Áp lực lưới điện và nguy cơ mất an toàn
Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, một trong những rào cản lớn nhất là hạ tầng truyền tải điện. Nếu chuyển toàn bộ phương tiện từ xăng sang xe điện tại TP.HCM, hệ thống sẽ tiêu tốn khoảng 46.000 MW, gây áp lực khổng lồ lên lưới điện hiện hữu. Các trạm biến áp tại khu vực lõi đô thị không có năng lượng dự phòng đủ lớn để phục vụ các cụm trạm sạc mật độ cao, dẫn đến nguy cơ quá tải và cháy nổ.
Nguồn vốn khổng lồ vượt ngân sách địa phương
TS Phạm Viết Thuận cho biết, riêng hạ tầng trạm sạc công cộng tại TP.HCM đã cần ít nhất 7 tỉ USD, tổng thể các chi phí phát sinh vượt mức 10 tỉ USD. Điều này vượt xa khả năng tự cân đối của ngân sách địa phương. Các chính sách khuyến khích như trợ giá 20 triệu đồng cho mỗi người dân đổi xe máy cũ sang xe điện trở nên bất khả thi khi cân đối dòng tiền thực tế. Dòng vốn đầu tư công và tư nhân chưa tìm được điểm kết nối, khiến tiến trình chuyển đổi xanh chững lại.
Thiếu khung pháp lý và quy hoạch cụ thể
Việt Nam chưa có "luật xe điện" để kiểm soát tiêu chuẩn an toàn pin, linh kiện và xử lý rác thải công nghệ. Sự mập mờ trong trách nhiệm dân sự khi xảy ra cháy nổ pin tạo tâm lý e ngại. TP.HCM cũng chưa có quy hoạch phân vùng cụ thể như khu vực cấm xe xăng hay ưu tiên xe điện, thiếu áp lực và động lực để người dân từ bỏ phương tiện cũ.
Giải pháp tập trung vào ba nhóm đối tượng
TS Phạm Viết Thuận đề xuất nhà nước tập trung nguồn lực áp dụng cơ chế chuyển đổi bắt buộc 100% có lộ trình cho xe buýt công cộng, đội ngũ giao hàng (shipper) và xe taxi. Ông nhấn mạnh: "Giải quyết được 3 đối tượng này thì có thể cắt giảm lập tức 80% lượng khí CO2 phát thải từ hoạt động giao thông đô thị." Đồng thời, ưu tiên quy hoạch trạm sạc tập trung tại bến bãi xe buýt, trạm trung chuyển hàng của shipper để quản lý tải điện và an toàn cháy nổ. Về môi trường tuần hoàn, cần kiểm soát xử lý 100% chất thải xây dựng và ứng dụng chế phẩm EM Bokashi trong quản lý rác thải sinh hoạt để khử khí mê-tan.
