Khoe điểm con trên mạng xã hội: Niềm vui của cha mẹ hay áp lực vô hình cho trẻ?
"Tự hào về con trai lớp 3 của mẹ. Toán 10, Tiếng Việt 9,5. Cả nhà thả tim nào!". Dòng trạng thái này nhanh chóng thu hút hàng trăm lượt thích chỉ sau vài giờ đăng tải. Những lời chúc mừng, biểu tượng vỗ tay và bình luận "xin vía học giỏi" tạo nên không khí rộn ràng. Đối với nhiều phụ huynh, việc chia sẻ bảng điểm của con đơn giản là một niềm vui, một cách để lưu giữ những cột mốc đáng nhớ trong hành trình trưởng thành. Tuy nhiên, ẩn sau những con số đẹp đẽ ấy, một câu hỏi quan trọng được đặt ra: Liệu đứa trẻ có thực sự thoải mái khi thành tích của mình được công khai trước hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người?
Một tấm bảng điểm và áp lực vô hình
Chị M., một phụ huynh có con gái học lớp 7 tại Thành phố Hồ Chí Minh, từng đều đặn đăng tải bảng điểm của con mỗi học kỳ. Cô bé học giỏi, nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh xuất sắc. Mỗi lần mẹ chia sẻ, bạn bè và người thân đều trầm trồ khen ngợi. Mọi chuyện chỉ thay đổi khi bước sang năm lớp 7, con gái chị M. có một môn học đạt điểm 7,5 thay vì 9-10 như trước đây. Tối hôm nhận bảng điểm, cô bé lặng lẽ nói: "Mẹ đừng đăng lên Facebook kỳ này được không? Con ngại lắm".
Hóa ra, những lần chia sẻ trước đó đã vô tình biến em trở thành "chuẩn mực" trong mắt họ hàng và bạn bè của mẹ. Mỗi học kỳ mới không chỉ là kết quả học tập, mà còn là một lần "giữ phong độ". Em bắt đầu sợ hãi rằng nếu điểm số thấp hơn, mọi người sẽ thất vọng hoặc so sánh. Với người lớn, đó là niềm tự hào chính đáng. Nhưng với trẻ em, đó có thể trở thành một áp lực vô hình, đè nặng lên tâm lý.
Niềm vui của cha mẹ và quyền riêng tư của con
Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, việc chia sẻ thành tích học tập của con đã trở nên vô cùng phổ biến. Nhiều phụ huynh coi đó là cách động viên, ghi nhận nỗ lực và lưu lại hành trình trưởng thành của con cái. Tuy nhiên, bảng điểm không chỉ đơn thuần là những con số khô khan. Nó phản ánh năng lực, điểm mạnh, điểm yếu, và thậm chí cả những môn học mà trẻ còn chưa thực sự tốt.
Khi công khai những thông tin này, cha mẹ có thể vô tình đưa con vào một không gian đánh giá rộng lớn, nơi mỗi người đều có thể đưa ra bình luận. Trẻ em, đặc biệt ở độ tuổi tiểu học và trung học cơ sở, đang trong quá trình hình thành lòng tự trọng và nhận thức về bản thân. Việc thành tích liên tục được đặt dưới "ánh đèn mạng xã hội" có thể khiến các em gắn giá trị bản thân với điểm số. Khi điểm cao, các em được tung hô và khen ngợi. Khi điểm thấp, các em dễ cảm thấy mình kém cỏi và thất bại.
Quan trọng hơn, không phải đứa trẻ nào cũng muốn thành tích của mình trở thành đề tài công khai. Quyền riêng tư, dù ở độ tuổi nào, cũng cần được tôn trọng và bảo vệ. Việc xâm phạm quyền riêng tư này có thể gây ra những tổn thương tâm lý lâu dài cho trẻ.
Động lực hay áp lực?
Một số phụ huynh cho rằng việc đăng tải bảng điểm giúp con có thêm động lực phấn đấu trong học tập. Nhưng động lực bền vững thường xuất phát từ sự ghi nhận và khích lệ trong gia đình, chứ không phải từ số lượt thích hay bình luận trên mạng xã hội. Nếu trẻ học tốt vì yêu thích và hiểu rõ giá trị của việc học, thì việc công khai hay không sẽ không ảnh hưởng nhiều đến tinh thần của các em.
Ngược lại, nếu trẻ học tập chỉ để duy trì hình ảnh "con nhà người ta" trên Facebook của cha mẹ, động lực ấy rất dễ trở thành gánh nặng tâm lý. Đáng lo ngại hơn, trong môi trường bạn bè, những bảng điểm được chia sẻ công khai có thể vô tình tạo ra sự so sánh và cạnh tranh không lành mạnh. Không ít trẻ em từng tâm sự rằng cảm thấy áp lực khi thấy phụ huynh của bạn bè liên tục đăng tải thành tích học tập. Cuộc đua điểm số vì thế không chỉ diễn ra trong lớp học, mà còn lan rộng sang không gian mạng xã hội.
Trước khi chia sẻ bảng điểm của con, phụ huynh có thể hỏi ý kiến trẻ: "Con có thoải mái nếu mẹ đăng không?". Một câu hỏi nhỏ nhưng thể hiện sự tôn trọng và quan tâm đến cảm xúc của con. Nếu trẻ đồng ý và cảm thấy vui vẻ, việc chia sẻ có thể trở thành một kỷ niệm đẹp trong ký ức gia đình. Nếu trẻ ngại ngùng hoặc không muốn, cha mẹ cũng nên cân nhắc và tôn trọng quyết định của con.
Bảng điểm chỉ là một phần của hành trình học tập, nhưng không phải là toàn bộ giá trị của một đứa trẻ. Có những thành tựu không thể đo lường bằng con số, như sự tiến bộ so với chính mình, lòng kiên trì, hay sự tử tế với bạn bè. Mạng xã hội có thể mang lại niềm vui tức thời, nhưng điều trẻ cần hơn cả là cảm giác được yêu thương vô điều kiện, ngay cả khi điểm số không hoàn hảo.
