Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Theo dự thảo, địa phương có thể xây dựng chính sách hỗ trợ phụ nữ mang thai, sinh con hoặc sinh đủ 2 con. Trẻ nhỏ có thể được trợ cấp tài chính hằng tháng đến 12, 24 hoặc 36 tháng tuổi; trẻ mầm non có thể được hỗ trợ chi phí ăn trưa.
Đáng chú ý, nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, dự thảo đề xuất tôn vinh, biểu dương những gia đình sinh 2 con đều là gái, nuôi dạy con khỏe mạnh, học tập tốt và trưởng thành.
Áp lực tài chính là rào cản lớn
Chị Trần Thị Vinh (31 tuổi), làm việc tại Khu chế xuất Tân Thuận (TP.HCM), có 2 con gái 3 tuổi và 7 tuổi. Thu nhập hai vợ chồng ổn định nhưng tiền học, sữa, vui chơi, kỹ năng và chăm sóc sức khỏe cho hai con chiếm gần một nửa tổng thu nhập gia đình.
Chị Vinh cho rằng việc tôn vinh gia đình sinh 2 con gái có ý nghĩa tích cực, góp phần thay đổi quan niệm phải có con trai. Tuy nhiên, chị mong chính sách hỗ trợ gắn với các khoản chi cụ thể như học phí mầm non, bảo hiểm y tế, tiền sữa hay khám chữa bệnh cho trẻ. "Điều khiến nhiều người e ngại sinh thêm con chủ yếu là áp lực tài chính và việc chăm sóc con khi cha mẹ đều đi làm", chị Vinh chia sẻ.
Trợ cấp 3 năm đầu đời: Cần thiết nhưng chưa đủ
Nguyễn Hữu Phương Anh (28 tuổi), ngụ đường 10, P.Linh Xuân (TP.HCM), có 1 con gái 18 tháng. Cô dự định sinh 2 con nhưng tạm hoãn vì chưa cân đối tài chính. Mỗi tháng, gia đình chi khoảng 5 triệu đồng tiền thuê nhà, chưa kể ăn uống, sữa và sinh hoạt. Cô cho rằng trợ cấp đến 3 tuổi giúp giảm áp lực, đặc biệt với các cặp vợ chồng sống xa quê, không có ông bà hỗ trợ.
"Khoản trợ cấp dù không quá lớn vẫn cho thấy việc sinh và nuôi con được xã hội chia sẻ. Nhưng điều cần nhất là nhà trẻ có học phí phù hợp và môi trường làm việc linh hoạt khi con còn nhỏ", Phương Anh nói.
Chuyên gia: Cần chính sách đồng bộ
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng đề xuất tôn vinh gia đình 2 con gái mang ý nghĩa tích cực, khẳng định giá trị bình đẳng của con gái. Tuy nhiên, trợ cấp tài chính chỉ là một giải pháp; cần đẩy mạnh truyền thông bình đẳng giới, thực hiện nghiêm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ nhỏ.
Bà Thúy ủng hộ trợ cấp trẻ đến 3 tuổi vì đây là giai đoạn cha mẹ chịu nhiều áp lực. "Nếu được hỗ trợ đúng lúc, người trẻ có thể an tâm hơn khi quyết định sinh con. Bên cạnh trợ cấp, cần có chính sách về nhà ở, thu nhập, nhà trẻ chất lượng, thời gian nghỉ sinh cho cả cha và mẹ, cũng như môi trường làm việc thân thiện với gia đình", bà Thúy nói.
TP.HCM hướng tới giải pháp tổng thể
Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, nhận định giá trị của chính sách không chỉ ở hỗ trợ vật chất mà còn ở thông điệp mọi trẻ em đều có giá trị như nhau. Hỗ trợ gia đình sinh 2 con gái là biện pháp nhằm hạn chế tâm lý thích con trai và lựa chọn giới tính thai nhi.
Ông Trung cho rằng trợ cấp trẻ đến 3 tuổi chưa đủ tạo chuyển biến rõ rệt về mức sinh. Cần mở rộng hệ thống nhà trẻ, trường mầm non tại khu công nghiệp; hỗ trợ nhà ở, tín dụng cho gia đình trẻ; khuyến khích doanh nghiệp tạo điều kiện cân bằng công việc và chăm sóc con. "Kinh nghiệm nhiều quốc gia cho thấy không có chính sách đơn lẻ nào làm tăng mức sinh ngay lập tức. Hiệu quả chỉ đạt được khi các chính sách về kinh tế, an sinh xã hội, giáo dục, nhà ở, lao động và chăm sóc trẻ em được triển khai đồng bộ, ổn định trong thời gian dài. Đó là định hướng TP.HCM đang từng bước nghiên cứu và triển khai", ông Trung nói.
