Bất cập đề xuất giảm trừ gia cảnh với 'người phụ thuộc khác' trong dự thảo nghị định mới
Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân đang đề xuất thêm điều kiện chặt chẽ với "cá nhân khác" (không phải vợ/chồng, cha mẹ, con) để được tính là người phụ thuộc. Theo đó, cá nhân này phải thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo theo quy định pháp luật, cùng với ba điều kiện khác, mới được hưởng giảm trừ gia cảnh. Chuyên gia lo ngại những quy định này có thể gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng.
Điều kiện chặt chẽ và những lo ngại từ chuyên gia
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, nhận định việc giao thẩm quyền quyết định ngưỡng thu nhập cho Bộ trưởng Bộ Tài chính là hợp lý, nhưng đề xuất nên tham chiếu mức lương cơ sở hoặc lương tối thiểu để đảm bảo tính linh hoạt. Ông Được cho rằng, điều kiện hộ nghèo hoặc cận nghèo có thể không phù hợp với văn hóa và đạo lý người Việt, nơi nhiều cá nhân tự nguyện chăm sóc người thân dù không thuộc diện trực hệ. Hơn nữa, việc dựa hoàn toàn vào tiêu chí này có thể phát sinh bất cập khi nhiều địa phương đang hướng tới xóa hộ nghèo.
Đề xuất thay đổi ngưỡng thu nhập và cách tiếp cận linh hoạt
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nhấn mạnh rằng ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc đã không được điều chỉnh trong 14 năm, với mức 1 triệu đồng/tháng, trong khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Ông đề xuất tham chiếu mức lương tối thiểu vùng, dự kiến khoảng 4,5 triệu đồng/người/tháng từ năm 2026, để làm cơ sở xem xét. Về yêu cầu chứng minh chi phí nuôi dưỡng, Luật sư Được cho rằng nếu quá chi tiết sẽ làm phát sinh thủ tục và tăng gánh nặng hành chính.
Chuyên gia đề xuất cách tiếp cận linh hoạt hơn, không nhất thiết yêu cầu người phụ thuộc phải thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, và có thể xem xét cơ chế xác nhận của chính quyền địa phương hoặc cam kết phù hợp. Điều này vừa ngăn ngừa gian lận, vừa bảo đảm tính nhân văn và khả thi của chính sách thuế.
Bối cảnh và khuyến nghị liên quan
Trong bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay, việc nâng ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc là cần thiết, đặc biệt tại các thành phố lớn như TP.HCM và Hà Nội, nơi chi phí sinh hoạt cao. Các chuyên gia kêu gọi cân nhắc lại các điều kiện trong dự thảo để tránh gây khó khăn cho người nộp thuế và cơ quan quản lý. Đồng thời, người dân và doanh nghiệp cần chủ động kê khai thuế sớm, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm cuối năm, để tránh tình trạng nghẽn hệ thống.
