BHXH Việt Nam vừa ban hành kế hoạch giám sát chuyên đề đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn, chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trong năm 2025. Theo đó, cơ quan này sẽ tập trung vào các "điểm nóng" là những đơn vị sử dụng lao động có số tiền chậm đóng lớn, thời gian kéo dài, hoặc có hành vi trốn đóng tinh vi.
Đối tượng giám sát trọng tâm
Kế hoạch giám sát nhắm đến các doanh nghiệp có dư nợ BHXH, BHYT, BHTN từ 3 tháng trở lên, đặc biệt là những đơn vị đã được cơ quan BHXH nhắc nhở nhiều lần nhưng vẫn chậm khắc phục. Các doanh nghiệp có số lao động lớn, hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, dệt may, da giày, dịch vụ ăn uống, và các khu công nghiệp cũng nằm trong diện giám sát chặt chẽ.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, cho biết: "Chúng tôi sẽ sử dụng công nghệ thông tin và dữ liệu lớn để phân tích rủi ro, xác định các doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường trong việc đóng BHXH. Việc giám sát sẽ được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chỉ dừng lại ở thanh tra đột xuất."
Quy trình giám sát và xử lý
Theo kế hoạch, BHXH Việt Nam sẽ phối hợp với các sở, ngành liên quan như Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Liên đoàn Lao động tỉnh, và cơ quan thuế để tiến hành giám sát. Các đoàn kiểm tra sẽ làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp, đối chiếu danh sách lao động, bảng lương, và sổ BHXH. Nếu phát hiện vi phạm, cơ quan BHXH sẽ yêu cầu doanh nghiệp khắc phục ngay, đồng thời chuyển hồ sơ sang cơ quan thanh tra lao động hoặc công an để xử lý theo quy định.
Số liệu thống kê và tác động
Tính đến cuối năm 2024, tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN trên cả nước lên tới hơn 12.000 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của hơn 2 triệu người lao động. BHXH Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỷ lệ chậm đóng xuống dưới 5% tổng số thu trong năm 2025. Việc tăng cường giám sát được kỳ vọng sẽ thu hồi được ít nhất 70% số tiền nợ đọng.
Chị Lê Thị Mai, công nhân tại một khu công nghiệp ở Bắc Ninh, chia sẻ: "Tôi làm việc ở công ty này 5 năm nhưng chưa bao giờ được nhận sổ BHXH. Công ty thường xuyên chậm đóng, khiến tôi rất lo lắng vì không biết sau này có được hưởng chế độ hưu trí hay không."
Các biện pháp mạnh và chế tài
Ngoài giám sát, BHXH Việt Nam cũng sẽ công khai danh sách các doanh nghiệp trốn, chậm đóng trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời, cơ quan này kiến nghị sửa đổi Luật BHXH theo hướng tăng mức phạt và bổ sung chế tài hình sự đối với hành vi trốn đóng. Ông Hùng nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ không khoan nhượng với những doanh nghiệp cố tình vi phạm, vì đó là hành vi xâm phạm quyền lợi chính đáng của người lao động."
Các chuyên gia cho rằng, việc giám sát điểm nóng trốn chậm đóng BHXH là cần thiết để đảm bảo an sinh xã hội, nhưng cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng và nâng cao nhận thức của người lao động về quyền lợi của mình.
