Người dân vật vã kê khai thuế cho thuê nhà: Phải vác máy tính lên cơ quan thuế
Sau gần một tuần vật lộn với việc kê khai thuế cho thuê nhà, ông N.T (TP.HCM) chia sẻ câu chuyện đầy gian nan. Năm ngoái, ông chưa phải tự kê khai vì đã ủy quyền cho bên thuê nộp thuế. Tuy nhiên, từ năm nay, theo quy định chung, tất cả người cho thuê nhà và tài sản đều phải tự mình thực hiện kê khai thuế.
Ông N.T đã cố gắng tìm hiểu hướng dẫn, tải ứng dụng thuế điện tử eTax về điện thoại di động để tự thao tác. Thế nhưng, cứ mỗi lần đến phần đăng nhập, ứng dụng lại bị đơ, điện thoại "đứng hình" và không thể tiếp tục. Không còn cách nào khác, ông đã trực tiếp đến cơ quan thuế cơ sở quản lý địa bàn có căn nhà cho thuê để nhờ hỗ trợ.
Dù được nhân viên thuế hướng dẫn tận tình, ông vẫn mất gần hết một buổi chiều loay hoay với việc kê khai trực tuyến. Mạng internet chập chờn, hệ thống thường xuyên bị ngắt kết nối khiến quá trình càng thêm rắc rối. Cuối cùng, ông cũng nộp được tờ khai nhưng vẫn chưa hoàn tất hết thủ tục.
Hành trình kê khai thuế đầy chông gai
Ngày hôm sau, ông N.T tiếp tục xin nghỉ làm buổi sáng, mang theo đầy đủ giấy tờ như hợp đồng cho thuê nhà, giấy chứng nhận sở hữu và căn cước công dân đến cơ quan thuế. Tại đây, ông được cấp một mã số thuế mới có đuôi 001 và hướng dẫn sử dụng cổng dịch vụ công của hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính thuộc Cục Thuế - Bộ Tài chính.
Để tránh sai sót, ông quyết định mang theo máy tính xách tay, ngồi ngay tại cơ quan thuế để kê khai. Mỗi khi gặp vướng mắc, ông lại nhờ cán bộ thuế hỗ trợ. Ông tâm sự: "Cán bộ thuế rất nhiệt tình, nhưng số lượng người đến hỏi về thuế quá đông nên họ không đủ thời gian hướng dẫn chi tiết cho từng người. Việc làm thủ tục trực tuyến lần đầu với cá nhân kê khai thuế không hề dễ dàng, đặc biệt là với người lớn tuổi. Do đó, nhiều người vẫn còn rối bời và chưa thể hoàn thành kê khai."
Những trường hợp điển hình khác
Trường hợp của ông N.T chỉ là một trong nhiều ví dụ điển hình. Chị N.A (TP.HCM) cho biết, các năm trước chị đã đăng ký hộ kinh doanh cho thuê phòng trọ với giá thuê bao gồm cả dịch vụ điện, nước, wifi và nộp thuế đầy đủ. Từ cuối năm 2025, chị chuyển sang hình thức cho thuê trọn gói và dự định trả lại giấy phép đăng ký hộ kinh doanh để kê khai theo dạng cá nhân cho thuê tài sản cho đơn giản.
Dù hợp đồng cho thuê trọn gói 30 triệu đồng mỗi tháng không thuộc diện phải nộp thuế, chị vẫn phải kê khai theo quy định. Chị N.A chia sẻ: "Dù đã quen với việc nộp thuế hộ kinh doanh trước đây, tôi vẫn gặp khó khăn khi đăng nhập cổng dịch vụ thuế. Lúc thì hệ thống báo lỗi, lúc thì tự động thoát ra khi chưa kịp đăng nhập tài khoản." Chị quyết định sẽ nhờ dịch vụ hỗ trợ để tiết kiệm thời gian, vì công việc bận rộn không cho phép chị lên xuống nộp hồ sơ nhiều lần.
