Mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được nghiên cứu thí điểm tại Hà Nội hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân, từ y tế, giáo dục đến hạ tầng và dịch vụ công. Các chuyên gia cho rằng mô hình này không chỉ thay đổi cách quản lý hành chính mà còn xây dựng những cộng đồng đáng sống, nơi các giá trị xã hội chủ nghĩa được cụ thể hóa bằng chất lượng cuộc sống.
Chất lượng sống được nâng cao toàn diện
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM, điều quan trọng nhất của mô hình này là người dân có thể trực tiếp cảm nhận sự thay đổi trong cuộc sống hàng ngày. Cụ thể, người lớn tuổi được khám sức khỏe định kỳ miễn phí tại địa phương, công nhân giảm thời gian di chuyển nhờ hạ tầng giao thông tốt hơn, gia đình trẻ có con em học tập trong điều kiện giáo dục tốt hơn ngay tại nơi ở, và hộ dân ngoại thành được hưởng môi trường sống xanh, sạch, đẹp với nhiều không gian công cộng.
Ông Hậu dẫn chứng Nghị quyết số 282/NQ-CP của Chính phủ, đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 toàn dân được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí. Đây là một trong những tác động hữu hình mà mô hình mang lại.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, nhấn mạnh mô hình hướng tới xây dựng đời sống cộng đồng nhân văn hơn, phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ, quan tâm người có công và nhóm yếu thế. Các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng cũng được chú trọng để nâng cao đời sống tinh thần.
Đổi mới quản trị: Từ quản lý sang phục vụ
Mô hình mới yêu cầu chính quyền cơ sở chuyển từ vai trò quản lý hành chính sang kiến tạo và phục vụ. Xã, phường không chỉ là nơi cư trú mà trở thành không gian phát triển kinh tế - xã hội toàn diện, nơi người dân có thể sinh sống, làm việc và tiếp cận dịch vụ công ngay tại địa bàn.
Công nghệ số đóng vai trò quan trọng với mô hình “xã, phường thông minh”, số hóa quản lý dân cư, kết nối dữ liệu hành chính, y tế, giáo dục, an sinh. Điều này giúp giảm thời gian xử lý thủ tục và minh bạch hóa trách nhiệm giải trình.
TS Phạm Viết Thuận cho rằng mô hình hiện nay không quay lại bao cấp, mà dựa trên nền tảng kinh tế thị trường với vai trò điều tiết của Nhà nước để bảo đảm công bằng xã hội. Hà Nội đã đưa ra 54 tiêu chí đo lường hiệu quả, tương tự bộ tiêu chí nông thôn mới trước đây.
Mục tiêu cuối cùng là để người dân cảm nhận rõ: chính quyền gần dân hơn, dịch vụ công dễ tiếp cận hơn, và chất lượng sống được cải thiện mỗi ngày.
