Bộ Tài chính xem xét điều chỉnh mức thu nhập xác định người phụ thuộc
Trước kiến nghị của công dân Đỗ Thị Hương về vấn đề người phụ thuộc, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) đã có phản hồi chính thức. Theo đó, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo thông tư để quy định chi tiết luật Thuế thu nhập cá nhân, trong đó sẽ rà soát và điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc, nhằm bảo đảm phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội và mức sống của người dân.
Quy định hiện hành về người phụ thuộc
Theo điều 10 luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, người phụ thuộc được định nghĩa là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng. Danh sách này bao gồm:
- Con chưa thành niên, con là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật, không có khả năng lao động.
- Người ngoài độ tuổi lao động phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng.
- Các cá nhân không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá mức quy định, như con thành niên đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề; vợ hoặc chồng không có khả năng lao động; bố, mẹ đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động; và những người khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng.
Thông tư số 111/2013/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung tại điều 1 Thông tư số 79/2022/TT-BTC cũng nêu rõ người phụ thuộc bao gồm cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp của người nộp thuế. Với người trong độ tuổi lao động, họ phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: bị khuyết tật, không có khả năng lao động; và không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng không vượt quá 1 triệu đồng.
Đề xuất điều chỉnh mức thu nhập
Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú từ Trường đại học Kinh doanh và công nghệ Hà Nội cho rằng, quy định thu nhập bình quân tháng không vượt quá 1 triệu đồng để xác định người phụ thuộc đã áp dụng từ năm 2009 và hiện nay quá lỗi thời, lạc hậu. Ông Tú chỉ ra rằng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ 2009 đến nay đã tăng khoảng hơn 2 lần, trong khi GDP và thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 2,5 - 3 lần. Tính theo cách cơ học, mức thu nhập để xác định người phụ thuộc lẽ ra phải tăng lên khoảng 3,5 triệu đồng/tháng.
Tuy nhiên, ông Tú nhận định ngay cả việc nâng lên 3,5 triệu đồng/tháng cũng chưa sát thực tế. Thay vào đó, ông đề xuất chỉ nên loại trừ những người có thu nhập trên 6,2 triệu đồng/tháng, còn những người dưới mức này vẫn phải được coi là người phụ thuộc. Cơ sở cho đề xuất này là từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc đã được nâng từ 4,4 triệu đồng/người/tháng lên 6,2 triệu đồng/người/tháng.
Phản hồi từ các tổ chức khác
Trước đó, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) cũng đã đề xuất tăng mức khống chế thu nhập để xác định người phụ thuộc lên 2,5 triệu đồng/tháng. HUBA lập luận rằng, với chi phí sống và giá cả hàng hóa, dịch vụ như hiện nay, mức tối thiểu để một người có thể sinh hoạt bình thường phải cao hơn mức lương cơ sở (2,34 triệu đồng/tháng).
Bộ Tài chính khẳng định, trong dự thảo thông tư sắp tới, sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng để điều chỉnh mức thu nhập này, đảm bảo tính công bằng và phù hợp với thực tiễn. Nguyên tắc hiện hành vẫn là mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế, và trong trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc, họ phải tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế.
