Từ 2026: Bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai thuế theo doanh thu thực tế
Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, một thay đổi quan trọng trong chính sách thuế đã chính thức có hiệu lực: cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh được xóa bỏ hoàn toàn, thay thế bằng phương thức tự kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế phát sinh. Sự chuyển đổi này không chỉ là một điều chỉnh về mặt kỹ thuật mà còn được đánh giá là bước ngoặt lớn, mở ra giai đoạn phát triển mới với tính minh bạch và chuyên nghiệp cao hơn cho hàng triệu hộ kinh doanh trên khắp cả nước.
Chấm dứt thuế khoán: Hướng tới sự minh bạch và công bằng
Trong nhiều năm qua, thuế khoán đã được áp dụng phổ biến đối với các hộ kinh doanh, dựa trên ước tính doanh thu và tỷ lệ thuế cố định. Mặc dù phương thức này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhưng nó dần bộc lộ nhiều hạn chế trong bối cảnh quy mô kinh doanh ngày càng mở rộng, môi trường cạnh tranh thay đổi nhanh chóng, và yêu cầu về sự minh bạch, bình đẳng trong kinh doanh ngày càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Đáng chú ý, ngưỡng doanh thu chịu thuế đã được nâng lên mức 500 triệu đồng mỗi năm, theo quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10. Điều này có nghĩa là chỉ những hộ kinh doanh có doanh thu vượt quá 500 triệu đồng mới phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng. Mức ngưỡng mới này cao gấp 5 lần so với quy định trước đó, tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Không chỉ là thay đổi phương thức tính thuế
Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế Thành phố Hà Nội, nhấn mạnh rằng việc chuyển từ cơ chế thuế khoán sang kê khai không đơn thuần là thay đổi cách tính thuế, mà còn là một bước chuyển biến sâu sắc về tư duy quản lý. "Đây là một mắt xích quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số ngành thuế, hướng tới nền quản trị hiện đại, công khai và công bằng hơn", ông Minh chia sẻ.
Theo ông, cơ quan thuế không đặt thêm gánh nặng thủ tục cho người nộp thuế, mà thay đổi cách tiếp cận, trao quyền và đặt niềm tin để các hộ, cá nhân kinh doanh tự chủ trong việc kê khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế. Khi nguyên tắc minh bạch và bình đẳng được thiết lập vững chắc, hộ kinh doanh sẽ có thêm nền tảng để mở rộng hợp tác, tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng và từng bước hội nhập, qua đó thúc đẩy doanh thu tăng trưởng một cách bền vững.
Đồng hành và hỗ trợ trong giai đoạn chuyển đổi
Việc thay đổi phương thức thuế đòi hỏi nhiều hộ kinh doanh phải làm quen với các công cụ mới như hóa đơn điện tử, khai báo sổ sách và báo cáo theo chu kỳ định kỳ. Nhận thức được những thách thức ban đầu, cơ quan thuế trên cả nước đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ thiết thực:
- Tổ chức các "chiến dịch" hướng dẫn trực tiếp, "cầm tay chỉ việc" cho hộ kinh doanh.
- Tăng cường hỗ trợ qua nhiều kênh đa dạng như đối thoại, tập huấn, hướng dẫn trực tuyến, fanpage, Zalo và chatbot trên ứng dụng eTax Mobile.
- Triển khai các buổi đối thoại trực tiếp, hỗ trợ kỹ thuật về phần mềm kê khai, in hóa đơn điện tử.
- Phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ để cung cấp các gói phần mềm quản lý bán hàng và kê khai thuế miễn phí trong thời gian đầu.
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính, cho biết: "Ở giai đoạn đầu thực hiện cơ chế kê khai, ngành thuế xác định trọng tâm là đồng hành và hỗ trợ thay vì tăng cường thanh tra, xử phạt. Chúng tôi sẽ chủ động hướng dẫn, nhắc nhở để các hộ kinh doanh làm quen với quy trình mới, hạn chế tối đa sai sót phát sinh".
Một cam kết quan trọng từ phía cơ quan thuế là thông tin kê khai trong năm 2026 sẽ không được sử dụng làm căn cứ để điều chỉnh hay truy thu thuế khoán của các năm trước. Cam kết này nhằm tạo tâm lý yên tâm, khuyến khích hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi sang phương thức quản lý thuế minh bạch và hiện đại hơn.
Tiền đề cho sự chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp
Chị Bùi Hoài Phương, chủ một cửa hàng tạp hóa tại phường Từ Liêm, Thành phố Hà Nội, chia sẻ: "Việc bỏ thuế khoán và chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế có những áp lực nhất định trong thời điểm ban đầu. Tôi phải làm quen với hóa đơn điện tử, phần mềm kê khai, và theo dõi doanh thu, chi phí một cách cụ thể, cẩn thận hơn". Tuy nhiên, chị Phương cũng thừa nhận rằng về lâu dài, cách làm mới này giúp hoạt động kinh doanh trở nên minh bạch hơn, dễ dàng chứng minh dòng tiền khi cần vay vốn ngân hàng, và mở ra cơ hội mở rộng quy mô kinh doanh.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, giảng viên Trường Đại học Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh: "Việc chuyển từ thuế khoán sang nộp thuế theo phương pháp kê khai không chỉ là điều chỉnh về mặt quản lý, mà còn tạo cú hích quan trọng để hộ kinh doanh từng bước tiến tới mô hình doanh nghiệp. Khi thực hiện kê khai theo doanh thu, chi phí thực tế, hộ kinh doanh buộc phải tổ chức sổ sách, quản trị tài chính một cách bài bản hơn".
Ông Việt cho rằng cơ chế mới tạo ra áp lực tích cực, buộc các hộ kinh doanh vận hành minh bạch và chuyên nghiệp hơn. "Khi đã quen với chuẩn mực này, việc chuyển đổi thành doanh nghiệp chỉ còn là một bước về mặt pháp lý", ông nhận định.
Động lực từ các chính sách khuyến khích
Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 20-2026/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, từ ngày 15 tháng 1 năm 2026, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong vòng 3 năm.
Chính sách ưu đãi thuế này được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy quan trọng cho khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời khuyến khích các hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp. Qua đó, họ có thể mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đã đề ra.
Kết quả bước đầu và triển vọng tương lai
Theo số liệu từ cơ quan thuế, tính chung cả năm 2025, đã có 18.392 hộ khoán chuyển sang nộp thuế theo phương thức kê khai. Thu ngân sách từ hộ kinh doanh trong năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng đột phá, với tổng số thu đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với năm 2024 và 65,2% so với năm 2023. Đây là mức tăng cao nhất trong 3 năm gần đây, thể hiện bước chuyển biến rõ rệt trong phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh.
Ông Mai Sơn khẳng định: "Khi môi trường kinh doanh được thiết lập trên nền tảng minh bạch và công bằng, cùng với các chính sách hỗ trợ phù hợp, hộ kinh doanh sẽ có thêm điều kiện để mở rộng quy mô, nâng cao năng lực quản trị và từng bước chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp". Quá trình chuyển đổi này được kỳ vọng sẽ giúp kinh tế tư nhân phát triển cả về số lượng và chất lượng, trở thành động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và củng cố nền tảng phát triển bền vững trong trung và dài hạn.
