Ngày 17/7/2026, đã có 7 địa phương trên cả nước chính thức cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2026-2027, theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Phụ huynh đặt câu hỏi: liệu có phải đền bù, bồi hoàn nếu làm mất hoặc hư hỏng sách đã mượn hay không?
7 địa phương miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027
Nghị định số 271/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 3.7.2026 quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh. Theo lộ trình, từ năm học 2029-2030, tất cả học sinh phổ thông toàn quốc được mượn sách giáo khoa miễn phí. Tuy nhiên, nhiều địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc xã hội hóa đã thực hiện chính sách này sớm hơn.
Tính đến ngày 17.7.2026, 7 địa phương đầu tiên đã miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027, bao gồm: xã Hòa Vang (TP.Đà Nẵng); tỉnh Quảng Ninh; TP.HCM; tỉnh Cà Mau; phường Đồng Xoài (TP.Đồng Nai); phường Bù Đăng (TP.Đồng Nai); và TP.Huế.
TP.HCM mở rộng đối tượng miễn phí sách giáo khoa
Tại TP.HCM, theo thông báo ban đầu, từ năm học 2026-2027, thành phố sẽ miễn phí cho mượn sách giáo khoa đối với học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh là người dân tộc thiểu số được cấp miễn phí sách giáo khoa. Tuy nhiên, ngày 17.7.2026, tại buổi làm việc với Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa-Xã hội của Quốc hội, Sở GD-ĐT TP.HCM báo cáo dự kiến từ năm học 2026-2027 thực hiện miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần đối với tất cả học sinh phổ thông và người học có nhu cầu tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục do Bộ GD-ĐT ban hành, bao gồm: giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp THCS, cấp THPT và xóa mù chữ. Tổng kinh phí dự kiến là 567 tỉ đồng.
Quy định bồi hoàn khi làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa
Điều 27 của Nghị định số 271/2026/NĐ-CP quy định rõ về việc quản lý, sử dụng và xử lý tài sản hư hỏng, mất mát. Theo đó, cơ sở giáo dục có trách nhiệm ban hành nội quy mượn, trả sách giáo khoa; phối hợp với gia đình, người giám hộ và học sinh trong việc bảo quản sách.
Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân chủ quan thì học sinh, sinh viên hoặc cha mẹ, người giám hộ có trách nhiệm bồi hoàn cho cơ sở giáo dục. Việc bồi hoàn được thực hiện theo một trong hai hình thức: bồi hoàn bằng hiện vật (sách giáo khoa cùng loại, đúng danh mục và quy chuẩn kỹ thuật) hoặc bồi hoàn bằng tiền mặt.
Mức bồi hoàn bằng tiền mặt được xác định dựa trên giá thực tế mua sắm tại thời điểm gần nhất và giá trị sử dụng còn lại của tài liệu, cụ thể:
- Thu 80% giá trị thực tế mua sắm đối với sách có thời gian sử dụng dưới 1 năm hoặc mới đưa vào sử dụng lần đầu;
- Thu 50% giá trị thực tế mua sắm đối với sách có thời gian sử dụng từ 1 năm đến dưới 3 năm;
- Thu 20% giá trị thực tế mua sắm đối với sách có thời gian sử dụng từ 3 năm đến 5 năm;
- Không thu bồi hoàn đối với sách có thời gian sử dụng trên 5 năm.
Cơ sở giáo dục có trách nhiệm theo dõi, lập biên bản xác định tình trạng tài sản và niêm yết công khai mức bồi hoàn. Nguồn thu từ bồi hoàn được quản lý và sử dụng để mua sắm bổ sung, sửa chữa sách giáo khoa.
Nghị định cũng nêu rõ: "Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân khách quan (như thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp bất khả kháng khác) không phải bồi hoàn chi phí."
Các hành vi bị nghiêm cấm
Điều 28 của nghị định liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm: thu các khoản phí trái quy định liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa (phí đặt cọc, phí bảo quản hoặc các khoản phí dịch vụ thư viện khác); cung ứng sách giáo khoa không đúng danh mục được phê duyệt, không bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật hoặc cung ứng sách in lậu, sách giả; lập hồ sơ khống về số lượng học sinh, danh mục sách hư hỏng, mất mát nhằm trục lợi ngân sách nhà nước hoặc thanh lý tài sản công trái quy định; thiếu trách nhiệm trong quản lý, lưu trữ, sử dụng dẫn đến thất thoát, lãng phí hoặc hư hỏng tài sản được giao.
