Đề xuất ngưỡng thu nhập người phụ thuộc 3 triệu đồng: Lạc hậu và bất cập
Trong bối cảnh kinh tế và mặt bằng giá cả liên tục biến động, đề xuất nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc lên 3 triệu đồng mỗi tháng mà Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đang bị nhiều chuyên gia và người dân chỉ trích là quá lạc hậu. Sự lỗi thời này không chỉ gây bức xúc cho người nộp thuế mà còn kéo theo hàng loạt bất cập trong việc áp dụng chính sách thuế thu nhập cá nhân.
Ngưỡng cũ duy trì suốt 13 năm: Một sự bất hợp lý kéo dài
Trước khi phân tích về đề xuất mới, cần nhắc lại rằng mức dưới 1 triệu đồng mỗi tháng để được xác định là người phụ thuộc hiện hành đã được duy trì trong suốt 13 năm qua. Trong khoảng thời gian dài đó, mặt bằng giá cả, chi tiêu và thu nhập của người dân đã thay đổi rất nhiều, khiến ngưỡng này trở nên lỗi thời một cách rõ rệt. Điều này thậm chí còn gây ra tình trạng thiệt thòi cho nhiều gia đình, chẳng hạn như những người nhận trợ cấp xã hội chỉ trên 1 triệu đồng một chút, không đủ sống nhưng vẫn bị tính là không phải người phụ thuộc. Hệ quả là người nộp thuế buộc phải gồng gánh thêm gánh nặng tài chính mà không được hưởng quyền giảm trừ trước khi tính thuế.
Suốt nhiều năm qua, đã có vô số kiến nghị và đề xuất từ các chuyên gia, đại biểu Quốc hội, cùng các bộ ngành và địa phương, yêu cầu nâng ngưỡng này để phù hợp hơn với thực tế. Tuy nhiên, Bộ Tài chính vẫn kiên trì giữ nguyên mức cũ, buộc những người có thu nhập chỉ 1 triệu đồng phải tự lo liệu cuộc sống, dù ngưỡng này thậm chí còn thấp hơn cả chuẩn nghèo quốc gia trong cùng giai đoạn. Sự bảo thủ này đã tạo ra một khoảng cách lớn giữa chính sách và đời sống thực tế của người dân.
Kỳ vọng bị dập tắt: Đề xuất mới vẫn lạc hậu
Nhiều người từng kỳ vọng rằng, sau hơn một thập niên duy trì mức ngưỡng lạc hậu, lần sửa đổi này Bộ Tài chính sẽ đưa ra các đề xuất tiệm cận hơn với mức sống hiện tại và mặt bằng giá cả. Thậm chí, có ý kiến còn mong đợi chính sách thuế được thiết kế để bao quát cả mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước, vì điều này là rất rõ ràng và quyết liệt. Khi đất nước phát triển, thu nhập người dân tăng cao và đời sống được cải thiện, các ngưỡng thuế cũng cần được cập nhật kịp thời, không chỉ để tránh thiệt thòi cho người nộp thuế mà còn thúc đẩy và nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.
Tuy nhiên, đề xuất nâng ngưỡng lên 3 triệu đồng mỗi tháng lại khiến nhiều người thất vọng. Câu hỏi đặt ra là: Liệu mức 3 triệu đồng này có thực sự phù hợp trong bối cảnh hiện nay? Đặc biệt, ở các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nơi chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, liệu số tiền này có đủ để một người trang trải cuộc sống cơ bản? Câu trả lời dường như đã rõ ràng với mỗi chúng ta, và những người soạn thảo luật thuế càng phải hiểu điều này hơn ai hết.
Bối cảnh giá cả leo thang và sự mâu thuẫn trong chính sách
Chỉ tính từ đầu năm đến nay, thị trường đã chứng kiến nhiều đợt tăng giá hàng hóa do tác động từ giá xăng dầu, phần lớn bắt nguồn từ các cuộc xung đột ở Trung Đông. Trong khi đó, Bộ Tài chính lại đang đề xuất kéo dài thời gian giảm thuế cho xăng dầu về mức 0% để kiềm chế đà tăng của nhiên liệu, nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Điều này làm dấy lên câu hỏi: Tại sao các đề xuất liên quan đến thuế thu nhập cá nhân cứ mãi đi từ sự lạc hậu này sang sự lạc hậu khác, thay vì được điều chỉnh linh hoạt theo tình hình thực tế?
Bất cập kép: Sinh viên đi làm thêm bị ảnh hưởng
Sự lạc hậu của đề xuất không dừng lại ở đó, mà còn kéo theo một bất cập nghiêm trọng khác. Theo dự thảo, sinh viên đi làm thêm có thu nhập trên 3 triệu đồng mỗi tháng sẽ không được tính là người phụ thuộc. Điều này gây ra nhiều hệ lụy, đặc biệt khi chi phí giáo dục đại học hiện nay bao gồm học phí, tiền ăn, sinh hoạt và nhà ở đang ở mức khá cao. Nhiều sinh viên đi làm thêm không chỉ để kiếm thêm thu nhập, mà còn để thực hành kiến thức và nâng cao tay nghề. Tuy nhiên, nếu họ kiếm được vài triệu đồng, một khoản không đủ để trang trải đầy đủ chi phí, lại trở thành gánh nặng cho bố mẹ vì không được hưởng quyền giảm trừ, thì đây thực sự là một sự bất công.
Hướng đến một ngưỡng phù hợp hơn
Câu hỏi then chốt được đặt ra là: Ngưỡng thu nhập nào mới thực sự phù hợp để xác định người phụ thuộc? Chúng ta đều biết, người phụ thuộc là những cá nhân mà người nộp thuế phải nuôi dưỡng, chẳng hạn như con cái, cha mẹ không có thu nhập hoặc thu nhập thấp. Khi tính thuế, người nộp được giảm trừ một khoản cố định cho mỗi người phụ thuộc. Hiện tại, mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng, và nhiều ý kiến cho rằng đây có thể là một ngưỡng hợp lý để xem xét. Chính sách thuế thu nhập cá nhân cần được cập nhật thường xuyên, tránh tình trạng lạc hậu ngay từ khâu đề xuất, để đảm bảo công bằng và hỗ trợ hiệu quả cho người dân trong bối cảnh kinh tế không ngừng biến động.
