Ông Trump Tuyên Bố Phong Tỏa Eo Biển Hormuz: Chiến Lược Mới Giữa Bão Giá Dầu
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây chấn động khi tuyên bố sẽ đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vốn đang trong tình trạng gần như bị phong tỏa do xung đột với Iran. Trên nền tảng Truth Social vào sáng ngày 12/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ, ông Trump khẳng định: "Lệnh này có hiệu lực ngay lập tức. Hải quân Mỹ, lực lượng tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu tiến trình phong tỏa tất cả các tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz."
Động thái này diễn ra sau nhiều tuần ông Trump liên tục yêu cầu Iran mở cửa vô điều kiện cho eo biển, nơi chiếm khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu lưu thông. Việc phong tỏa đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho các quốc gia phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông và đẩy giá năng lượng tăng vọt trên toàn thế giới, bao gồm cả tại Mỹ.
Lý Do Đằng Sau Quyết Định Gây Sốc
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 12/4, ông Trump lần đầu tiên thừa nhận giá xăng dầu có thể duy trì ở mức cao cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. "Có thể giá sẽ giữ nguyên, hoặc tăng nhẹ, nhưng nhìn chung sẽ ở quanh mức hiện tại", ông nói. Sự thừa nhận này đánh dấu bước ngoặt khi trước đó ông thường khẳng định đà tăng giá chỉ là tạm thời.
Theo các chuyên gia, quyết định phong tỏa của ông Trump nhằm mục đích cắt đứt nguồn tài chính quan trọng của Iran, vốn kiếm được từ việc xuất khẩu dầu qua eo biển. Dữ liệu từ công ty phân tích Kpler cho thấy Iran vẫn xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu mỗi ngày tính đến hết tháng 3, cao hơn khoảng 100.000 thùng so với ba tháng trước đó. Bằng cách ngăn chặn dòng dầu này, Mỹ hy vọng tăng áp lực kinh tế lên Tehran để sớm chấm dứt chiến sự.
Tuy nhiên, động thái này cũng mang lại rủi ro lớn. Ông Trump chấp nhận giá xăng dầu tại Mỹ có thể tiếp tục tăng cao trong ít nhất bảy tháng tới, một yếu tố có thể ảnh hưởng đến cử tri trong mùa bầu cử. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf đã cảnh báo trên mạng xã hội X: "Hãy tận hưởng mức giá hiện tại đi. Với cái gọi là lệnh phong tỏa, sớm thôi, các bạn sẽ phải nhớ mức giá hiện tại."
Thực Tế Phức Tạp Tại Eo Biển Hormuz
Mặc dù được gọi là phong tỏa, eo biển Hormuz thực tế chưa bị đóng hoàn toàn. Iran vẫn cho phép một số tàu chở dầu đi qua, và quan trọng hơn, nước này vẫn duy trì xuất khẩu dầu của chính mình. Theo CNN, Iran đang tìm cách thu phí từ các tàu qua lại, biến eo biển thành nguồn thu mới.
Tuy nhiên, việc mở cửa eo biển cũng không đơn giản. Các chuyên gia cho rằng ngay cả khi có lệnh ngừng bắn, các hãng vận tải vẫn ngần ngại đưa tàu vào Vịnh Ba Tư do lo ngại rủi ro an ninh. Bà Lale Akoner, chuyên gia phân tích thị trường toàn cầu tại eToro, nhận định: "Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần tồn tại mong manh không đủ tạo niềm tin cho các nhà khai thác vận tải hàng hải."
Ông Matt Smith từ Kpler giải thích thêm: "Hiện gần như không ai đủ tự tin để đi qua eo biển." Số tàu chở dầu qua eo biển mỗi ngày đã giảm từ hơn 100 chiếc xuống còn 10 chiếc hoặc ít hơn. Để khôi phục hoạt động bình thường, hơn 400 tàu đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư cần được giải phóng, một quá trình có thể mất vài tháng.
Tác Động Dài Hạn Và Tính Toán Chiến Lược
Quyết định của ông Trump phản ánh một sự thay đổi chiến lược. Trước đây, Mỹ đã nới lỏng trừng phạt dầu mỏ đối với Iran, thậm chí cấp quy chế tạm thời để nước này bán lượng dầu đang neo đậu ngoài khơi. Động thái này giúp kìm hãm đà tăng giá năng lượng toàn cầu, nhưng cũng gây tranh cãi trong nội bộ chính trường Mỹ vì lo ngại Iran có thêm kinh phí cho hoạt động quân sự.
Giờ đây, bằng cách phong tỏa, Mỹ muốn làm đứt gãy xương sống kinh tế của Iran, bất chấp rủi ro giá dầu tăng cao. Điều này cho thấy Washington đang ưu tiên áp lực tối đa lên Tehran hơn là kiểm soát giá cả trong nước. Đồng thời, việc sản xuất dầu tại vùng Vịnh đã bị gián đoạn trong sáu tuần qua do thiếu năng lực lưu trữ, khiến quá trình phục hồi càng thêm phức tạp.
Trong bối cảnh đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã dẫn đầu phái đoàn đến Islamabad, Pakistan để chuẩn bị cho các cuộc hòa đàm với Iran. Cả hai bên đều thể hiện thái độ thiện chí, nhưng tương lai của eo biển Hormuz vẫn còn nhiều bất ổn. Như ông Smith phân tích: "Sau khi chiến sự khép lại, để các nước vùng Vịnh phục hồi năng lực sản xuất cũng cần thời gian, lại cần các hãng vận tải có thêm niềm tin để đưa tàu đến bốc dầu. Đó là bài toán đòi hỏi sự kiên nhẫn của cả thế giới."
