Washington Dậy Sóng Với Đề Xuất 'Nghỉ Hưu Ở Tuổi 75' Cho Chính Trị Gia Quyền Lực
Khi nhiều chính trị gia Mỹ vẫn tại vị ở độ tuổi 80-90, đề xuất áp trần tuổi 75 cho các chức vụ quyền lực đang khơi lại tranh luận gay gắt về già hóa và cải tổ chính trị tại thủ đô Washington. Tổng thống Donald Trump sẽ bước sang tuổi 80 trong năm nay, còn ông Joe Biden rời Nhà Trắng ở tuổi 82, cả hai đều phá kỷ lục về độ tuổi tại vị kể từ thời Ronald Reagan.
Chính Trường Mỹ Ngày Càng 'Già Hóa'
Dữ liệu của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ cho thấy độ tuổi trung bình của Hạ viện đã tăng từ 50,7 tuổi năm 1987 lên 57,9 tuổi vào năm 2025. Tại Thượng viện, con số này còn ấn tượng hơn, tăng từ 54,4 lên 63,9 tuổi. Hiện Hạ viện có 45 thành viên trên 75 tuổi, còn Thượng viện có 17 người trong nhóm tuổi này.
Theo NBC News, Quốc hội khóa mới nhậm chức tháng 1/2025 là Quốc hội cao tuổi thứ ba trong lịch sử Mỹ, với độ tuổi trung bình 58,9, cao hơn rất nhiều so với độ tuổi trung vị của dân số Mỹ là 39,1. Không chỉ dừng ở những con số thống kê, vấn đề tuổi tác còn gắn liền với các tranh cãi về sức khỏe và năng lực điều hành.
Wall Street Journal từng đưa tin Tổng thống Trump gần đây xuất hiện một số dấu hiệu lão hóa trước công chúng, như khó giữ mắt mở trong các sự kiện truyền hình trực tiếp. Trước đó, đảng Dân chủ đã phải trả giá đắt trong năm 2024 khi những biểu hiện suy giảm liên quan đến tuổi tác của Tổng thống Joe Biden bộc lộ rõ ràng, đặc biệt sau các cuộc tranh luận trực tiếp trên truyền hình.
Đề Xuất Cải Tổ Từ Cựu Chánh Văn Phòng Nhà Trắng
Trong bối cảnh đó, ông Rahm Emanuel, 66 tuổi, cựu Chánh văn phòng Nhà Trắng dưới thời Barack Obama, kêu gọi áp dụng tuổi nghỉ hưu bắt buộc 75 đối với tổng thống, thành viên nội các, nghị sĩ Quốc hội và các thẩm phán liên bang. Ông nhấn mạnh quy định này cũng sẽ áp dụng với chính mình nếu sau này quay lại nắm giữ một vị trí quan trọng ở Washington.
“Washington cần một cuộc đại tu quyền lực”, ông Emanuel nói, ví von bộ máy chính trị Mỹ cần được “xịt rửa” để làm mới sau nhiều thập niên tích tụ quyền lực trong tay những gương mặt quen thuộc. Ông chỉ ra hàng loạt vấn đề gây tranh cãi trong hệ thống hiện nay, từ việc nghị sĩ giao dịch cổ phiếu liên quan đến lĩnh vực họ giám sát, đến việc các thẩm phán Tòa án Tối cao nhận quà từ những người có vụ việc chờ phán quyết.
Dư Luận Ủng Hộ, Chính Giới Chia Rẽ
Các cuộc thăm dò cho thấy cử tri Mỹ ngày càng quan tâm đến vấn đề tuổi tác của lãnh đạo. Khảo sát do YouGov công bố tháng 1 cho thấy 73% người Mỹ trưởng thành ủng hộ việc đặt giới hạn tuổi đối với tổng thống, trong khi 69% cho rằng Hạ viện và Thượng viện cũng cần có quy định tương tự.
Tuy nhiên, trong giới chính trị, đề xuất này vấp phải sự chia rẽ sâu sắc. Những người phản đối cho rằng áp trần tuổi có thể làm mất đi kinh nghiệm và hiểu biết thể chế mà chỉ thời gian dài tại vị mới mang lại. “Đây là viện dưỡng lão tuyệt vời nhất thế giới”, ông Judd Gregg, cựu thống đốc bang New Hampshire, 78 tuổi, mỉa mai.
Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ giới hạn tuổi cho rằng quyền lực đương nhiệm quá lớn mới là vấn đề cốt lõi. Nick Tomboulides, Giám đốc điều hành tổ chức phi đảng phái US Term Limits, nhận định khi các chính trị gia có thể tái tranh cử trong thời gian dài mà hầu như không gặp đối thủ xứng tầm, họ không có động lực rời bỏ quyền lực.
Không Chỉ Hành Pháp Và Lập Pháp
Không chỉ hành pháp và lập pháp, nhánh tư pháp Mỹ cũng đối mặt với bài toán tuổi tác. Gần một nửa trong số chín thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ hiện đã ngoài 70 tuổi. Theo khảo sát của một cơ quan chính phủ phục vụ hệ thống tòa án liên bang, độ tuổi trung bình của các thẩm phán liên bang năm 2024 là 67,7.
Cái chết của Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg năm 2020, ở tuổi 87, từng gây chấn động chính trường Mỹ, bởi nó mở đường cho Tổng thống Trump bổ nhiệm thêm một thẩm phán bảo thủ, làm thay đổi cán cân quyền lực tại Tòa án Tối cao. Sự kiện này càng làm nổi bật hệ lụy của chế độ nhiệm kỳ trọn đời đối với các thẩm phán.
Ý Tưởng Từ Chiến Dịch Tranh Cử
Ý tưởng của Emanuel gợi lại trọng tâm trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 của cựu Thống đốc bang Nam Carolina Nikki Haley. Bà từng kêu gọi giới hạn nhiệm kỳ Quốc hội và áp dụng “kiểm tra năng lực nhận thức bắt buộc” với các chính trị gia trên 75 tuổi.
“Ngày càng nhiều người trẻ cảm thấy xa rời chính quyền vì họ không thấy ai giống mình hay hành xử như mình trong bộ máy lãnh đạo”, bà Haley, 54 tuổi, nói. “Trong khi đó, ngày càng nhiều người trong chính quyền từ chối rời bỏ quyền lực”.
Ở thời điểm hiện tại, đề xuất giới hạn tuổi 75 gần như không có cơ hội trở thành luật, do vấp phải rào cản hiến pháp và sự phản đối từ chính những người đang nắm quyền. Tuy nhiên, việc chủ đề này liên tục quay trở lại cho thấy một thực tế khó phủ nhận: chính trị Mỹ đang đứng trước áp lực phải thay đổi để phản ánh tốt hơn cấu trúc dân số và kỳ vọng của cử tri.
