Huyền thoại cờ vua Judit Polgár, được xem là nữ kỳ thủ vĩ đại nhất lịch sử, đã từ chối lời đề nghị trở thành Tổng thống tiếp theo của Hungary do Thủ tướng Péter Magyar đưa ra. Bà tuyên bố: "Tôi không cảm thấy mình đủ sức để gánh vác trách nhiệm lịch sử là đoàn kết một đất nước đang chia rẽ."
Lời mời chưa từng có trong lịch sử
Quyết định được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Magyar công khai bày tỏ mong muốn đưa Polgár vào vị trí nguyên thủ quốc gia, trong bối cảnh Hungary đang trải qua cuộc cải tổ chính trị lớn nhất kể từ khi chính phủ mới lên nắm quyền. Không phải chính trị gia, cũng chưa từng giữ bất kỳ chức vụ công nào, Judit Polgár vẫn được xem là ứng viên lý tưởng theo cách nhìn của Thủ tướng Péter Magyar. Trong thông điệp đăng trên Facebook, ông mô tả bà là người mà "mọi người Hungary đều có thể tự hào", đồng thời nhấn mạnh đất nước cần "sự đoàn kết, hòa bình và một vị tổng thống đại diện cho toàn dân".
Đề cử từ trí thức và nhân vật có ảnh hưởng
Theo truyền thông quốc tế, việc đề cử Polgár không phải ý tưởng ngẫu hứng. Trước đó, nhiều trí thức và nhân vật có ảnh hưởng tại Hungary đã ký một bức thư ngỏ kêu gọi bà đảm nhận cương vị Tổng thống. Danh sách này có cả Ernő Rubik - cha đẻ khối Rubik nổi tiếng thế giới - cùng nhiều nhà khoa học, nhà văn và nghệ sĩ. Trong mắt chính phủ mới, Polgár gần như hội đủ những yếu tố của một biểu tượng quốc gia: nổi tiếng toàn cầu, độc lập với các đảng phái và sở hữu hình ảnh tích cực suốt nhiều thập kỷ.
"Nữ hoàng cờ vua" từ chối
Thay vì nhận lời, Judit Polgár công khai bày tỏ sự biết ơn trước lời mời nhưng cho biết bà không phải người phù hợp. "Tôi coi đây là một vinh dự đặc biệt. Tuy nhiên, tôi không cảm thấy mình đủ sức đảm nhận trách nhiệm lịch sử là đoàn kết một đất nước đang chia rẽ." Bà cũng khẳng định sẽ tiếp tục ủng hộ một vị tổng thống độc lập và được xã hội tôn trọng trong tương lai, dù không trực tiếp tham gia chính trường. Ngay sau đó, Thủ tướng Péter Magyar đáp lại bằng thông điệp đầy thiện chí. Ông cảm ơn những đóng góp của Polgár đối với Hungary và khẳng định dù ở bất kỳ vai trò nào, bà vẫn là một nhân vật mà đất nước có thể trông cậy trong tương lai.
Bối cảnh chính trị Hungary
Việc mời Judit Polgár diễn ra trong bối cảnh Hungary vừa trải qua biến động chính trị lớn. Sau chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 4/2026, Thủ tướng Péter Magyar tuyên bố sẽ chấm dứt ảnh hưởng kéo dài suốt 16 năm của cựu Thủ tướng Viktor Orbán và đảng Fidesz. Một trong những bước đi đầu tiên là sửa đổi hiến pháp để kết thúc sớm nhiệm kỳ của Tổng thống Tamás Sulyok - người được bổ nhiệm dưới thời Orbán. Quốc hội, nơi đảng Tisza của Magyar nắm đa số hai phần ba, đã thông qua sửa đổi này, mở đường cho việc bầu nguyên thủ quốc gia mới trong vòng 30 ngày.
Tranh cãi và thông điệp hòa giải
Tuy nhiên, động thái cũng gây tranh cãi. Một số tổ chức nhân quyền cho rằng việc thay đổi hiến pháp theo cách nhanh chóng như vậy lại gợi nhớ chính những phương thức tập trung quyền lực từng bị chỉ trích dưới thời Viktor Orbán. Chính phủ mới bác bỏ nhận định này và cho rằng đây là quá trình cần thiết nhằm tái thiết hệ thống nhà nước. Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn một nhân vật ngoài chính trị như Judit Polgár được nhiều nhà quan sát xem là nỗ lực gửi đi thông điệp hòa giải và đoàn kết.
Người phụ nữ từng thay đổi lịch sử cờ vua
Nếu được chấp nhận, Judit Polgár có lẽ sẽ trở thành một trong những tổng thống có xuất thân đặc biệt nhất châu Âu. Sinh năm 1976 tại Budapest, bà được cha mình giáo dục theo triết lý nổi tiếng: "Thiên tài được tạo nên chứ không phải bẩm sinh". Không giống hầu hết các nữ kỳ thủ cùng thời, Polgár gần như chỉ thi đấu ở các giải mở với nam giới thay vì hệ thống giải nữ. Năm 15 tuổi, bà trở thành đại kiện tướng trẻ nhất thế giới thời điểm đó, vượt kỷ lục của Bobby Fischer. Sau này, Polgár là người phụ nữ đầu tiên và duy nhất lọt vào top 10 bảng xếp hạng cờ vua thế giới, đồng thời là nữ kỳ thủ duy nhất từng vượt mốc Elo 2.700 - cột mốc thường được xem là tiêu chuẩn của một "siêu đại kiện tướng". Trong sự nghiệp, bà từng đánh bại hàng loạt huyền thoại như Garry Kasparov, Anatoly Karpov, Viswanathan Anand hay Boris Spassky. Suốt 26 năm liên tiếp, Polgár giữ vị trí số một thế giới ở nội dung nữ trước khi giải nghệ năm 2014.
Queen of Chess và di sản
Đầu năm 2026, cuộc đời bà tiếp tục thu hút sự chú ý khi bộ phim tài liệu Queen of Chess ra mắt tại Liên hoan phim Sundance, đưa câu chuyện về người phụ nữ phá bỏ mọi giới hạn trong môn thể thao vốn được xem là lãnh địa của nam giới đến với khán giả toàn cầu.
Biết khi nào nên từ chối
Trong cờ vua, Judit Polgár nổi tiếng với lối chơi tấn công mạnh mẽ và không ngại đối đầu những đối thủ lớn nhất thế giới. Nhưng ở tuổi 50, trước lời mời bước vào trung tâm của chính trường Hungary, bà lại chọn cách rời khỏi bàn cờ. Bà được biết đến là một người luôn tính toán kỹ trước mỗi nước đi và chỉ bước vào những ván cờ mà bà thực sự tin mình có thể tạo nên khác biệt. Quyết định ấy khiến nhiều người tiếc nuối, song cũng được xem là phản ánh đúng hình ảnh của Polgár suốt nhiều thập kỷ. Bởi đôi khi, như nhiều người yêu cờ bình luận sau thông báo của bà, nước cờ khó nhất không phải là tấn công hay phòng thủ, mà là biết khi nào nên từ chối tham gia cuộc chơi.
Nguồn: The Guardian, Euronews
