm ẩn rủi ro và đẩy hệ quả về phía cộng đồng. Như thông tin từ báo Tiền Phong, bình quân mỗi ngày tỉnh Quảng Trị tiêu thụ trên 1.000 con lợn, riêng thị trường Quảng Bình (trước đây) khoảng 600 con, trong khi cơ quan thú y chỉ đóng dấu kiểm dịch cho 55 con. Số còn lại "tùy nghi di tản", đồng nghĩa với việc hơn 90% thịt lợn bán ra thị trường không được kiểm soát, đặt ra nguy cơ lớn về an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng.
