Công văn 1927: Bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế doanh nghiệp thua lỗ
Công văn 1927/CT-KTr do Cục Thuế ban hành ngày 31/3/2026 đã chính thức đưa nhóm doanh nghiệp có doanh thu rất lớn nhưng lỗ kéo dài hoặc lãi mỏng vào diện kiểm tra chuyên đề trọng điểm trong năm 2026. Theo luật sư Bùi Văn Thành, đây không chỉ là một văn bản nghiệp vụ thông thường mà là một tín hiệu chính sách rõ ràng về việc tăng cường quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có rủi ro cao.
Thay đổi tư duy quản lý thuế
Luật sư Bùi Văn Thành nhấn mạnh rằng Công văn 1927 phản ánh một thay đổi quan trọng: "Lỗ nhiều năm" không còn được coi là một trạng thái tài chính bình thường trong hoạt động đầu tư kinh doanh, mà đã trở thành một tiêu chí rủi ro để cơ quan thuế lựa chọn đối tượng kiểm tra sâu. Cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển dịch từ mô hình "kiểm tra tuân thủ" sang "kiểm tra rủi ro có chọn lọc", dựa trên phân tích hành vi và dữ liệu tài chính bất thường thay vì chỉ dựa vào hình thức kê khai.
Ba xu hướng lớn trong chính sách thuế
Từ góc độ chính sách, Công văn 1927 thể hiện ba xu hướng chính:
- Chuyển từ quản lý diện rộng sang quản lý trọng điểm theo rủi ro.
- Chuyển từ kiểm tra hình thức sang đánh giá bản chất kinh tế của giao dịch.
- Tăng cường kiểm soát đối với doanh nghiệp quy mô lớn và có cấu trúc giao dịch phức tạp.
Những xu hướng này phù hợp với thông lệ quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và áp lực chống thất thu ngân sách gia tăng.
Trọng tâm kiểm tra: Từ hóa đơn đến bản chất giao dịch
Một điểm nổi bật của Công văn 1927 là phạm vi kiểm tra không dừng lại ở các yếu tố hình thức như hóa đơn, chứng từ, mà đi sâu vào bản chất kinh tế của giao dịch. Các nội dung kiểm tra tập trung vào mối quan hệ giữa doanh thu, chi phí và lợi nhuận; tính hợp lý của giá vốn, chi phí bán hàng, chi phí quản lý; và đặc biệt là các giao dịch với bên liên kết như chi phí lãi vay nội bộ, phí dịch vụ quản lý, tiền bản quyền.
Điều này cho thấy cơ quan thuế đang áp dụng nguyên tắc "bản chất quan trọng hơn hình thức", nhằm hướng đến việc kiểm soát chuyển lợi nhuận và chống xói mòn cơ sở thuế trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia ngày càng phổ biến.
Nhóm doanh nghiệp chịu tác động mạnh
Theo luật sư Bùi Văn Thành, nhóm chịu tác động mạnh nhất của chính sách này là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp trong tập đoàn đa quốc gia, và doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng biên lợi nhuận thấp. Những doanh nghiệp này có thể đối mặt với rủi ro truy thu thuế, xuất toán chi phí, điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế, và các hình thức xử phạt hành chính khác.
Khuyến cáo cho doanh nghiệp
Trước bối cảnh mới, luật sư Bùi Văn Thành đưa ra một số khuyến cáo quan trọng:
- Doanh nghiệp cần chuẩn bị số liệu, dữ liệu và giải trình kinh tế cho mô hình lợi nhuận thấp, không chỉ nói "chi phí cao" mà phải chứng minh tính hợp lý.
- Rà soát toàn bộ giao dịch liên kết, đặc biệt là phí dịch vụ nội bộ, lãi vay nội bộ, và bản quyền, đảm bảo chúng thực sự phát sinh và mang lại lợi ích kinh tế.
- Kiểm tra lại thời điểm ghi nhận doanh thu và thuế giá trị gia tăng, vì đây là điểm dễ bị điều chỉnh.
- Chuẩn bị việc áp dụng tiêu chuẩn ngành, vì cơ quan thuế có xu hướng so sánh tỷ suất lợi nhuận với mặt bằng chung.
Ông nhấn mạnh: "Tuân thủ thuế không còn là vấn đề kế toán, mà là bài toán quản trị pháp lý-tài chính tổng thể. Doanh nghiệp nào chuẩn bị tốt trước khi bị kiểm tra sẽ có lợi thế đáng kể trong việc giảm thiểu rủi ro và chi phí pháp lý."
Công văn 1927/CT-KTr đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách quản lý thuế tại Việt Nam, yêu cầu doanh nghiệp chuyển từ tư duy kế toán sang tư duy quản trị rủi ro pháp lý-thuế để thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp.
