Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% để ứng phó khủng hoảng năng lượng
Bộ Tài chính vừa hoàn tất hồ sơ và gửi đến Bộ Tư pháp để thẩm định dự thảo nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một loạt mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu. Dự thảo này được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời ứng phó với những diễn biến phức tạp và khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu.
Bối cảnh thị trường năng lượng thế giới đầy biến động
Theo thông tin từ Bộ Tài chính, tình hình thế giới hiện đang có nhiều bất ổn, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông đã khiến giá năng lượng, nhất là dầu mỏ và khí đốt, biến động mạnh mẽ. Nguồn cung xăng dầu toàn cầu đang có dấu hiệu gián đoạn nghiêm trọng, kéo theo giá dầu thô tăng cao chưa từng có. Những diễn biến này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước, đặt ra những thách thức lớn về an ninh năng lượng.
Cơ quan soạn thảo đánh giá rằng, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động kinh doanh xăng dầu trên toàn thế giới. Đặc biệt, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển đến các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là tại các quốc gia châu Á.
Hệ quả và những rủi ro đối với Việt Nam
Hệ quả của tình trạng này là nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực buộc phải cắt giảm công suất hoạt động, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô và hạn chế xuất khẩu các sản phẩm xăng dầu. Điều này đã đẩy giá nhiên liệu tiếp tục leo thang, gây áp lực lớn lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu.
Đáng chú ý, một số nhà máy lọc dầu tại Việt Nam cũng đang đối mặt với nguy cơ gặp khó khăn do nguồn cung dầu thô nhập khẩu có thể bị thiếu hụt. Tình trạng này dẫn đến rủi ro không thực hiện được các hợp đồng giao hàng hiện hữu, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng nội địa.
Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế suất chủ yếu là 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, việc mua xăng dầu thành phẩm từ các thị trường này cũng có thể gặp phải nhiều trở ngại.
Nếu tình trạng này kéo dài, nguồn nhập khẩu thay thế sẽ vừa khan hiếm vừa bị đội giá, thậm chí có thể không có hàng để nhập khẩu. Điều này gây bất lợi lớn cho việc bảo đảm nguồn cung và bình ổn giá xăng dầu trong nước.
Chi tiết đề xuất giảm thuế suất MFN
Để ứng phó với tình hình khẩn cấp, Bộ Tài chính đã đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21; 2710.12.22; 2710.12.24; 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).
Thuế nhập khẩu MFN cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine. Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu quan trọng như xylen, condensate, P-xylen sẽ giảm thuế từ 3% xuống 0%, trong khi hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Tác động dự kiến và thời gian áp dụng
Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, nếu áp dụng mức thuế mới theo kim ngạch nhập khẩu dự kiến năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng. Đây là một con số không nhỏ, nhưng được xem là cần thiết để bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia.
Dự kiến nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Trong trường hợp cần kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp và trình Chính phủ xem xét quyết định.
Việc điều chỉnh thuế nhập khẩu được xem là một giải pháp quan trọng và kịp thời nhằm ổn định nguồn cung, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thị trường thế giới đầy biến động. Động thái này cũng thể hiện sự linh hoạt và chủ động của Chính phủ trong việc ứng phó với các thách thức kinh tế toàn cầu.
