Nhờ các công trình cấp nước được đầu tư đồng bộ, tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài tại nhiều vùng cao Hà Giang đã được giải quyết, góp phần nâng cao chất lượng sống và thay đổi nhận thức của người dân về bảo vệ nguồn nước, tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững.
Cuộc sống đổi thay nhờ nước sạch
Nhiều năm trở lại đây, cuộc sống của nhiều hộ đồng bào dân tộc H'Mông tại Thôn 1A Thống Nhất, xã Yên Phú đã thay đổi. Người dân không còn phải dẫn nước từ khe suối về phục vụ sinh hoạt mà đã có công trình nước sạch dẫn đến từng hộ gia đình.
Ông Dương Văn Lồng, người dân trong thôn phấn khởi cho biết, năm 2021, gia đình ông được Nhà nước hỗ trợ kinh phí khoan giếng và lắp đặt đường ống dẫn nước về tận nhà. Giếng khoan có công suất lớn, đủ cung cấp nước cho gia đình ông và 5 hộ dân lân cận cùng sử dụng. Nhờ chủ động được nguồn nước sạch, cuộc sống của người dân thuận lợi hơn rất nhiều.
Cùng chung niềm vui, bà Lý Thị Mỷ cho biết, mấy hộ dân cùng sử dụng chung một giếng nên nguồn nước luôn dồi dào, sạch sẽ. Hằng tháng, người dân trong thôn chỉ đóng góp tiền điện để vận hành máy bơm, không còn nỗi lo thiếu nước như trước đây.
Hồ treo trên núi đá thay đổi thôn bản
Những công trình nước sạch trên địa bàn tỉnh cũng đang mang lại sự đổi thay rõ nét tại nhiều địa phương vùng cao. Tại xã Sủng Máng, các hồ treo trên núi đá đã thật sự làm cuộc sống của người dân thôn Há Pống Cáy khởi sắc.
Anh Vàng Chá Hơu nhớ lại những năm trước đây, khi mùa khô đến, người dân trong thôn phải đi bộ hàng chục ki-lô-mét để gùi nước về sử dụng. Gần 10 năm nay, từ khi có hồ treo đưa vào khai thác, người dân trong thôn đủ nước ăn và thoải mái hơn trong sinh hoạt, tắm giặt. Nước sạch đã giúp cuộc sống của người dân bớt nhọc nhằn và ổn định hơn.
Nhận thức thay đổi, tỷ lệ nước sạch tăng vọt
Đánh giá về những chuyển biến tích cực trong công tác cấp nước sạch nông thôn, Giám đốc Trung tâm Nước sạch nông thôn Trần Xuân Dương, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, kể từ khi Thủ tướng Chính phủ phát động chương trình Tuần lễ quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường vào năm 1998, diện mạo nhiều vùng nông thôn đã hoàn toàn đổi khác; nhận thức và hành động của người dân đối với việc sử dụng, bảo vệ nguồn nước đã có sự thay đổi mạnh mẽ. Những con số tăng trưởng vượt bậc về tỷ lệ hộ gia đình sử dụng nước hợp vệ sinh là minh chứng sống động nhất cho hiệu quả của chương trình, góp phần trực tiếp vào mục tiêu xây dựng nông thôn mới.
“Tính đến hết tháng 4/2026, tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh đạt hơn 96%. Thành công lớn nhất chính là sự thay đổi tư duy, người dân không còn coi nước sạch là “lộc trời” cho để sử dụng tùy tiện mà đã hiểu đó là quyền lợi, trách nhiệm gắn liền với sức khỏe cộng đồng. Tỉnh đã đầu tư hạ tầng đồng bộ với hàng nghìn công trình cấp nước tập trung hiện đại, thay thế nguồn nước giếng khơi không bảo đảm, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho việc ứng dụng công nghệ số vào quản trị nước sạch bền vững trong giai đoạn mới”, ông Trần Xuân Dương cho biết.
Hướng tới cấp nước thông minh và an toàn
Bước sang giai đoạn 2026-2030, mục tiêu đặt ra là đưa nước sạch đến với mọi người dân, đồng thời hướng tới cấp nước an toàn và quản lý thông minh. Hiện nay, một số công trình cấp nước tập trung trên địa bàn tỉnh đã vận hành hệ thống giám sát trực tuyến (online), cho phép theo dõi chất lượng nước theo thời gian thực (real-time). Nhờ tích hợp các trạm quan trắc tự động qua ứng dụng điện thoại, các đơn vị có thể chủ động điều tiết van từ xa, bảo đảm nguồn nước ổn định mà không cần đo đạc thủ công.
Đáng chú ý, đối với nguồn nước ngầm, công nghệ lọc tiên tiến (RO, Nano) kết hợp hệ thống điều khiển SCADA đã được triển khai, giúp tối ưu hóa khai thác và giảm tỷ lệ thất thoát nước xuống dưới 15%, bảo vệ tối ưu tài nguyên nước.
Theo ông Dương, nước là nguồn sống, nhưng nước sạch chính là thước đo của sự văn minh và chất lượng sống. Bảo vệ nguồn “vàng trắng” quý giá này cần có sự chung tay của các cấp, ngành, doanh nghiệp và chính người dân. Trong đó, việc đẩy mạnh các mô hình hợp tác công-tư đã giúp mạng lưới nước sạch phủ rộng đến các xã vùng sâu, vùng xa với chất lượng tương đương đô thị. Cùng với đó, các địa phương cần tăng cường truyền thông số và xây dựng các tổ tự quản tại thôn, bản để bảo vệ công trình vệ sinh công cộng và phổ biến kiến thức tiết kiệm nước. Bởi người hưởng lợi từ các công trình nước sạch nông thôn chính là cư dân sở tại.
Những công trình nước sạch ở các thôn, bản vùng cao đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân và thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong hành trình xây dựng nông thôn mới và phát triển bền vững, việc bảo vệ, khai thác hiệu quả nguồn nước cùng sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp và người dân sẽ là yếu tố quyết định góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
