Hành Trình Gian Nan Trên Dòng Sông Long Đại Ở Quảng Bình
Dòng sông Long Đại không chỉ là nguồn sống mà còn là tuyến giao thông duy nhất kết nối các bản làng vùng sâu với thế giới bên ngoài. Chính vì vậy, công cuộc xóa đói, giảm nghèo tại đây vẫn còn nhiều thách thức và cách trở. Vào tháng 8 năm 1951, tại khu vực Bến Tiêm, nay là hai bản Hôi Rấy và Nước Đắng thuộc xã biên giới Trường Sơn, đã diễn ra Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lần thứ III. Trong suốt những năm tháng gian khổ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ATK Bến Tiêm luôn nhận được sự chở che và giúp đỡ quý báu từ đồng bào dân tộc Bru-Vân Kiều.
Vượt Thác Tam Lu: Thử Thách Sinh Tử Trên Sông Nước
Từ chân cầu Long Đại bên nhánh đông của đường Hồ Chí Minh, để đến các bản vùng cao, người dân phải thuê thuyền máy di chuyển ngược dòng khoảng hai giờ đồng hồ. Đoạn sông này khá sâu, nước trong xanh và không có thác ghềnh, nên việc di chuyển tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, vào những ngày mưa lũ, dòng nước chảy xiết trở nên vô cùng nguy hiểm. Ngược lại, từ trung tâm xã Trường Sơn bên nhánh tây, muốn đến Hôi Rấy và Nước Đắng, không có cách nào khác ngoài việc phải vượt qua hàng loạt ghềnh thác hiểm trở và những dòng xoáy đáng sợ.
Một trong những trải nghiệm khó quên nhất là khi vượt thác Tam Lu. Theo cách giải thích của đồng bào địa phương, giữa dòng sông như có ba cái lu khổng lồ hứng nước trời. Những tảng đá nửa chìm nửa nổi chắn ngang dòng chảy, tạo nên mối nguy hiểm rõ ràng cho bất kỳ phương tiện thuyền bè nào. Đá xếp thành hàng ngang và dựng lên từng bậc thang với đủ kích cỡ, chỉ để lại một lạch nước nhỏ vừa đủ cho thuyền Koler 13 mã lực lách qua, nhưng đòi hỏi sự nhanh nhẹn và dứt khoát tuyệt đối. Chỉ cần chậm trễ một chút, thuyền có thể va vào đá ngầm, dẫn đến vỡ mạn hoặc gãy thân, gây nguy hiểm tính mạng.
Trong một chuyến đi tham dự bầu cử sớm vào ngày 8 tháng 3 cùng bà con các bản ven sông Long Đại, anh lái thuyền đã yêu cầu mọi người xuống đi bộ vượt qua bãi đá ở thác Tam Lu. Chỉ còn lại anh và hai người khác ngồi ghì chặt thanh ngang thuyền để thực hiện màn vượt thác đầy mạo hiểm. Thuyền phóng nhanh, sau đó anh lái hạ ga và ghì cần lái để làm chậm tốc độ, len lỏi vào lạch nước của thác, rồi lại tăng ga để mũi thuyền nhổm lên và trườn qua. Ngay khi chạm vào hố nước sâu, thuyền phải quay 180 độ để lấy lại thăng bằng và định hướng di chuyển, sau đó đi thêm khoảng 200 mét nữa mới có thể ghé vào ghềnh đá để đón nhóm đi bộ tiếp tục hành trình.
Ông Hoàng Trọng Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Sơn, chia sẻ rằng việc chạy thuyền Koler trên sông Long Đại để vượt thác Tam Lu đòi hỏi những tay lái lão luyện và gan dạ mới có thể đảm bảo an toàn. Một chiến sĩ biên phòng tại Tổ công tác bản Nước Đắng cũng tiết lộ, cách khu vực đóng quân 500 mét có một mỏm đá "chập chờn" có thể bắt được ít sóng điện thoại. Vào những ngày trời quang, mây tạnh, anh em thường buộc điện thoại "cùi bắp" vào đó và ngồi chờ để gọi báo cáo tình hình về Ban Chỉ huy Đồn Biên phòng Làng Mô hoặc liên lạc hỏi thăm gia đình.
