Trump cáo buộc Iran vi phạm thỏa thuận, eo biển Hormuz vẫn ì ạch
Trên mạng xã hội Truth Social vào sáng ngày 10.4 (theo giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải bài viết cáo buộc mạnh mẽ: "Iran đang làm rất tệ, thậm chí có người cho là thiếu trung thực, đối với việc cho phép tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Đó không phải là thỏa thuận mà chúng tôi đã đạt được!". Chỉ vài giờ trước đó, ông Trump cũng cảnh báo: "Có thông tin cho rằng Iran đang thu phí từ các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Họ không nên làm vậy, và nếu có, họ nên dừng lại ngay lập tức!". Những tuyên bố này làm dấy lên lo ngại về tình hình căng thẳng leo thang tại khu vực chiến lược này.
Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp đáng báo động
Sau khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố, số liệu từ Công ty nghiên cứu dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence cho thấy lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn cực kỳ hạn chế. Cụ thể, ngày 8.4 chỉ có 6 tàu thông qua, và ngày 9.4 giảm xuống còn 3 tàu. Một nghiên cứu độc lập của BBC cũng xác nhận, hơn 12 giờ sau lệnh ngừng bắn, đến 14 giờ ngày 8.4 chỉ có 3 tàu được phép đi qua. Các con số này quá thấp so với mức trung bình khoảng 130 tàu mỗi ngày trước khi xung đột nổ ra. Đáng chú ý, mật độ tàu thông qua vài ngày qua còn thấp hơn cả giai đoạn từ 30.3 đến 5.4, khi Iran nới lỏng một phần kiểm soát với 71 tàu.
Nguyên nhân khiến eo biển Hormuz chưa thể thông suốt
Việc tàu qua eo biển Hormuz vẫn còn hạn chế do nhiều yếu tố phức tạp. Đầu tiên, mặc dù lệnh ngừng bắn đã được ban hành, phần lớn tàu hàng vẫn phải chờ đánh giá rủi ro từ các hãng bảo hiểm hàng hải. Quá trình này đòi hỏi thời gian, và chỉ khi được chấp thuận, tàu mới có thể thông qua an toàn.
Bên cạnh đó, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã công bố bản đồ hàng hải mới, trong đó các hải trình truyền thống bị cho là đã cài thủy lôi. Do đó, tàu buộc phải di chuyển theo lộ trình do IRGC hướng dẫn, vốn nằm gần các căn cứ hải quân của Iran. Điều này giúp Tehran dễ dàng kiểm soát và giám sát mọi hoạt động, đồng thời tạo tiền đề cho việc áp dụng thu phí. Các tàu muốn qua eo biển phải làm thủ tục xin phép trực tiếp với chính quyền Iran.
Giá dầu biến động và những thách thức kinh tế toàn cầu
Giới phân tích lo ngại rằng lưu lượng tàu chỉ có thể tăng nhanh trở lại sau khi Iran hoàn thiện chương trình thu phí. Tuy nhiên, việc này lại đặt ra rắc rối khác: IRGC bị Mỹ và châu Âu liệt vào danh sách nhóm khủng bố, nên nếu tàu chi trả phí cho IRGC, số tiền này sẽ không được các hãng bảo hiểm từ những khu vực đó chi trả. Hiện tại, vẫn còn hơn 800 tàu bị mắc kẹt tại vùng biển này, và cần một khoảng thời gian đáng kể để giải tỏa.
Ngay cả khi eo biển Hormuz dần bình thường hóa, các quốc gia trong khu vực vẫn cần thời gian để khôi phục hoạt động khai thác và chế biến dầu khí vốn bị ngưng trệ. Thêm vào đó, đàm phán giữa Mỹ và Iran đang gặp nhiều thách thức, khiến triển vọng giải quyết xung đột còn mờ mịt.
Trước thực tế này, nguồn cung dầu và khí hóa lỏng vẫn chưa có dấu hiệu khả quan. Giá dầu Brent và WTI trong ngày 10.4 đã tăng trở lại, đạt mức xấp xỉ 100 USD/thùng sau khi giảm xuống khoảng 90 USD/thùng nhờ lệnh ngừng bắn.
IMF hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu do ảnh hưởng từ cuộc chiến
Ảnh hưởng của cuộc chiến Iran ngày càng sâu sắc đối với nền kinh tế thế giới. Hôm qua, Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva thông báo hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay. Bà nhấn mạnh rằng cuộc chiến đã gây ra:
- Chi phí năng lượng tăng vọt
- Thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng
- Gián đoạn nguồn cung trên diện rộng
- Sự sụp đổ niềm tin thị trường, đè nặng lên tăng trưởng
Theo bà Georgieva, những yếu tố này tạo ra "vết xẹo" dài cho nền kinh tế toàn cầu. IMF dự kiến chuẩn bị từ 20 đến 50 tỉ USD để hỗ trợ cán cân thanh toán khẩn cấp cho các quốc gia bị ảnh hưởng, cùng với kế hoạch hỗ trợ khoảng 45 triệu người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực do xung đột.
