Bộ Nội vụ vừa đưa ra hai phương án về lộ trình giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, trong đó giao Chính phủ quyết định giảm dần xuống 70 tuổi. Đề xuất này nằm trong hồ sơ thẩm định dự án luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo, được Bộ Tư pháp công bố mới đây.
Hai phương án giảm độ tuổi hưởng trợ cấp
Theo quy định hiện hành, người lao động phải đủ 75 tuổi trở lên mới đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, ngoại trừ trường hợp thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo có thể giảm xuống từ đủ 70 tuổi. Bộ Nội vụ dẫn thống kê cho thấy, sau khi áp dụng ngưỡng tuổi này, số người được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội đã tăng thêm khoảng 500.000 người, nâng tỷ lệ người hưởng lên gần 42% vào năm 2025.
Tuy nhiên, con số này vẫn còn cách xa mục tiêu mà Nghị quyết số 28-NQ/TW đề ra là khoảng 60% vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu đó, cơ quan soạn thảo đề xuất hai phương án. Phương án thứ nhất, giao Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi, phù hợp với điều kiện ngân sách từng thời kỳ, đồng thời trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi xuống dưới 70 khi đủ điều kiện. Phương án thứ hai, giữ nguyên quy định hiện hành nếu chưa thể bố trí ngân sách để thực hiện chính sách trên.
Sửa quy định về hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc
Một nội dung khác được Bộ Nội vụ đề cập là các trường hợp thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng phải tự đóng toàn bộ 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, không có phần đóng của người sử dụng lao động. Các đối tượng này bao gồm người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định.
Về bản chất, những đối tượng này thuộc diện bắt buộc nhưng nghĩa vụ đóng tương tự như nhóm tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, tạo ra tâm lý so sánh vì tham gia tự nguyện được ngân sách hỗ trợ còn bắt buộc thì không. Đặc biệt, nhóm chủ hộ kinh doanh trước đây thuộc diện tham gia tự nguyện từng được hỗ trợ, nay chuyển sang diện bắt buộc thì mất quyền lợi này.
Để giải quyết vấn đề, cơ quan soạn thảo đề xuất Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với những đối tượng tự đóng nêu trên. Đồng thời, khuyến khích các địa phương tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, kết hợp huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho những người này.
