Điện Lưới Về Tu Thôn: Ánh Sáng Thắp Lên Hy Vọng Cho Cộng Đồng Ca Dong
Ngày xuân, chúng tôi cùng cán bộ xã Măng Bút vào thăm bà con Tu Thôn. Con đường bê tông mới mở uốn lượn, những mái nhà sàn hiện ra giữa lưng chừng núi. Nhà nào cũng bật đèn sáng trưng, bà con đứng ngắm nhìn mãi không chán, có người còn gọi hàng xóm qua xem cho vui. Đây là hình ảnh đầy xúc động khi điện lưới quốc gia chính thức về với thôn Tu Thôn, xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi, sau nhiều năm sống trong cảnh "vùng trắng hạ tầng".
Quá Khứ Tăm Tối Và Những Nỗ Lực Tự Thân
Trong ký ức của người già, Tu Thôn là quê hương gắn bó từ đời cha ông, nơi họ phát nương làm rẫy, dựng nhà bên sườn núi với cuộc sống tách biệt. Sự tách biệt ấy kéo dài đã biến Tu Thôn thành vùng thiếu thốn đúng nghĩa: không điện lưới, không sóng điện thoại, giao thông khó khăn. Đêm buông xuống, ánh sáng duy nhất từ bếp củi, trẻ con học bài bên ánh lửa leo lét, tin tức bên ngoài đến rất chậm.
Ông Nguyễn Văn Quân, người dân trong thôn, nhớ lại: "Ngày xưa tối đến chỉ có bếp lửa, cả nhà quây quần quanh bếp, khói cay mắt. Muốn xem ti vi cũng không có điện để xem". Năm 1999, người dân góp tiền mua một tuốc bin nước nhỏ đặt khe suối phát điện, nhưng ánh sáng yếu ớt, chập chờn theo con nước. Mùa nắng, suối cạn, điện chỉ le lói; mùa mưa, tuốc bin phải tháo vì sợ bị cuốn trôi. Điện yếu đến mức chỉ đủ sạc điện thoại, còn nồi cơm điện, ấm nước, tivi gần như không thể sử dụng.
Nút Thắt Chồng Lấn Địa Giới Và Hệ Lụy Kéo Dài
Tu Thôn vốn đã xa, khoảng cách càng mênh mông khi hạ tầng không được đầu tư bởi nút thắt kéo dài nhiều năm là chồng lấn địa giới hành chính. Người dân sinh sống, canh tác trên địa bàn xã Măng Bút (Quảng Ngãi), nhưng hộ khẩu lại thuộc xã Trà Vân (TP Đà Nẵng). Sự "lệch pha" này khiến Tu Thôn rơi vào khoảng trống chính sách, gần 240 hộ dân sống giữa đại ngàn gần như đứng ngoài các chương trình phát triển kinh tế - xã hội và chính sách an sinh trong nhiều năm liền.
Hệ lụy không chỉ là thiếu điện, mà còn thiếu đường nội thôn, thiếu sóng viễn thông, thiếu điều kiện tiếp cận các mô hình sinh kế mới, đời sống cứ quanh quẩn nương rẫy truyền thống. Chỉ ba năm trở lại đây, đường bê tông nối gần Tu Thôn với trung tâm xã Măng Bút mới giúp bà con bắt đầu trồng mì, kinh tế đa dạng hơn đôi chút.
Ánh Điện Về Bản Và Những Kỳ Vọng Mới
Niềm mong mỏi có điện lưới quốc gia của dân Tu Thôn chỉ thành hiện thực vào những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026. Sau chỉ đạo của tỉnh Quảng Ngãi, ngành điện lực khảo sát, triển khai cấp điện trước cho cụm dân cư thuận lợi. Tối hôm đóng điện, cả thôn như thức cùng ánh sáng. Ông Quân cười kể: "Nhà nào cũng bật đèn sáng trưng. Bà con đứng ngắm, nhìn mãi không chán". Với họ, ánh điện không chỉ giúp sinh hoạt thuận tiện, mà còn mang lại cảm giác được "hòa vào cuộc sống chung" của miền xuôi.
