Mỹ - Ba Lan căng thẳng vì tham vọng Nobel Hòa bình của ông Trump
Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Ba Lan, một đồng minh NATO then chốt, đã rơi vào tình trạng căng thẳng đáng kể trong tuần qua. Nguyên nhân bắt nguồn từ những phát biểu của Chủ tịch Hạ viện Ba Lan Wlodzimierz Czarzasty, người đã công khai chỉ trích tham vọng đoạt giải Nobel Hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Khởi nguồn từ những lời chỉ trích
Đầu tuần trước, ông Czarzasty tuyên bố Tổng thống Trump "không xứng đáng" với giải thưởng Nobel Hòa bình mà ông này đang theo đuổi. Ông còn cáo buộc nhà lãnh đạo Mỹ đã thiếu tôn trọng Ba Lan với tư cách đồng minh, dẫn đến tuyên bố hồi tháng 12/2025 rằng các nước NATO không đóng góp đủ cho cuộc chiến tại Afghanistan do Mỹ dẫn đầu.
Theo Chủ tịch Hạ viện Ba Lan, ông Trump còn gây ra tình trạng "mất ổn định" cho các tổ chức quốc tế quan trọng như Liên Hợp Quốc và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Những nhận định này đã châm ngòi cho một loạt phản ứng dây chuyền từ phía Mỹ.
Phản ứng quyết liệt từ Đại sứ Mỹ
Ngay lập tức, Đại sứ Mỹ tại Ba Lan Thomas Rose đã lên tiếng đáp trả trên mạng xã hội X. Ông tuyên bố đại sứ quán sẽ cắt đứt quan hệ với ông Czarzasty và cáo buộc quan chức Ba Lan đưa ra những "lời lăng mạ trắng trợn và vô cớ" nhắm vào Tổng thống Trump.
Ông Rose nhấn mạnh rằng những bình luận này biến Chủ tịch Hạ viện Ba Lan thành "trở ngại nghiêm trọng" đối với mối quan hệ vốn "rất tốt đẹp" giữa Mỹ và chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk. Đại sứ Mỹ khẳng định: "Chúng tôi sẽ không cho phép bất kỳ ai làm tổn hại quan hệ Mỹ - Ba Lan, cũng như không chấp nhận việc xúc phạm Tổng thống Trump, người đã làm rất nhiều điều cho đất nước và người dân Ba Lan."
Làn sóng phản đối từ Ba Lan
Phát biểu của Đại sứ Rose đã kích hoạt làn sóng phản ứng dữ dội tại Ba Lan. Thủ tướng Donald Tusk, người đứng đầu chính phủ liên minh trung tả, đã đáp trả trên X: "Thưa ngài đại sứ Rose, các đồng minh nên tôn trọng nhau, chứ không phải lên lớp nhau. Ít nhất, ở Ba Lan, chúng tôi hiểu tinh thần đối tác là như vậy."
Đại sứ Mỹ sau đó phản hồi rằng Thủ tướng Tusk lẽ ra nên gửi thông điệp này tới ông Czarzasty, một thành viên của đảng Cánh tả Mới trong liên minh cầm quyền. Sự việc càng trở nên phức tạp khi một sinh viên luật Ba Lan chỉ trích đại sứ Rose, yêu cầu ông "hãy về nước". Đại sứ Mỹ đã đăng bài đáp trả với câu hỏi mang tính đe dọa: "Vậy chúng tôi có nên mang toàn bộ binh sĩ và trang thiết bị của mình đi không?", mặc dù bài đăng này sau đó đã bị xóa.
Bối cảnh quan hệ đồng minh phức tạp
Ba Lan từ lâu tự hào là một trong những đồng minh kiên định nhất của Mỹ tại châu Âu. Trong những năm gần đây, Warsaw đã tăng cường chi tiêu quân sự theo yêu cầu của Tổng thống Trump đối với NATO và trở thành một trong những quốc gia mua vũ khí Mỹ nhiều nhất thế giới. Quốc gia này cũng sở hữu một trong những lực lượng quân đội lớn nhất trong liên minh.
Tuy nhiên, cuộc khẩu chiến tuần qua đã đẩy Ba Lan vào danh sách ngày càng dài các nước khiến chính quyền Mỹ bất mãn. Ông Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn được nhận giải Nobel Hòa bình, và đầu năm nay đã chỉ trích Na Uy sau khi Ủy ban Nobel trao giải cho thủ lĩnh đối lập Venezuela.
Phân tích và dư luận
Giới phân tích nhận định rằng cuộc khẩu chiến này khó có khả năng dẫn đến sự đổ vỡ hoàn toàn trong quan hệ Mỹ - Ba Lan. Tuy nhiên, nó làm nổi bật cách mà vấn đề cá nhân của ông Trump và thái độ ngày càng gay gắt của ông với các đối tác NATO có thể ảnh hưởng sâu sắc đến mối quan hệ với những đồng minh thân cận hàng đầu tại châu Âu.
Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy:
- Chỉ khoảng hơn 30% người Ba Lan ủng hộ nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, bày tỏ lo ngại về cam kết an ninh lâu dài của Washington.
- Mức độ thiện cảm của người dân Ba Lan đối với Mỹ đã giảm mạnh từ 70-80% xuống còn khoảng 49%.
- Một khảo sát khác tiết lộ 72% người Ba Lan đánh giá các chính sách của chính quyền ông Trump là tiêu cực, chỉ 28% có đánh giá tích cực.
Phản ứng từ chính trường hai nước
Nghị sĩ Cộng hòa Mỹ Don Bacon đã viết trên X: "Đã đến lúc cần một đại sứ mới", ám chỉ Đại sứ Rose, dù ông này chưa bình luận về tuyên bố đó. Trong khi đó, nghị sĩ cánh hữu Ba Lan Roman Giertych, dù không cùng quan điểm chính trị với ông Czarzasty, vẫn bày tỏ sự ủng hộ đối với Chủ tịch Hạ viện.
Ông Giertych nhấn mạnh: "Thời mà các đại sứ có thể ra lệnh cho người Ba Lan về việc ai được giữ chức vụ gì đã qua và sẽ không bao giờ quay lại. Chúng tôi muốn có quan hệ tốt với Mỹ, nhưng đại diện của các bạn sẽ không thể chọn lãnh đạo Cộng hòa Ba Lan thay cho chúng tôi."
Nguy cơ lâu dài cho quan hệ song phương
Marcin Duma, người sáng lập hãng thăm dò IBRiS tại Warsaw, cảnh báo rằng rủi ro hiện nay là ngày càng nhiều người Ba Lan sẽ đặt câu hỏi về vai trò "đối tác cấp trên" của Mỹ trong quan hệ song phương. Ông nói: "Nếu các vị đặt câu hỏi về chủ quyền của Đan Mạch với Greenland, đặt ảnh của Tổng thống Nga Vladimir Putin trong Nhà Trắng, điều đó không phát đi tín hiệu rằng các đảm bảo an ninh của Mỹ là vững bền."
Cuộc khẩu chiến này không chỉ là một sự cố ngoại giao đơn lẻ, mà còn phản ánh những căng thẳng tiềm ẩn trong quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương, đặc biệt trong bối cảnh chính trị nội bộ phức tạp và những tham vọng cá nhân của các nhà lãnh đạo.
