Bộ Tài chính đề xuất sàn giao dịch khấu trừ, nộp thay thuế chuyển nhượng tài sản mã hóa
Trong một động thái mới nhằm quản lý hiệu quả thị trường tài sản mã hóa đang phát triển, Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất quan trọng liên quan đến cơ chế thuế. Theo đó, các sàn giao dịch tài sản mã hóa sẽ đóng vai trò trung gian trong việc khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế cho các giao dịch chuyển nhượng của tổ chức nước ngoài và cá nhân, bao gồm cả người cư trú và không cư trú.
Chi tiết đề xuất thuế và cơ chế thực hiện
Dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến công chúng đề xuất mức thuế thu nhập 0,1% áp dụng trên doanh thu mỗi lần chuyển nhượng tài sản mã hóa. Điều này có nghĩa là bất kỳ giao dịch nào liên quan đến việc chuyển giao quyền sở hữu các tài sản số này đều sẽ chịu mức thuế cố định này. Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, hay còn gọi là sàn giao dịch, sẽ chịu trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay số thuế này cho nhà nước.
Việc kê khai và nộp thuế được đề xuất thực hiện hàng tháng, thay vì theo quý hoặc năm như một số loại thuế khác. Lý do cho tần suất này xuất phát từ đặc thù của thị trường tài sản mã hóa: số lượng giao dịch cực kỳ lớn, tốc độ diễn ra nhanh chóng và doanh thu có thể đạt mức cao. Bằng cách yêu cầu kê khai hàng tháng, cơ quan quản lý có thể theo dõi và quản lý nguồn thu một cách kịp thời, tránh thất thoát ngân sách. Quy định này tương tự như thời hạn kê khai áp dụng cho các tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử, phản ánh xu hướng số hóa trong quản lý thuế.
Bối cảnh thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam
Tài sản mã hóa, được định nghĩa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao, đang ngày càng trở nên phổ biến. Mặc dù cùng được ghi nhận là tài sản, nhưng tài sản mã hóa có sự khác biệt đáng kể so với chứng khoán truyền thống trong mô hình vận hành.
Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn thí điểm kéo dài 5 năm, bắt đầu từ tháng 9/2025. Trong giai đoạn này, các hoạt động chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa đều được thực hiện bằng đồng Việt Nam (VND), nhằm đảm bảo sự ổn định và kiểm soát của nhà nước. Các hoạt động chính được thí điểm bao gồm:
- Chào bán và phát hành tài sản mã hóa.
- Tổ chức thị trường giao dịch.
- Cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa.
Nguyên tắc thực hiện thí điểm là thận trọng, có kiểm soát, đảm bảo an toàn, minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tất cả tổ chức, cá nhân tham gia. Để thành lập một sàn giao dịch tài sản số, doanh nghiệp cần có vốn điều lệ tối thiểu lên đến 10.000 tỷ đồng – một con số ấn tượng, cao gấp 3 lần so với vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng thương mại và khoảng 33 lần so với công ty vận tải hàng không. Ngoài ra, nhà đầu tư nước ngoài chỉ được phép nắm giữ tối đa 49% vốn trong các sàn này, nhằm duy trì sự kiểm soát của các nhà đầu tư trong nước.
Trong mô hình thí điểm, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa sẽ hoạt động theo mô hình tập trung. Điều này có nghĩa là sàn giao dịch sẽ tích hợp nhiều chức năng, tương tự như Sở giao dịch chứng khoán, Trung tâm lưu ký và công ty chứng khoán, thay vì chia tách các hoạt động theo từng chức năng riêng biệt. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa quy trình và tăng cường hiệu quả quản lý.
Đề xuất mới của Bộ Tài chính không chỉ nhằm tạo ra nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước mà còn thể hiện sự chủ động trong việc xây dựng khung pháp lý vững chắc cho một lĩnh vực mới nổi. Với việc áp dụng cơ chế thuế minh bạch và quy trình kê khai nghiêm ngặt, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ phát triển bền vững, đóng góp vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế số.
