Hành Trình 60 Triệu Năm Của Những Viên Đá Curling Tại Olympic Mùa Đông 2026
Mỗi viên đá curling được sử dụng trong môn bi đá trên băng tại Thế vận hội mùa Đông Milan-Cortina 2026 đều mang trong mình một lịch sử địa chất kéo dài 60 triệu năm. Tất cả đều được chế tác độc quyền từ loại đá hoa cương quý hiếm khai thác tại Ailsa Craig, một hòn đảo núi lửa nhỏ nằm ngoài khơi phía Tây Scotland.
Nguồn Gốc Độc Đáo Từ Đảo Ailsa Craig
Ailsa Craig, cách bờ biển Firth of Clyde 16 km, thực chất là một cột đá đông đặc từ một ngọn núi lửa đã bị xói mòn từ lâu. Hòn đảo không người này mọc lên sừng sững giữa biển khơi, là nguồn cung cấp duy nhất loại vật liệu tạo nên những viên đá curling tốt nhất thế giới.
James English, đồng sở hữu công ty Kays Scotland, chia sẻ: "Sản phẩm của chúng tôi là kết quả của quá trình kiến tạo kéo dài 60 triệu năm cộng thêm 5 giờ đồng hồ. Ailsa Craig là một lõi núi lửa 60 triệu năm tuổi. Khi biến những khối đá thô thành thành phẩm, phải mất khoảng 5 giờ để tạo hình và đánh bóng từng viên đá."
Bí Quyết Chế Tác Thủ Công Tinh Xảo
Được thành lập vào năm 1851, Kays Scotland đã sản xuất đá curling cho mọi kỳ Olympic mùa Đông từ năm 1924. Công ty này giữ quyền khai thác độc quyền từ Hầu tước vùng Ailsa Craig với loại đá hoa cương quý hiếm trên đảo.
Theo ông English, có hai loại đá chính:
- Đá hoa cương "xanh phổ biến": Thành phần chính tạo nên thân đá, có khả năng chịu được sức va đập liên tục nhờ độ đàn hồi được hình thành qua hàng triệu năm.
- Đá "xanh mài": Hiếm hơn, gần như không thấm nước và cực kỳ cứng do chịu áp suất khổng lồ, được sử dụng làm phần đáy tiếp xúc với mặt băng.
"Cả hai loại đá đều sở hữu những đặc tính độc nhất vô nhị để tạo nên một sản phẩm hoàn hảo mà chúng ta thấy tại Olympic ngày nay, một sản phẩm đã vượt qua thử thách của thời gian trong suốt 175 năm qua", ông English tuyên bố.
Quy Trình Khai Thác Và Bảo Tồn Thiên Nhiên
Nhà địa chất học Maarten Krabbendam giải thích rằng toàn bộ hòn đảo được hình thành từ magma trồi lên khi miền Tây Scotland tách khỏi Greenland, khiến loại đá này "trẻ hơn nhiều so với hầu hết các loại đá khác ở Scotland, chỉ khoảng 60 triệu năm tuổi".
Công ty Kays Scotland có kế hoạch khai thác 25.000 tấn đá hoa cương xanh phổ biến và chỉ 5.000 tấn đá xanh mài từ hòn đảo dài 1,2 km này cho đến năm 2050. Tuy nhiên, họ không sử dụng phương pháp nổ mìn bừa bãi. Thay vào đó, các công nhân đến đảo vào tháng 1 và tháng 2, ngoài mùa làm tổ của chim, để thu lượm những tảng đá đã tự tách ra khỏi vách đá.
Quần thể chim trên đảo, bao gồm chim gàn và chim hải âu rụt cổ, từng suýt bị xóa sổ do nạn chuột xâm lấn trước những năm 1990. Theo một thỏa thuận đặc biệt, các công nhân phải mang theo 500 chiếc bẫy chuột để bảo vệ môi trường sống biệt lập này.
Từ Đá Thô Đến Tác Phẩm Nghệ Thuật
Tại xưởng ở Ayrshire, Scotland, tảng đá được cắt thành từng tấm, đẽo gọt thành hình dạng thô "giống như một bánh phô mai", sau đó được mài bằng dụng cụ kim cương trên một chiếc máy tiện nặng 6 tấn từ thập niên 1960. Một đĩa đá xanh mài dày 20 mm được dán vào đáy bằng loại keo chuyên dụng dùng để gắn các bộ phận máy bay ở nhiệt độ dưới 0 độ C.
Mỗi viên đá đều được đánh số định danh riêng để truy xuất nguồn gốc từ tảng đá thô ở Ailsa Craig. Chúng có tuổi thọ 25 năm và có giá khoảng 1.010 USD mỗi chiếc.
Ứng Dụng Trong Thế Vận Hội Và Hậu Trường
Mỗi tuần, đội ngũ 9 người tại xưởng ở Mauchline, East Ayrshire, sản xuất 50 viên đá. Họ đã gửi 164 viên cho Liên đoàn Curling Thế giới, nơi chúng được thử nghiệm trên băng để chọn ra 132 viên tốt nhất, bao gồm cả những chiếc trông đẹp nhất khi lên hình, cho Thế vận hội.
Các viên đá quan trọng đến mức phải có những bộ riêng biệt cho các nội dung đôi nam nữ, nam và nữ, nhằm tránh việc vận động viên có thể ghi nhớ và truyền đạt đặc tính di chuyển của từng viên cho đồng đội ở những nội dung khác.
Nigel Holl, trưởng đoàn curling của Anh, chia sẻ: "Chúng tôi thu thập thông tin về từng viên đá riêng lẻ mỗi khi thi đấu. Dữ liệu được ghi lại cả trong trận lẫn các buổi tập tối." Đội tuyển nam curling Anh đã tranh tấm huy chương vàng lần đầu tiên kể từ năm 1924 trước Canada tại Olympic mùa Đông 2026.
Tháng 1/2026, Vương phi Xứ Wales Catherine đã thử sức với môn thể thao mà ông English gọi là "cờ vua trên băng" khi bà đến thăm đội tuyển Olympic tại Stirling, Scotland. Cả bà và Thân vương William đều thừa nhận môn thể thao này "khó hơn vẻ bề ngoài".
Những mẩu đá thừa từ xưởng chế tác của Kays Scotland đã được tận dụng làm đá lạnh vĩnh cửu. Còn những viên đá curling mà đội tuyển Anh đang sử dụng sẽ được đưa trở lại Ayrshire sau Thế vận hội để chế tác thành những món quà lưu niệm nhỏ xinh, kết thúc hành trình đặc biệt từ lõi núi lửa 60 triệu năm tuổi đến đấu trường Olympic danh giá.