Trong khi đó, anh Thanh Vinh (Đồng Nai) mới ký hợp đồng cho thuê nhà từ đầu tháng 3 và băn khoăn không biết nên kê khai thuế ngay từ bây giờ hay chờ đến cuối năm. Anh chia sẻ: "Tôi có người quen làm kế toán tư vấn rằng theo quy định, có thể chọn kê khai thuế 2 lần một năm hoặc 1 lần một năm. Có lẽ tôi sẽ chọn kê khai 1 lần cho đơn giản, với hạn cuối là trước ngày 31.1.2027. Vì vậy, tôi dự định chờ thêm thời gian rồi mới lên cơ quan thuế để kê khai."
Hướng dẫn chưa thống nhất gây thêm rắc rối
Không chỉ gặp khó khăn trong quá trình kê khai, nhiều người dân còn phải đối mặt với sự không thống nhất trong hướng dẫn từ các cơ quan thuế cơ sở. Chị P.A (Hà Nội) chia sẻ trên một diễn đàn rằng, khi đến cơ quan thuế, chị được yêu cầu đăng ký hộ kinh doanh trước khi kê khai thuế cho thuê nhà. Tuy nhiên, khi hỏi thăm người quen ở địa phương khác, chị lại nhận được thông tin rằng không cần đăng ký hộ kinh doanh, chỉ cần sử dụng căn cước công dân.
Ông N.T (TP.HCM) cũng rơi vào tình huống tương tự. Ông được cấp mã số thuế mới có đuôi 001, trong khi ông vẫn nghĩ chỉ cần dùng mã số thuế duy nhất là căn cước công dân, vì ông đã đóng thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương tại công ty.
Chuyên gia thuế lên tiếng
Theo luật sư Trần Xoa, chuyên gia về thuế, hiện có rất nhiều cá nhân và hộ kinh doanh đang gặp vướng mắc trong việc kê khai thuế cho thuê nhà và phòng trọ. Ông chỉ ra hai vấn đề chính:
- Hệ thống kê khai dịch vụ thuế điện tử thường xuyên gặp tình trạng mất kết nối.
- Nhiều địa phương có hướng dẫn khác nhau về việc có bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh hay không.
Luật sư Trần Xoa giải thích: "Theo Thông tư số 86/2024 của Bộ Tài chính, số định danh cá nhân do Bộ Công an cấp sẽ được sử dụng thay cho mã số thuế của cá nhân, hộ gia đình và hộ kinh doanh từ ngày 1.7. Đồng thời, Cục Thuế đã khẳng định việc thành lập hộ kinh doanh là quyền, không phải nghĩa vụ bắt buộc, trừ trường hợp kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Do đó, cá nhân cho thuê nhà không bắt buộc phải lập hộ kinh doanh."
Ông kiến nghị Cục Thuế nên có hướng dẫn rõ ràng và thống nhất cho các cơ quan thuế địa phương, đặc biệt là để hỗ trợ người dân lớn tuổi. Điều này không chỉ giúp người dân kê khai nhanh chóng hơn mà còn giảm tải công việc cho cán bộ thuế và tiết kiệm chi phí tuân thủ cho người dân.
Quy định cụ thể về kê khai thuế
Theo hướng dẫn từ Cục Thuế (Bộ Tài chính), hộ kinh doanh và cá nhân cho thuê bất động sản phải trực tiếp khai thuế bằng cách sử dụng Mẫu số 01/BĐS và Phụ lục Bảng kê chi tiết bất động sản theo Mẫu số 01/BK-BĐS, ban hành kèm theo Thông tư số 18/2026.
Cá nhân có thể lựa chọn kê khai thuế 2 lần trong năm hoặc 1 lần:
- Nếu kê khai 2 lần, hạn cuối là ngày 31.7 của năm tính thuế hoặc chậm nhất là ngày 31.1 của năm tiếp theo.
- Nếu kê khai 1 lần, thời hạn là ngày 31.1 của năm dương lịch tiếp theo.
Trường hợp tổ chức thuê bất động sản thực hiện khai thuế thay cho cá nhân, thời hạn nộp hồ sơ sẽ được xác định theo kỳ thanh toán tiền thuê. (Căn cứ Nghị định số 68/2026 của Chính phủ).
