Tổng thống Trump tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz: Chiến lược mới trong căng thẳng với Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây chấn động khi tuyên bố sẽ đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải chiến lược mà ông từng nhiều lần yêu cầu Iran phải mở lại vô điều kiện. Trong bài đăng trên nền tảng Truth Social vào sáng ngày 12/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ, ông Trump khẳng định: "Lệnh này có hiệu lực ngay lập tức. Hải quân Mỹ, lực lượng tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu tiến trình phong tỏa tất cả các tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz."
Động thái phong tỏa và tác động kinh tế toàn cầu
Việc eo biển Hormuz bị tê liệt đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhiều quốc gia phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông, đồng thời đẩy giá năng lượng tăng vọt trên toàn thế giới, bao gồm cả tại Mỹ. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 12/4, ông Trump lần đầu tiên thừa nhận giá xăng dầu có thể duy trì ở mức cao trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. "Có thể giá sẽ giữ nguyên, hoặc tăng nhẹ, nhưng nhìn chung sẽ ở quanh mức hiện tại", ông Trump nói, đánh dấu sự thừa nhận hiếm hoi về tác động từ chiến sự Iran đối với kinh tế Mỹ.
Sau tuyên bố của ông Trump, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết sẽ triển khai hoạt động phong tỏa đối với toàn bộ hoạt động hàng hải tại các cảng của Iran từ 10h sáng ngày 13/4 theo giờ miền Đông. Động thái này có nguy cơ làm gia tăng bất ổn trong tiến trình giải quyết xung đột tại Iran.
Mục tiêu cắt đứt nguồn tài chính của Iran
Thực tế, eo biển Hormuz chưa bị đóng hoàn toàn, với Iran đang dần cho phép một số tàu chở dầu đi qua. Theo CNN, Iran bắt đầu tìm kiếm nguồn thu từ eo biển và vẫn cho phép dầu của chính họ lưu thông. Dữ liệu từ công ty phân tích Kpler cho thấy Iran xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu mỗi ngày tính đến hết tháng 3, cao hơn khoảng 100.000 thùng so với 3 tháng trước đó.
Bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz, ông Trump muốn cắt đứt nguồn tài chính quan trọng của Iran, một đòn bẩy mà trước đây ông chưa muốn sử dụng do lo ngại giá dầu toàn cầu tăng vọt. Tuy nhiên, giờ đây, ông chấp nhận rủi ro này để tối đa hóa sức ép kinh tế lên Iran, với hy vọng sớm chấm dứt cuộc chiến.
Những thách thức trong việc khôi phục hoạt động hàng hải
Vấn đề tại eo biển Hormuz đang là điểm nóng, và việc mở lại tuyến hàng hải này gặp nhiều khó khăn. Theo các chuyên gia, các hãng vận tải hiện không muốn đưa tàu vào Vịnh Ba Tư do rủi ro còn cao và lệnh ngừng bắn chỉ mang tính tạm thời. Bà Lale Akoner, chuyên gia phân tích thị trường toàn cầu tại eToro, nhận định: "Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần tồn tại mong manh không đủ tạo niềm tin cho các nhà khai thác vận tải hàng hải."
Ông Matt Smith, chuyên gia tại Kpler, cho biết để khôi phục hoạt động bình thường, hơn 400 tàu đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư cần được rời đi, nhưng điều này chưa xảy ra. Số tàu chở dầu đi qua eo biển mỗi ngày đã giảm từ hơn 100 chiếc xuống còn 10 chiếc hoặc ít hơn. Ngay cả khi eo biển được mở ngay lập tức, các hãng vận tải vẫn cần thời gian để lấy lại niềm tin, và có thể mất vài tháng để dòng chảy dầu trở lại bình thường.
Diễn biến ngoại giao và triển vọng tương lai
Trong bối cảnh này, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã dẫn đầu phái đoàn đến Islamabad, Pakistan để chuẩn bị hòa đàm với Iran. Cả hai bên đều thể hiện thái độ thiện chí, với hy vọng tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, với việc sản xuất dầu tại vùng Vịnh bị gián đoạn trong 6 tuần qua do thiếu nơi lưu trữ, việc phục hồi năng lực sản xuất sẽ cần thời gian và sự kiên nhẫn từ tất cả các bên liên quan.
Quyết định phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump không chỉ là một bước ngoặt trong chiến lược đối phó với Iran mà còn phản ánh sự chấp nhận rủi ro kinh tế để đạt được mục tiêu chính trị. Thế giới đang theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo, với lo ngại về giá năng lượng và ổn định khu vực.
