Nghị Định 68/2026: Không Truy Thu Thuế Các Năm Trước Dựa Trên Doanh Thu 2026
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 68/2026, quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Nghị định này giải quyết nhiều vấn đề "nóng" mà cộng đồng tiểu thương quan tâm, từ xử lý hàng tồn kho đến việc truy thu thuế khoán khi doanh thu kê khai tăng đột biến.
Nguyên Tắc Không Hồi Tố Và Không Xử Phạt
Trao đổi với phóng viên, luật sư Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên Thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam - nhấn mạnh, một điểm đáng chú ý trong Nghị định 68 là nguyên tắc không hồi tố và không xử phạt. Trước đây, các quy định này chỉ được thể hiện qua công văn hướng dẫn của cơ quan thuế, không có giá trị pháp lý đầy đủ. Nay, Nghị định nêu rõ:
- Cơ quan thuế không được sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước đó.
- Cơ quan thuế cũng không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán trước đây.
Tuy nhiên, nguyên tắc này không áp dụng nếu phát hiện hộ kinh doanh có hành vi cố tình che giấu doanh thu, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. Ông Được cho biết, việc đưa quy định vào văn bản quy phạm pháp luật đã tạo giá trị pháp lý rõ ràng, nhưng cần hiểu rằng nó chỉ áp dụng cho sai sót khách quan. Các hành vi gian lận, trốn thuế vẫn bị xử lý theo pháp luật, thậm chí có thể dẫn đến khởi tố hình sự.
Giải Quyết Vấn Đề Hàng Tồn Kho Và Ngưỡng Miễn Thuế
Một điểm mới quan trọng khác của Nghị định 68 là giải quyết vấn đề hàng tồn kho, vốn khiến nhiều tiểu thương lo ngại. Nghị định cho phép kê khai hàng tồn kho với cơ quan thuế chậm nhất đến ngày 20/4, để sử dụng làm dữ liệu đầu vào tính thuế sau này. Ông Được đánh giá đây là hướng xử lý toàn diện, phù hợp thực tế và bảo đảm nguyên tắc áp dụng chính sách có lợi hơn cho người nộp thuế.
Về ngưỡng miễn thuế, Nghị định quy định khi doanh thu đạt đến ngưỡng chịu thuế mới phải thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế, không truy hồi nghĩa vụ đối với giai đoạn trước đó. Đặc biệt, người nộp thuế được chủ động lựa chọn áp dụng ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng vào ngành nghề hoặc địa điểm kinh doanh có lợi nhất. Ông Được phân tích:
- Hộ kinh doanh có thể áp dụng cho ngành nghề có tỷ lệ thuế cao hơn hoặc lựa chọn địa điểm kinh doanh phù hợp.
- Nếu có nhiều địa điểm hoặc hình thức kinh doanh, họ có thể linh hoạt lựa chọn và chuyển đổi quyền lợi.
Quy định cũng tính đến yếu tố kế thừa quyền lợi theo Bộ luật Dân sự, ví dụ như trong trường hợp cá nhân cho thuê nhà và doanh nghiệp kê khai thay.
Những Băn Khoăn Và Đề Xuất Hoàn Thiện
Dù vậy, ông Được cũng bày tỏ một số băn khoăn còn tồn tại. Ông đề xuất cần làm rõ định nghĩa doanh thu tính thuế, vấn đề phân bổ ngân sách, và cách kê khai thuế đối với trường hợp có nhiều địa điểm kinh doanh. Ông lo ngại việc thiết kế chính sách hiện nay có thể làm giảm ý nghĩa của mức giảm trừ 500 triệu đồng, chưa đạt được mục tiêu công bằng giữa người làm công ăn lương và người kinh doanh.
Ngoài ra, ông nhấn mạnh nguy cơ tạo ra sự khác biệt nghĩa vụ thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Nếu cùng một bản chất hoạt động kinh doanh, nghĩa vụ thuế nên được thiết kế tương đồng để tạo sân chơi bình đẳng. Về quy định áp dụng hóa đơn điện tử, ông cho rằng vẫn chưa giải quyết hết khó khăn của tiểu thương, và nội dung này có thể cần sửa đổi trong nghị định hướng dẫn chuyên biệt.
Theo thông tin từ Cục Thuế, khoảng 2,5 triệu hộ kinh doanh đang chuyển từ phương pháp khoán sang kê khai. Cơ quan thuế lưu ý không sử dụng doanh thu năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước, trừ trường hợp phát hiện hành vi che giấu doanh thu.
