Cục Thuế siết chặt quản lý hơn 300 doanh nghiệp lớn thua lỗ kéo dài
Cục Thuế vừa yêu cầu các đơn vị trực thuộc thắt chặt quản lý và đẩy mạnh kiểm tra đối với nhóm doanh nghiệp có tình trạng thua lỗ kéo dài hoặc lãi mỏng. Theo đó, cơ quan thuế đã công khai danh sách 302 doanh nghiệp với doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng báo cáo lỗ liên tiếp trong giai đoạn 2023-2024.
Danh sách doanh nghiệp được rà soát dựa trên cơ sở dữ liệu ngành thuế
Trao đổi với phóng viên, đại diện Cục Thuế cho biết danh sách này được thống kê dựa trên cơ sở dữ liệu của ngành thuế. Từ dữ liệu toàn bộ doanh nghiệp nộp thuế, cơ quan thuế sẽ chọn lọc các doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận mỏng hoặc thua lỗ để tiến hành rà soát kỹ lưỡng.
Trong danh sách hơn 300 doanh nghiệp được rà soát, nhiều đơn vị thuộc các ngành nghề then chốt như:
- Sản xuất thép, hóa chất, nhựa
- Dệt may, thực phẩm
- Ô tô, điện tử
Đáng chú ý, hơn 100 doanh nghiệp thuộc quản lý của Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm các tên tuổi lớn như Công ty TNHH Lotteria Việt Nam, Công ty Mercedes-Benz Việt Nam, Công ty Cổ phần Thương mại Nguyễn Kim, Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG và Công ty TNHH Điện tử Sharp Việt Nam. Khoảng 40 doanh nghiệp khác thuộc quản lý của Cục Thuế Hà Nội, chẳng hạn như Công ty TNHH Liên doanh KFC Việt Nam và Công ty TNHH Toto Việt Nam.
19 doanh nghiệp được yêu cầu xây dựng chuyên đề kiểm tra tại trụ sở
Cục Thuế đã yêu cầu 19 doanh nghiệp, bao gồm Công ty Cổ phần Tôn Pomina, Công ty Cổ phần Xuất khẩu Thủy sản Sạch, Công ty Cổ phần HESMAN Việt Nam và Công ty Cổ phần Nhôm Đô Thành, xây dựng chuyên đề kiểm tra tại trụ sở đối với các doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm và lãi mỏng. Trường hợp không thể kiểm tra, các đơn vị phải báo cáo rõ lý do.
Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú từ Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội nhận định, việc doanh nghiệp tự kê khai và tự nộp thuế đã chuyển trọng tâm của cơ quan thuế từ thu thuế trực tiếp sang quản lý và giám sát. Với khoảng 1 triệu doanh nghiệp và 5 triệu hộ kinh doanh, quản lý toàn diện là không khả thi nếu không có trọng tâm.
Ông Tú nhấn mạnh: “Quản lý thuế cần được triển khai theo hướng quản lý rủi ro, tập trung vào các đối tượng có nguy cơ thất thu cao. Đáng chú ý là khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), nơi tiềm ẩn hiện tượng chuyển giá khi liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng hoạt động kinh doanh.”
Vấn đề “hai sổ sách” và gian lận thuế
Cục Thuế cũng phát hiện tình trạng một số doanh nghiệp sử dụng phần mềm để vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính cho cùng một kỳ kế toán năm. Một hệ thống được dùng để báo cáo với cơ quan thuế, trong khi hệ thống còn lại ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế.
Ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết tại cuộc họp báo thường kỳ quý 1/2026 của Bộ Tài chính rằng đã có 42 tổ chức cung cấp giải pháp với thông tin của gần 43.000 đơn vị về cơ quan thuế, qua đó nhận diện tình trạng gian lận này. Ông Long nhấn mạnh: “Việc duy trì ‘2 sổ kế toán’ là hành vi gian lận thuế nghiêm trọng, làm sai lệch báo cáo tài chính và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh.”
Chuyên gia Nguyễn Ngọc Tú cho rằng hiện tượng “hai sổ sách” không phải cá biệt mà mang tính phổ biến, đặc biệt trong ngành kinh doanh vàng bạc. Ông giải thích: “Cơ chế này thường gắn với việc ghi nhận doanh thu không đầy đủ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc thù giao dịch bằng tiền mặt và khó kiểm soát dòng tiền, dẫn đến thất thu ngân sách nghiêm trọng.”
Các biện pháp quản lý và xử lý trong thời gian qua
Năm 2025, cơ quan thuế đã rà soát và xử lý hàng loạt doanh nghiệp giao dịch liên kết. Tiêu biểu, Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh truy thu và xử phạt 925 tỷ đồng, đồng thời giảm lỗ 6.578 tỷ đồng. Một số vụ việc điển hình bao gồm:
- Doanh nghiệp sản xuất thủy tinh bị truy thu và phạt 458 tỷ đồng.
- Công ty TNHH M.V.N bị truy thu và phạt 49 tỷ đồng, giảm lỗ 139 tỷ đồng.
- Một công ty trung tâm thương mại bị truy thu và phạt 64 tỷ đồng, giảm lỗ 151 tỷ đồng.
Đầu tháng 4, Công an Thành phố Hà Nội công bố vụ án vi phạm quy định về kế toán tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu, với doanh thu thực tế chênh lệch khoảng 9.700 tỷ đồng so với báo cáo thuế, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
Ngành thuế cho biết sẽ tiếp tục siết chặt quản lý bằng cách tập trung kiểm soát dòng tiền và các giao dịch lớn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phân tích rủi ro để nhận diện doanh nghiệp có dấu hiệu gian lận. Qua thống kê, cơ quan thuế đã phát hiện hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng kê khai lỗ hoặc lợi nhuận rất thấp, đặt ra nghi vấn về tính trung thực trong kê khai thuế.