Có điện, trẻ con có ánh sáng ổn định để học bài, người lớn bắt đầu nghĩ đến chuyện sắm thêm ti vi, tủ lạnh, quạt điện. Ánh điện về bản được xem là bước khởi đầu cho chặng đường dài hơn. Điều người dân mong mỏi không chỉ có điện ở vài cụm dân cư mà phủ khắp toàn thôn. Quan trọng hơn, họ kỳ vọng nút thắt chồng lấn địa giới sớm được tháo gỡ.
Giải Pháp Cho Tương Lai: Tháo Gỡ Vướng Mắc Và Đầu Tư Đồng Bộ
Qua nhiều lần họp dân, phần lớn bày tỏ mong muốn chuyển hộ khẩu về xã Măng Bút - nơi họ đã sinh sống, canh tác nhiều thế hệ. Ông Nguyễn Thanh Chim, trưởng thôn Tu Thôn, chia sẻ: "Về bên nào cũng được, miễn là được chăm lo đời sống. Nhưng ở đây là nhà cửa, đất đai bao đời, bỏ đi thì không đành". Ngoài điện, dân Tu Thôn mong có thêm đường nội thôn kiên cố, sóng điện thoại ổn định và các mô hình sinh kế phù hợp.
Theo Chủ tịch UBND xã Măng Bút Đỗ Thanh Trà, việc kéo điện về Tu Thôn chỉ là bước khởi đầu. Muốn đầu tư lâu dài, cần tháo gỡ dứt điểm vướng mắc về hộ khẩu và quản lý dân cư. "Không phải địa phương không muốn đầu tư, mà vướng pháp lý. Người dân không thuộc quản lý thì rất khó bố trí ngân sách", ông Trà nói. Thời gian qua, chính quyền xã Măng Bút phối hợp với xã Trà Vân nhiều lần họp dân, lắng nghe ý kiến, với quan điểm không ép buộc, để người dân tự lựa chọn.
Kế Hoạch Phát Triển Và Cam Kết Từ Ngành Điện
Ngày 26-1-2026, điện lưới quốc gia chính thức được đóng điện đến 35 hộ dân đầu tiên tại thôn Tu Thôn. Tu Thôn hiện có 238 hộ dân tại hai cụm 3A và 3B. Trước mắt, phương án cấp điện được ưu tiên triển khai cụm 3B, nơi dân cư tập trung, gần tuyến giao thông vào khu đầu mối Nhà máy thủy điện Thượng Nam Vao.
Ông Quách Phạm Cường, Giám đốc Công ty Điện lực Quảng Ngãi, cho biết: "Với trách nhiệm của ngành điện, chúng tôi nỗ lực hết sức thực hiện ngay sau khi có chỉ đạo để đưa điện về Tu Thôn. Nối điện lưới quốc gia về cho bà con là niềm hạnh phúc rất lớn của chúng tôi". Theo kế hoạch, giai đoạn tiếp theo sẽ tiếp tục đầu tư 1 trạm biến áp 320kVA-22/0,4kV cùng hơn 2,3km đường dây hạ áp với tổng kinh phí gần 1,1 tỉ đồng, nhằm cấp điện cho 85 hộ dân còn lại của cụm 3B trước dịp 30-4, sau đó nghiên cứu đưa điện đến các vùng dân cư còn lại.
Ánh điện đã về trên những nóc nhà sàn đầu tiên của Tu Thôn giữa đại ngàn Măng Bút, nhưng ánh sáng ấy cũng soi rõ hơn những việc còn phải làm: xóa bỏ chồng lấn địa giới, đầu tư hạ tầng đồng bộ để Tu Thôn không còn là "vùng trắng" trên bản đồ phát triển, biến ước mơ thành hiện thực cho cộng đồng người Ca Dong nơi đây.
