Tại tỉnh Thái Nguyên, nhu cầu nhân lực đang cạnh tranh gay gắt, trong khi tình trạng “nhảy việc” của người lao động khiến không ít doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động. Trước tình trạng thiếu hụt nhân lực ở một số ngành sản xuất và kinh doanh, lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đánh giá thực trạng và xu hướng sử dụng lao động, nhằm tìm ra giải pháp đào tạo, cung ứng, kết nối và cân đối cung-cầu lao động.
Cạnh tranh lao động gay gắt
Nhiều công trình trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang thiếu nhân công, giá ngày công tăng cao khiến các dự án bị “đội vốn” và chậm tiến độ. Điển hình là công trình Quảng trường, phố đi bộ trung tâm tỉnh với tổng mức đầu tư 900 tỷ đồng. Dù đang trong giai đoạn cao điểm đẩy nhanh tiến độ, các nhà thầu cần tổng cộng 1.000 lao động, nhưng hiện mới huy động được 600 công nhân.
Công ty cổ phần Xây dựng Phục Hưng, đơn vị đảm nhiệm gói thầu kết cấu bê-tông cọc, móng, tường, nền hầm rộng gần 18.000 m2 và hoàn thiện mặt ngoài 174 căn nhà cao sáu tầng, đang cần 800 công nhân nhưng mới huy động được 550 người. Ông Vũ Kiều Khoa, chỉ huy trưởng công trường, cho biết: “Thiếu công nhân xây dựng, nhất là những người lành nghề, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp diễn ra gay gắt dẫn đến giá ngày công tăng cao”.
Chủ đầu tư khu đô thị hồ Xương Rồng ở phường Phan Đình Phùng đang xây dựng Tòa nhà Trung tâm tổ chức sự kiện cao ba tầng, mỗi tầng rộng hơn 1.000 m2. Từ đầu năm đến nay, nhiều nhân công đã chuyển sang làm việc ở nơi khác, buộc nhà thầu phải tìm nhân công mới nhưng vẫn không đáp ứng được số lượng và chất lượng. Giá ngày công hiện cao hơn trước từ 30% đến 40%, khiến công trình bị đội vốn và chậm tiến độ.
Không chỉ các công trình lớn, nhiều công trình xây dựng nhà dân cũng đang thiếu thợ. Ông Nguyễn Văn Hữu xây căn nhà ba tầng ở khu vực Big C, dự kiến hoàn thành trước Tết Nguyên đán năm 2026, nhưng đến nay vẫn chưa xong vì thiếu thợ xây, nhân công đã đi làm nơi khác với giá cao hơn.
Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp Thái Nguyên, ông Vũ Quang Dũng, chia sẻ: Một số nhà máy may công nghiệp đang thiếu hụt lao động, gặp khó khăn khi mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới. Nhiều dự án trong ngành du lịch và dịch vụ cũng đang đối mặt với nguy cơ thiếu lao động. Ví dụ, sân gôn hồ Núi Cốc chuẩn bị đưa vào sử dụng cần 400-450 lao động, nhưng chủ đầu tư đang lo lắng không tuyển đủ.
Tăng cường định hướng và đào tạo nguồn nhân lực
Tỉnh Thái Nguyên hiện có 804.000 người từ 15 tuổi trở lên, trong đó số lao động đang có việc làm là gần 770.000 người. Lao động trong khu vực nông nghiệp chiếm gần 19%, số còn lại chưa tham gia lao động chủ yếu đang học phổ thông. Những năm gần đây, xu hướng lao động rời khỏi khu vực nông nghiệp và tham gia vào các ngành công nghiệp, dịch vụ gia tăng, nhưng chất lượng lao động chưa cao. Trình độ, ngành nghề, kỹ năng được đào tạo, kỷ luật lao động và tác phong chưa đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.
Tình trạng mất cân đối cung-cầu lao động đang xảy ra, đặc biệt trong các ngành điện tử, may mặc và xây dựng. Bốn tháng đầu năm 2026, khảo sát nhu cầu tuyển dụng lao động trực tiếp tại 521 đơn vị, doanh nghiệp thuộc tỉnh cho thấy cần 10.500 người. Quý II năm 2026, nhu cầu lao động dự kiến lên tới 25.000 người, tăng từ 10% đến 20% so với năm 2025, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực điện, điện tử, cơ khí chế tạo, xây dựng và may công nghiệp, đòi hỏi lao động có chứng chỉ hoặc bằng cấp.
Thu hút đầu tư vào tỉnh tăng mạnh. Trong năm tháng đầu năm nay, tỉnh Thái Nguyên thu hút vốn FDI gần 8 tỷ USD. Quy hoạch tỉnh mở ra 38 khu công nghiệp và 74 cụm công nghiệp. Các doanh nghiệp hiện tại đang mở rộng sản xuất, nhiều công trình và dự án đang được triển khai. Từ năm 2027, nhu cầu lao động của tỉnh Thái Nguyên dự báo rất lớn và đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.
Mặc dù nguồn cung lao động tại địa phương và các tỉnh lân cận cơ bản đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động tỉnh Thái Nguyên, nhưng tỷ lệ lao động được đào tạo nghề và cấp chứng chỉ, bằng cấp còn thấp (chỉ hơn 36%). Việc đào tạo chưa gắn với yêu cầu chuyên môn của doanh nghiệp. Hệ thống thông tin thị trường lao động và kết nối cung-cầu lao động chưa đồng bộ. Tình trạng lao động “nhảy việc” vẫn còn phổ biến, gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Theo đồng chí Nguyễn Đăng Bình, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên, lao động, nhân lực và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ mật thiết. Nếu nguồn nhân lực không đáp ứng về số lượng và chất lượng thì rất khó đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Xác định lao động là vấn đề quan trọng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên mới đây đã thảo luận và chỉ đạo tập trung triển khai các giải pháp phát triển thị trường lao động theo hướng linh hoạt, hiện đại và đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế. Đồng thời thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tăng tỷ trọng lao động trong ngành công nghiệp-xây dựng và dịch vụ, giảm tỷ trọng trong ngành nông, lâm nghiệp.
Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên yêu cầu các cơ quan chức năng nắm bắt tình hình triển khai các dự án đầu tư, theo dõi nhà đầu tư, dự báo xu thế phát triển của từng ngành, tác động của khoa học-công nghệ để xác định nhu cầu nhân lực và khả năng cung cấp lao động. Từ đó, đẩy mạnh hướng nghiệp, phân luồng, định hướng nghề, rà soát và sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng tinh gọn, gắn với nhu cầu thị trường lao động và định hướng phát triển kinh tế của tỉnh. Cần tăng cường gắn kết giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp để mở rộng đào tạo gắn với tuyển dụng, nâng cao tỷ lệ có việc làm sau đào tạo. Đồng thời, phối hợp với các tỉnh lân cận trong cung ứng nguồn nhân lực và đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ở xã hội để thu hút lao động ngoài tỉnh đến Thái Nguyên làm việc.
