Nghị Định 68 Giải Tỏa Nỗi Lo Hàng Tồn Kho Và Truy Thu Thuế Cho Hộ Kinh Doanh
Theo Nghị định số 68/2026 (NĐ 68) của Chính phủ ban hành ngày 5.3, quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh (HKD) và cá nhân kinh doanh, có những hướng dẫn cụ thể về việc ghi nhận hàng tồn kho. Đối với các HKD và cá nhân kinh doanh trong năm 2025 có mức doanh thu từ 3 tỉ đồng trở lên, hoặc từ năm 2026 lựa chọn nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo phương pháp thu nhập tính thuế, cần xác định và ghi nhận giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị đang phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại thời điểm ngày 31.12.2025. Đây sẽ là căn cứ để xác định chi phí được trừ khi tính thuế TNCN cho kỳ tính thuế năm 2026.
Quy Định Cụ Thể Về Bảng Kê Hàng Tồn Kho
HKD phải lập bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định. Bảng kê này cần được lưu giữ tại HKD và gửi một bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp bằng phương thức điện tử. Thời hạn gửi là cùng với hồ sơ khai thuế quý 1/2026 đối với trường hợp khai thuế theo quý, hoặc chậm nhất là ngày 20.4 đối với trường hợp khai thuế theo tháng. Cơ quan thuế sẽ tiếp nhận thông tin này để phục vụ công tác quản lý thuế, nhưng việc tiếp nhận không có giá trị pháp lý trong việc xác nhận hoặc hợp thức hóa nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa. HKD chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác và đầy đủ của thông tin tại bảng kê. Trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật sẽ được xử lý theo quy định có liên quan.
Giải Tỏa Nỗi Lo Cho Hàng Triệu Hộ Kinh Doanh
Quy định này đã gỡ vướng cho thắc mắc của hàng triệu HKD trong nhiều tháng qua. Bà Nguyễn Thị Hoa, một HKD tại phường Phú Thọ Hòa, TP.HCM, chuyên kinh doanh hàng may mặc, chia sẻ rằng hơn 2 tháng qua, nỗi lo lớn nhất của bà là cách kê khai hàng tồn kho do nhiều sản phẩm mua trước đây không đủ hóa đơn chứng từ. Thậm chí, có nhiều nơi bán cũng đã nghỉ kinh doanh. Với hướng dẫn cụ thể từ Nghị định 68, bà thấy dễ dàng hơn và chỉ cần thực hiện kê khai theo đúng thực tế.
Không Sử Dụng Doanh Thu Năm 2026 Để Truy Thu Các Năm Trước
Ngoài việc hướng dẫn xử lý hàng tồn kho, Nghị định 68 cũng nêu rõ: đối với HKD và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước, khi chuyển sang thực hiện kê khai thuế từ 1.1.2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước. Đồng thời, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp phát hiện HKD hay cá nhân kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.
Điều này khiến các HKD và cá nhân kinh doanh "thở phào" khi thực hiện kê khai doanh thu từ năm 2026, vì nếu doanh thu cao hơn nhiều so với mức khai theo thuế khoán trước đây, họ sẽ không bị truy thu. Trước đây, về mặt pháp lý, cơ quan thuế có quyền truy thu nếu phát hiện chênh lệch quá lớn giữa thực tế và mức khoán đã nộp, và HKD có thể bị xử phạt hành chính.
Ý Kiến Chuyên Gia Về Tầm Quan Trọng Của Nghị Định 68
Chuyên gia về thuế, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, nhận định: tại nhiều hội thảo trước đây liên quan đến chính sách thuế đối với HKD, luôn có những câu hỏi lặp đi lặp lại về việc phải ghi nhận hàng tồn kho như thế nào. Lý do là nhiều HKD khi nộp thuế khoán không có đủ hóa đơn chứng từ cho hàng hóa mua vào. Bên cạnh đó, các HKD cũng lo lắng về việc có thể bị sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để truy thu tiền thuế của các năm trước, hay còn gọi là nỗi lo bị "hồi tố".
Luật sư Trần Xoa cho biết thêm: "Tại nhiều cuộc họp, đại diện cơ quan thuế đã giải thích và hướng dẫn về ghi nhận hàng tồn kho. Đặc biệt, lãnh đạo Cục Thuế cũng đã nhiều lần khẳng định sẽ không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để truy thu lại thuế các năm trước. Tuy nhiên, đó vẫn chỉ là các phát biểu, không mang tính pháp lý cao. Vì vậy, các HKD và cá nhân cũng không yên tâm. Giờ đây, Nghị định 68 nêu rõ cách xử lý hàng tồn kho cũng như khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước. Ngoài việc hướng dẫn các quy định về thuế đối với HKD và cá nhân kinh doanh theo luật, Nghị định 68 là văn bản pháp lý của Chính phủ đã gỡ rối về các thắc mắc liên quan đến hàng tồn kho và truy thu thuế các năm trước. Từ đó, giúp HKD và cá nhân yên tâm trong quá trình thực hiện chính sách thuế mới. Đồng thời, Nghị định 68 cũng giúp cán bộ và cơ quan thuế dễ dàng và yên tâm thực hiện các quy định về thuế đối với HKD và cá nhân kinh doanh."
Một Số Lưu Ý Quan Trọng Theo Nghị Định 68
Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã có công điện chỉ đạo cơ quan thuế địa phương chuẩn bị các điều kiện để đảm bảo thi hành Nghị định 68 của Chính phủ. Cục Thuế lưu ý một số nội dung như sau:
- HKD bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh trong 6 tháng đầu năm, nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống, thì thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh kể từ khi bắt đầu hoạt động đến hết ngày 30.6 với cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chậm nhất là ngày 31.7. Thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong 6 tháng cuối năm chậm nhất là ngày 31.1 của năm dương lịch tiếp theo. Trường hợp HKD hoặc cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động trong 6 tháng cuối năm và có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống, thì thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh chậm nhất là ngày 31.1 của năm dương lịch tiếp theo. HKD mới bắt đầu hoạt động, khi có doanh thu lũy kế trên 500 triệu đồng, thì thực hiện khai thuế theo quý kể từ quý phát sinh doanh thu trên 500 triệu đồng.
- Trường hợp cá nhân trực tiếp khai thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản, thì cá nhân được lựa chọn khai thuế hai lần hoặc khai thuế một lần theo năm tính thuế. Nếu khai thuế hai lần trong năm tính thuế, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế lần thứ nhất chậm nhất là ngày 31.7 và lần thứ hai chậm nhất là ngày 31.1 của năm dương lịch tiếp theo năm tính thuế. Nếu khai thuế một lần theo năm tính thuế, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế chậm nhất là ngày 3.1 của năm dương lịch tiếp theo năm tính thuế.
- Trường hợp HKD khai thuế theo tháng, thì hồ sơ khai thuế tháng 1, tháng 2, tháng 3 năm nay gửi cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất là ngày 20.4.
