Đội tuyển Việt Nam từng 3 lần vô địch AFF Cup vào các năm 2008, 2018 và 2024, chỉ xếp sau Thái Lan (7 lần) và Singapore (4 lần). Tuy nhiên, khác với hai đối thủ Đông Nam Á, Việt Nam chưa từng bảo vệ thành công ngôi cao nhất khu vực. Áp lực duy trì thành công đang đặt lên vai thầy trò HLV Kim Sang-sik.
Bài toán lịch sử
Việc liên tục "ngã ngựa" sau khi vô địch AFF Cup cho thấy đội tuyển Việt Nam chưa đủ chiều sâu để kiến thiết một chu kỳ thành công bền vững. Sau giai đoạn đỉnh cao năm 2008, đội tuyển trải qua quá trình sa sút kéo dài suốt 10 năm cho đến khi HLV Park Hang-seo tới và thay đổi lịch sử. Năm 2018, Việt Nam vô địch AFF Cup rồi sau đó vào đến tứ kết Asian Cup 2019 và vòng loại World Cup 2022, nhưng chu kỳ thành công cũng chỉ kéo dài 3 năm. Điểm chung của những lần vô địch là đội tuyển sở hữu "thế hệ vàng", rồi xuống dốc khi thế hệ đó sa sút.
Đó là sức nặng lịch sử đặt lên vai thầy trò HLV Kim Sang-sik. Đội tuyển Việt Nam vô địch AFF Cup 2024 chủ yếu nhờ phong độ chói sáng của Xuân Son (ghi 7 bàn) cùng khả năng gắn kết tập thể, xây dựng lối chơi tối giản, trực diện của HLV Kim Sang-sik. Thành công này chưa phải "quả ngọt" của quá trình phát triển cầu thủ bền vững. Sự vững chãi chỉ được công nhận nếu Việt Nam bảo vệ thành công ngai vàng AFF Cup tại giải đấu khởi tranh vào tháng 7 tới.
Lợi thế mới
So với 2 năm trước, cầu thủ trong tay ông Kim Sang-sik đã mạnh hơn. Xuân Son vẫn ở đó, lại có sự bổ sung giá trị mang tên Hoàng Hên ở hàng tiền vệ. Phong độ chói sáng của Đình Bắc với 10 bàn sau 6 trận cũng mang tới cho ông Kim hạt nhân tấn công mới mẻ và tiềm năng, đủ sức khuấy đảo bóng đá Đông Nam Á. Khi "tre" còn chưa già (các cầu thủ trụ cột thuộc thế hệ 1996-1999 vẫn duy trì phong độ, thể lực tốt), "măng" đã mọc với chiến công vang dội của lứa U.23 Việt Nam tại giải U.23 châu Á. Sự hòa quyện của hai thế hệ, cộng với lực lượng cầu thủ nhập tịch và Việt kiều giúp đội tuyển Việt Nam hội tụ tinh hoa từ nhiều nguồn, nhờ vậy có đủ "bột" để nhào nặn lối chơi đa dạng, biến hóa hơn, tránh sự phụ thuộc vào 1-2 lứa cầu thủ rồi sụp đổ khi trụ cột sa sút như trước đây.
Chiến lược của thầy Kim
Đội tuyển Việt Nam từng vô địch AFF Cup 2024 nhờ bước ngoặt là chuyến tập huấn Hàn Quốc vào tháng 11.2024, chỉ 1 tháng trước giải. Trong 10 ngày tập huấn cùng 3 trận giao hữu, ông Kim đã cùng học trò trải qua giáo án thể lực chuẩn K-League. Đến từ nền bóng đá có chuẩn thể lực, tốc độ và sức mạnh ở đỉnh cao châu Á, chiến lược gia Hàn Quốc hiểu rõ "chiếc van" khơi nguồn năng lực học trò. Sự dứt khoát của ông thể hiện ở chỗ những cầu thủ không đáp ứng yêu cầu cường độ chơi bóng đều bị loại, dù là trụ cột. Còn những gương mặt mới như Ngọc Tân, Vĩ Hào… lại được tin dùng nhờ phù hợp với tiêu chí của ban huấn luyện.
Trước thềm AFF Cup 2026, đội tuyển Việt Nam sẽ tiếp tục tập huấn ở Hàn Quốc, với mức độ sàng lọc khắc nghiệt hơn nhiều. Sau tròn 2 năm huấn luyện ở Việt Nam, HLV Kim Sang-sik đã hiểu rõ tiềm năng nền bóng đá, đồng thời nắm được nguồn cầu thủ để tái thiết đội tuyển. Các trụ cột phải rất nỗ lực bảo vệ vị trí của mình trước sức công phá của lớp trẻ, cũng như những cầu thủ Việt kiều (đã có hoặc chuẩn bị có quốc tịch) đẳng cấp đang chờ ngày lên tuyển.
Đó là sự cạnh tranh cần thiết để kiến tạo nội lực cho đội tuyển Việt Nam. Đoạt chức vô địch không có nghĩa đội hình ấy đã tối ưu và không cần phải thay đổi. Cả hai cú trượt ngã sau chức vô địch AFF Cup trong quá khứ đều đến từ việc giữ nguyên một bộ khung con người. Ông Kim cần tránh vết xe đổ để tạo nên một tập thể biến đổi không ngừng theo thời cuộc. Đội tuyển Việt Nam đủ mạnh để vượt qua bức tường lịch sử, hay nói đúng hơn, là để phá bỏ giới hạn của chính mình.
