Cảnh báo nghiêm trọng về hành vi gian lận thuế qua sổ kế toán
Tại cuộc họp báo thường kỳ quý I năm 2026 do Bộ Tài chính tổ chức chiều ngày 9/4 ở Hà Nội, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), đã đưa ra tuyên bố mạnh mẽ. Ông khẳng định rằng việc doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán – một để theo dõi hoạt động sản xuất kinh doanh và một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước – là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Mục đích của hành vi này nhằm gian lận thuế hoặc gian lận trong lập và phát hành báo cáo tài chính.
Hậu quả và thực trạng đáng báo động
Theo ông Lê Long, hành vi lập hai sổ kế toán không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tác động tiêu cực đến môi trường kinh doanh, làm méo mó cạnh tranh lành mạnh. Đáng chú ý, việc này có thể được thực hiện một cách có hệ thống và khó phát hiện nếu không có hoạt động thanh tra hoặc điều tra chuyên sâu từ cơ quan chức năng.
Trên thực tế, một số vụ việc đã bị phát hiện, minh chứng cho quy mô và mức độ ngày càng gia tăng của hành vi vi phạm. Ví dụ, vụ Công ty Hoàng Long lập hai sổ kế toán để che giấu doanh thu, gây thiệt hại hơn 241 tỷ đồng tiền thuế. Tương tự, vụ việc tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai thuế, dẫn đến thiệt hại khoảng 150 tỷ đồng.
Nguyên nhân và giải pháp từ cơ quan thuế
Ông Lê Long chỉ ra nguyên nhân chính của tình trạng này xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế, cùng với động cơ tối đa hóa lợi nhuận và giảm nghĩa vụ thuế. Nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro pháp lý hoặc lầm tưởng rằng hành vi có thể dễ dàng che giấu.
Để đối phó, cơ quan thuế đã ban hành công văn yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán đến hết ngày 31/3 và gửi về trước ngày 8/4, đồng thời cập nhật danh sách hàng tháng. Đến ngày 7/4/2026, cơ quan thuế đã nhận được danh sách từ 42 tổ chức với 12.809 khách hàng đang sử dụng phần mềm kế toán, và dữ liệu này tiếp tục được tổng hợp trên phạm vi cả nước.
Dựa trên cơ sở dữ liệu thu thập, cơ quan thuế sẽ tiến hành rà soát và đưa ra cảnh báo đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026, nhằm phục vụ công tác quản lý thuế hiệu quả hơn.
Vấn đề doanh nghiệp doanh thu lớn nhưng kê khai lỗ
Liên quan đến tình trạng doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng kê khai lỗ, ông Lê Long cho biết qua rà soát, có hơn 400 doanh nghiệp với doanh thu từ 1.000 tỷ đồng mỗi năm trở lên đang kê khai lỗ. Theo đại diện cơ quan thuế, việc kê khai lỗ có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng có trường hợp doanh nghiệp lỗ nhiều năm vẫn mở rộng quy mô và tăng vốn, đặt ra nghi vấn về tính trung thực trong kê khai thuế.
Để xử lý vấn đề này, ngành thuế đã triển khai các giải pháp quản lý rủi ro, tăng cường minh bạch, tuyên truyền về nghĩa vụ kê khai trung thực, đồng thời cảnh báo các chế tài xử lý đối với hành vi kê khai không chính xác. Cơ quan thuế cũng tăng cường rà soát và kiểm tra việc kê khai, nộp thuế; nếu phát hiện sai sót, doanh nghiệp sẽ được hướng dẫn điều chỉnh kịp thời.
Ngoài ra, cơ quan thuế đang triển khai chuyên đề kiểm tra đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài và lãi mỏng, giao nhiệm vụ cho cơ quan thuế các địa phương thực hiện. Danh sách doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng lỗ liên tiếp hai năm đã được tổng hợp để đưa vào kế hoạch kiểm tra năm 2026, nhằm đảm bảo công bằng và tuân thủ pháp luật.
