Ông Trump Gia Hạn Lệnh Ngừng Bắn Với Iran: Chiến Lược Đàm Phán Cứng Rắn Và Bế Tắc Nội Bộ
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc họp kín với đội ngũ an ninh quốc gia tại Nhà Trắng vào chiều ngày 21/4, trước khi đưa ra quyết định quan trọng về bước đi tiếp theo đối với Iran. Kết quả là ông Trump tuyên bố sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra được đề xuất hòa bình cho xung đột giữa hai bên. Động thái này diễn ra ngay trước khi thỏa thuận hiện tại hết hiệu lực, thay vì nối lại các chiến dịch không kích, phản ánh chiến lược đàm phán cứng rắn và những tính toán chính trị nội bộ của chính quyền Mỹ.
Nguyên Nhân Từ Sự Chia Rẽ Nội Bộ Iran
Theo đánh giá của các trợ lý cấp cao tại Nhà Trắng, sự im lặng từ phía Tehran bắt nguồn từ tình trạng rạn nứt sâu sắc trong nội bộ ban lãnh đạo đương nhiệm của Iran. Chính quyền Mỹ nhận định Iran hiện chưa đạt được tiếng nói chung về lập trường đàm phán, dẫn đến thiếu sự thống nhất trong việc trao quyền cho các đại diện khi thảo luận các vấn đề cốt lõi. Hai vấn đề hạt nhân trọng yếu đang gây bế tắc bao gồm:
- Hoạt động làm giàu uranium.
- Quản lý kho dự trữ uranium đã làm giàu.
Phía Mỹ cho rằng tình hình trở nên phức tạp hơn do vai trò của Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei. Việc ông Khamenei hạn chế xuất hiện công khai được cho là nguyên nhân trực tiếp gây ra sự đình trệ trong các cuộc thảo luận nội bộ của chính phủ Iran. Hiện vẫn chưa rõ liệu ông có đưa ra chỉ đạo trực tiếp hay không, hay các cấp dưới đang phải tự suy đoán ý định mà không có hướng dẫn cụ thể.
Chiến Lược Của Ông Trump Và Phản Ứng Từ Iran
Trên nền tảng Truth Social, ông Trump mô tả chính quyền Iran đang "chia rẽ nghiêm trọng". Việc gia hạn ngừng bắn cho thấy nhà lãnh đạo Mỹ vẫn ưu tiên một giải pháp ngoại giao nhằm tránh tái khởi động một cuộc xung đột quy mô lớn – kịch bản vốn không nhận được sự ủng hộ từ công chúng Mỹ. Ông Trump khẳng định lệnh phong tỏa hải quân là công cụ then chốt để đạt được thỏa thuận, nhấn mạnh trong cuộc phỏng vấn với CNBC: "Chúng tôi sẽ không mở cửa eo biển cho đến khi có một thỏa thuận cuối cùng".
Tuy nhiên, phía Iran đã có phản ứng cứng rắn. Cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn đàm phán, tuyên bố: "Việc gia hạn ngừng bắn của ông Trump không có ý nghĩa gì". Ông Mohammadi, một quan chức Iran, còn đưa ra phát ngôn mạnh mẽ hơn: "Bên thua cuộc không thể áp đặt điều kiện. Việc tiếp tục phong tỏa không khác gì hành động ném bom và cần được đáp trả bằng hành động quân sự".
Những Thách Thức Và Triển Vọng Trong Tương Lai
Dù tồn tại nhiều trở ngại, giới chức Mỹ cho biết khả năng các nhà đàm phán hai nước gặp gỡ sớm vẫn được để ngỏ, với chuyến đi Pakistan có thể được sắp xếp nhanh chóng nếu có dấu hiệu Iran sẵn sàng quay lại bàn đàm phán. Cả Mỹ và Iran đều đã chịu thiệt hại kinh tế khi eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, khiến một số quan chức trong khu vực kỳ vọng hai bên có động lực để cùng sớm tìm ra giải pháp.
Tuy nhiên, việc ông Trump không đặt ra thời hạn mới cho lệnh ngừng bắn cũng khiến một số cố vấn của ông lo ngại sẽ làm giảm áp lực đối với Iran và vô tình tạo điều kiện để Tehran kéo dài đàm phán. Nhiều vấn đề then chốt hiện vẫn chưa được giải quyết, bao gồm:
- Khả năng làm giàu uranium trong tương lai của Iran.
- Số phận kho dự trữ uranium đã làm giàu ở mức cao.
- Các lệnh trừng phạt nào đối với Iran sẽ được dỡ bỏ.
Với ông Trump, ưu tiên hiện tại là tránh ký kết một thỏa thuận bị xem là tương tự như thỏa thuận dưới thời chính quyền Obama, mà ông đã rút Mỹ khỏi vào năm 2018 và nhiều lần chỉ trích là yếu kém. Trong những ngày gần đây, ông Trump tỏ ra lạc quan về khả năng đạt được một thỏa thuận với Iran, nhưng cũng thừa nhận tình hình phức tạp do các chiến dịch không kích trước đó.
Có thể thấy, cả Mỹ và Iran đều muốn tìm lối thoát cho cuộc chiến đang rơi vào thế bế tắc, vì leo thang xung đột lúc này chỉ khiến tất cả các bên cùng rơi vào thế bất lợi nặng nề. Động thái gia hạn ngừng bắn của ông Trump, dù trước đó ông từng đe dọa sẽ không gia hạn và thậm chí tiếp tục ném bom Iran, cho thấy sự linh hoạt trong chiến lược nhằm duy trì đàm phán và tránh một cuộc khủng hoảng lớn hơn.
