Mỹ và Armenia ký thỏa thuận hạt nhân dân sự trong chuyến thăm lịch sử
Ngày 9/2, Mỹ và Armenia đã chính thức ký kết một thỏa thuận quan trọng nhằm phát triển hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân dân sự. Sự kiện này diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm 2 ngày của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance tới quốc gia vùng Nam Caucasus, đánh dấu chuyến thăm cấp cao nhất của một quan chức Mỹ tới Armenia trong nhiều năm qua.
Bối cảnh địa chính trị phức tạp
Chuyến thăm của Phó Tổng thống Vance đến Armenia diễn ra trong bối cảnh Washington đang tăng cường các nỗ lực ngoại giao để củng cố tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan, hai quốc gia láng giềng có lịch sử xung đột kéo dài. Sau chặng dừng tại Armenia, ông Vance dự kiến sẽ tiếp tục hành trình tới thủ đô Baku của Azerbaijan vào ngày hôm sau, thể hiện vai trò trung gian tích cực của Mỹ trong khu vực.
Đáng chú ý, chuyến thăm này còn phản ánh sự thay đổi lớn trong chính sách đối ngoại của Armenia. Quốc gia này, từng là đồng minh thân cận của Nga, hiện đang tìm cách đa dạng hóa quan hệ đối tác quốc tế, đặc biệt khi ảnh hưởng của Moscow tại Nam Caucasus suy giảm đáng kể kể từ sau chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine năm 2022.
Nội dung hợp tác đa dạng
Ngoài thỏa thuận hạt nhân dân sự, Phó Tổng thống Vance cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy một dự án trọng điểm nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng đường bộ và đường sắt trong khu vực. Dự án này là một phần trong nỗ lực tổng thể của Mỹ nhằm tăng cường kết nối kinh tế và đảm bảo ổn định lâu dài tại Nam Caucasus, một khu vực có vị trí chiến lược quan trọng.
Văn phòng Thủ tướng Armenia cho biết, Phó Tổng thống Vance sẽ có các cuộc hội đàm chính thức với Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh rằng chuyến thăm nhằm "thúc đẩy các nỗ lực hòa bình của Tổng thống Donald Trump và quảng bá Lộ trình Trump vì Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế".
Tiến trình hòa bình được củng cố
Bối cảnh của chuyến thăm càng trở nên ý nghĩa khi nhìn lại tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan. Tại hội nghị thượng đỉnh tổ chức ở Nhà Trắng vào tháng 8/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đóng vai trò trung gian cho một thỏa thuận lịch sử, theo đó hai bên cam kết từ bỏ các yêu sách lãnh thổ đối với nhau và kiềm chế việc sử dụng vũ lực.
Armenia và Azerbaijan đã hai lần giao tranh trong những năm gần đây liên quan đến khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh. Năm 2023, Azerbaijan đã giành lại quyền kiểm soát vùng lãnh thổ miền núi này sau một chiến dịch quân sự chớp nhoáng, chấm dứt hơn ba thập kỷ kiểm soát của lực lượng ly khai Armenia. Sự kiện này đã làm thay đổi căn bản động lực chính trị trong khu vực, tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao mới.
Thỏa thuận hạt nhân dân sự giữa Mỹ và Armenia không chỉ là một bước tiến trong quan hệ song phương, mà còn là dấu hiệu rõ ràng về sự dịch chuyển địa chính trị tại Nam Caucasus. Với việc Armenia mở rộng hợp tác với phương Tây và Mỹ gia tăng hiện diện trong khu vực, tương lai của Nam Caucasus hứa hẹn sẽ chứng kiến nhiều biến động tích cực, hướng tới hòa bình và phát triển bền vững.