Đời Sống Cách Trở Và Nỗ Lực Vươn Lên
Các cô giáo cắm bản phải đợi đến chiều thứ sáu để đi nhờ thuyền bán hàng dọc sông về xuôi thăm gia đình, rồi sáng sớm thứ hai tuần sau lại mang gạo, mắm, muối trở lại điểm trường cùng học sinh. Giao thương tại đây cũng vô cùng trắc trở. Trên sông Long Đại đã hình thành dịch vụ bán hàng tương tự "chợ nổi Cái Răng", với các tiểu thương chở hàng hóa từ thị trấn Quán Hàu đi bán dọc sông. Tuy nhiên, họ chỉ dừng lại ở các bản phía dưới thác Tam Lu và không dám mạo hiểm vượt qua dòng thác nguy hiểm này.
Do cách trở và xa xôi, nhu yếu phẩm tại hai bản Hôi Rấy và Nước Đắng đều có giá cao hơn nhiều lần vì chi phí vận chuyển khó khăn. Bà con ở đây thường ra bờ sông để mua bán với thuyền dịch vụ chờ sẵn, từ hàng nhu yếu phẩm, thực phẩm tươi sống đến xăng dầu. Ngược lại, họ cũng có thể bán các sản vật từ rừng hoặc nông sản như ngô, lạc cho các thuyền dịch vụ để lấy tiền hoặc đổi hàng hóa.
Ông Hồ Ba, Trưởng bản Hôi Rấy, cho biết do thiếu đường và sóng điện thoại, bà con bán mọi thứ với giá rất rẻ. Gần đây, họ phải dùng thuyền Koler chở keo tràm về xuôi bán, nhưng quá trình này diễn ra chậm chạp và không biết khi nào mới hết số gỗ từ một hecta keo tràm. Không chỉ biệt lập với bên ngoài, hai bản này đến nay mới có điện từ máy phát đặt giữa bản, nhưng chỉ được cung cấp hai đến ba giờ mỗi ngày. Sóng điện thoại gần như không có, mỗi khi xã có việc cần mời cán bộ bản đi họp, họ phải nhắn tin thông qua thuyền chở hàng trên sông.
Ông Hồ Ba chia sẻ thêm: "Cách trở đường sá, sông nước nên mong có người mua giúp đã là tốt rồi. Tuy nhiên, chúng tôi cũng mừng vì những năm qua, Đảng và Nhà nước đã đầu tư xây dựng đường bê-tông nội bản, điểm trường cho học sinh tiểu học và trẻ mầm non. Nhiều hộ gia đình đã được xây dựng nhà đại đoàn kết. Tết Nguyên đán vừa qua, lần đầu tiên bản có điện lưới từ máy phát, dù mỗi ngày chỉ được ba giờ vào ban đêm và mới chỉ vài nhà có điện."
Giải Pháp Cho Tương Lai Bền Vững
Ông Hoàng Trọng Đức nhấn mạnh rằng với điều kiện giao thông cách trở như hiện nay, công cuộc xóa đói, giảm nghèo cho bà con vẫn còn nhiều trắc trở. Để các bản ven sông vùng thượng nguồn Long Đại có thể vươn lên một cách bền vững, cần ưu tiên nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc tập trung đầu tư vào hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện và thông tin liên lạc là vô cùng cấp thiết.
Khi việc đi lại và kết nối giao thương được cải thiện, người dân mới có điều kiện thuận lợi để tiêu thụ sản phẩm, từ đó từng bước giải quyết bài toán giảm nghèo một cách thực chất và hiệu quả. Hành trình vượt thác gian nan trên sông Long Đại không chỉ là câu chuyện về sự kiên cường mà còn là lời nhắc nhở về những thách thức cần vượt qua để mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho đồng bào vùng biên giới.
