TP.HCM đang triển khai chiến lược phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực, nhằm đưa dịch vụ chất lượng cao đến gần người dân, giảm áp lực lên các bệnh viện tuyến cuối ở nội đô. Thay vì tập trung nguồn lực vào một khu vực duy nhất, mỗi cực y tế sẽ là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, đáp ứng phần lớn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương.
Mô hình đa cực: Mỗi khu vực là một trung tâm y tế
Theo PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, trong một đô thị lớn, chất lượng hệ thống y tế không chỉ đo bằng trình độ chuyên môn mà còn ở khả năng tiếp cận dịch vụ trong khoảng cách hợp lý. Do đó, TP.HCM lựa chọn phát triển đa cực, mỗi cực là một hệ sinh thái y tế đồng bộ từ y tế cơ sở đến bệnh viện khu vực, bệnh viện chuyên sâu, hệ thống cấp cứu ngoài bệnh viện và hạ tầng số.
Mỗi cực y tế phải bảo đảm đầy đủ các chuyên khoa nền tảng như cấp cứu, hồi sức, nội khoa, ngoại khoa, sản, nhi, gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm. Trên nền tảng đó, mỗi cực sẽ phát triển thêm các chuyên khoa mũi nhọn phù hợp với lợi thế riêng, như tim mạch, ung bướu, nhãn khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền hay phục hồi chức năng.
Vai trò của các mắt xích trong hệ sinh thái y tế
Trong mô hình này, trạm y tế cùng Đội chăm sóc sức khỏe liên tục đóng vai trò quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời; hệ thống cấp cứu tiếp cận người bệnh nhanh nhất; bệnh viện đa khoa khu vực là trung tâm điều trị; còn các bệnh viện tuyến cuối đảm nhận vai trò hạt nhân chuyên môn thông qua chuyển giao kỹ thuật, đào tạo, hội chẩn từ xa và hỗ trợ nhân lực. Các mắt xích kết nối thành một mạng lưới thống nhất, tạo nên chuỗi chăm sóc liên tục.
“Với định hướng phát triển mới, thay vì để người bệnh phải tìm đến nơi có chuyên gia, hệ thống y tế sẽ chủ động đưa năng lực chuyên môn đến gần người dân hơn”, PGS Thượng nói.
Nâng cao năng lực cho bệnh viện cửa ngõ và khu vực
Trọng tâm của chiến lược không phải xây thêm thật nhiều bệnh viện, mà là nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ và bệnh viện khu vực, giúp các cơ sở này trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của từng vùng. Nhiều bệnh viện đang được tăng cường năng lực nhờ sự hỗ trợ của các bệnh viện đầu ngành, như Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, Củ Chi, Hóc Môn, Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, Vũng Tàu và Bà Rịa. Các đơn vị này được hỗ trợ về cấp cứu, hồi sức, tim mạch, ngoại khoa, sản - nhi, chẩn đoán hình ảnh và nhiều chuyên ngành khác.
Khi năng lực chuyên môn được nâng lên, người dân sẽ tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay tại địa phương, giảm nhu cầu chuyển tuyến không cần thiết, đồng thời giúp các bệnh viện chuyên sâu tập trung điều trị những ca bệnh phức tạp.
Mở rộng không gian phát triển của bệnh viện tuyến cuối
Để mô hình đa cực phát huy hiệu quả, các cực y tế phải được kết nối bằng một mạng lưới chuyên môn thống nhất. Các bệnh viện tuyến cuối tiếp tục giữ vai trò hạt nhân, hỗ trợ các bệnh viện khu vực thông qua chuyển giao kỹ thuật, đào tạo, nghiên cứu khoa học và hội chẩn từ xa. Hạ tầng số sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc liên thông dữ liệu, giúp hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, hệ thống điều phối khám chữa bệnh và nền tảng hội chẩn từ xa được chia sẻ xuyên suốt, hạn chế chỉ định trùng lặp, rút ngắn thời gian chẩn đoán.
Bác sĩ Thượng cho hay mục tiêu lâu dài là xây dựng một hệ thống y tế vận hành như “một bệnh viện không tường”, trong đó khoảng cách địa lý không còn là rào cản đối với việc tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Mô hình “một bệnh viện - nhiều cơ sở”
Chiến lược đa cực cũng mở ra hướng phát triển mới cho các bệnh viện tuyến cuối. Thay vì chỉ hoạt động tại một cơ sở trong nội đô, nhiều đơn vị được định hướng phát triển theo mô hình “một bệnh viện - nhiều cơ sở”, từng bước đưa các dịch vụ kỹ thuật cao đến các khu vực cửa ngõ và vùng phát triển mới. Xu hướng này đã bắt đầu với Cơ sở 2 của Bệnh viện Nhân dân Gia Định tại Bệnh viện Sài Gòn (cũ), định hướng phát triển thêm Cơ sở 3 tại khu vực Phú Mỹ; Bệnh viện Đa khoa Bình Dương mở rộng Cơ sở 2 tại Trung tâm Y tế Bắc Tân Uyên. Cùng với đó là kế hoạch phát triển thêm cơ sở của Bệnh viện Tâm thần, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch và nhiều bệnh viện chuyên khoa khác tại Bình Dương và Bà Rịa.
Phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực không chỉ nhằm giải quyết tình trạng quá tải hay rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế, mà còn tạo nền tảng để hệ thống thích ứng với tốc độ đô thị hóa trong nhiều thập niên tới. Mục tiêu cuối cùng là đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân hơn, bảo đảm mọi người dân, dù sinh sống ở trung tâm hay vùng cửa ngõ, đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng trong khoảng cách hợp lý.
