Ngày 15/4/2025, tại xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, Thượng tá Nguyễn Văn Hiếu, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, đã trao bức ảnh tập thể cho ông Trần Văn Hùng (67 tuổi), con trai của liệt sĩ Trần Văn Bảy. Bức ảnh được phát hiện trong quá trình khai quật hố chôn tập thể tại khu vực đồi Cây Dầu, nơi từng là chiến trường ác liệt trong kháng chiến chống Mỹ.
Phát hiện bức ảnh trong hố chôn
Ngày 10/3/2025, trong đợt khai quật thứ 5 do Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị thực hiện, nhóm kỹ thuật đã tìm thấy một hố chôn tập thể chứa hài cốt của 12 liệt sĩ. Khi sàng lọc đất, các chuyên gia phát hiện một bức ảnh đen trắng bị mờ, kích thước 15x20 cm, bọc trong túi nilon. Bức ảnh chụp 27 chiến sĩ mặc quân phục, đứng trước một căn nhà lá. Nhờ công nghệ phục dựng, các nhà khoa học xác định bức ảnh được chụp vào năm 1967 tại Sư đoàn 308.
Ông Nguyễn Văn Đức, thành viên đội quy tập, cho biết: "Chúng tôi thường tìm thấy kỷ vật như bút, lược hay nhật ký, nhưng phát hiện ảnh tập thể còn nguyên vẹn là rất hiếm. Bức ảnh này giúp xác định danh tính nhiều liệt sĩ". Sau khi phục dựng, bức ảnh được đăng tải trên các phương tiện truyền thông, thu hút sự chú ý của gia đình các liệt sĩ.
Hành trình tìm lại người thân
Ông Trần Văn Hùng, người dân xã Hải Chánh, nhận ra cha mình trong bức ảnh: "Tôi rất xúc động khi thấy cha đứng thứ hai từ trái sang. Gia đình đã mất liên lạc từ năm 1968, không biết cha hy sinh ở đâu. Bức ảnh này là kỷ vật quý giá". Qua đối chiếu nhân thân, 7 liệt sĩ trong ảnh đã được xác định danh tính, trong đó có liệt sĩ Trần Văn Bảy (quê Quảng Nam).
Ngày 15/4, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị tổ chức lễ trao trả bức ảnh gốc cho gia đình ông Hùng. Thượng tá Nguyễn Văn Hiếu chia sẻ: "Đây là lần đầu tiên chúng tôi trao trả ảnh tập thể cho gia đình liệt sĩ. Bức ảnh như một mảnh ghép lịch sử, giúp nối dài ký ức về những người đã hy sinh". Được biết, bức ảnh sẽ được trưng bày tại Nhà truyền thống của xã.
Ý nghĩa của việc trao trả kỷ vật
Theo thống kê của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị, từ năm 2020 đến nay, đơn vị đã quy tập được hơn 1.200 bộ hài cốt liệt sĩ, cùng hàng trăm kỷ vật. Bức ảnh tập thể này là một trong những kỷ vật hiếm hoi giúp nhận dạng liệt sĩ. Tiến sĩ Lê Thị Mai, chuyên gia nhân học, nhận xét: "Mỗi kỷ vật đều chứa đựng câu chuyện riêng. Việc trao trả ảnh không chỉ làm vơi đi nỗi đau mất mát mà còn khẳng định sự tri ân của xã hội đối với những người đã hy sinh cho độc lập dân tộc".
Hiện nay, đội quy tập tiếp tục khai quật tại khu vực đồi Cây Dầu, dự kiến kéo dài đến tháng 6/2025. Các chuyên gia hy vọng sẽ tìm thêm nhiều kỷ vật giúp xác định danh tính các liệt sĩ còn lại. Bức ảnh tập thể cũng đã được số hóa để lưu trữ và công bố rộng rãi.
Kết nối gia đình liệt sĩ
Gia đình ông Trần Văn Hùng cho biết sẽ đến viếng mộ cha tại nghĩa trang liệt sĩ huyện sau khi hoàn tất thủ tục. Ông Hùng xúc động: "Cảm ơn các cơ quan chức năng đã tìm lại được kỷ vật quý báu này. Đây là món quà vô giá giúp chúng tôi thắp hương cho cha và đồng đội". Bức ảnh sẽ được phóng to và treo tại bàn thờ gia đình.
Sự kiện này một lần nữa khẳng định quyết tâm của tỉnh Quảng Trị trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Từ đầu năm 2025, tỉnh đã phối hợp với các đơn vị quân đội tổ chức 3 đợt khai quật, phát hiện 9 hố chôn tập thể với tổng số 45 bộ hài cốt. Công tác giám định ADN đang được tiến hành để xác định danh tính.
