Ông Trump cảnh báo NATO, EU đối mặt khủng hoảng năng lượng do chiến sự Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các đồng minh NATO ở châu Âu, liên quan đến việc họ từ chối phối hợp cùng Mỹ để dỡ bỏ phong tỏa cho eo biển Hormuz. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, ông Trump tuyên bố: "Nếu không có phản hồi hoặc nếu đó là phản hồi tiêu cực, tôi nghĩ điều đó sẽ rất tồi tệ cho tương lai của NATO". Tuyên bố này làm dấy lên lo ngại về sự đoàn kết trong liên minh quân sự quan trọng nhất thế giới, trong bối cảnh căng thẳng leo thang từ cuộc chiến ở Iran.
Chi phí năng lượng tăng cao đe dọa kinh tế EU
Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng do giá năng lượng tăng vọt, bắt nguồn từ cuộc chiến Iran. Các nhà lãnh đạo EU đã họp tại Brussels, Bỉ vào ngày 17.3 để thảo luận về vấn đề này, nhưng giải pháp vẫn còn mờ mịt. Mùa đông khắc nghiệt vừa qua đã làm giảm dự trữ khí đốt của EU từ mức 90% hồi tháng 11.2025 xuống chỉ còn 29% công suất, ngay trước khi Mỹ và Israel phát động tấn công vào Iran.
Sau đó, chiến sự tại Iran đã gây gián đoạn đáng kể đến sản xuất khí hóa lỏng (LNG) của Qatar, quốc gia chiếm khoảng 20% sản lượng toàn cầu. Mặc dù châu Âu nhập khẩu tương đối ít nhiên liệu trực tiếp từ vùng Vịnh, với chỉ chưa đến 4% lượng khí đốt từ Qatar và 6% lượng dầu thô từ toàn khu vực trong năm 2025, nhưng lục địa này vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn trên thị trường quốc tế.
Phần lớn khí đốt qua đường ống của EU đến từ Na Uy, và gần 60% lượng LNG được nhập khẩu từ Mỹ. Tuy nhiên, khi eo biển Hormuz bị đình trệ, các quốc gia châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ – vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu năng lượng từ vùng Vịnh – đã tìm kiếm các nguồn thay thế, dẫn đến cạnh tranh trực tiếp với châu Âu để giành nguồn cung. Hậu quả là giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 50% kể từ khi chiến sự bùng nổ, và nếu tình trạng đóng cửa Hormuz kéo dài, áp lực về nguồn cung sẽ càng trầm trọng hơn.
Tác động chính trị nội bộ và an ninh
Giá năng lượng tăng cao không chỉ đe dọa làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế vốn đã yếu của EU, mà còn có nguy cơ đẩy lạm phát lên cao. Điều này có thể trở thành thảm họa đối với các ngành công nghiệp châu Âu, vốn đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng từ sản lượng dư thừa của Trung Quốc. Hơn nữa, thực tế này có thể dẫn đến những hậu quả chính trị nghiêm trọng ở các nước thành viên.
Pháp là một ví dụ điển hình, với cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 đang đến gần. Bất kỳ sự gia tăng liên tục nào về chi phí năng lượng và áp lực chi phí sinh hoạt sẽ làm suy yếu hơn nữa phe trung dung. Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron không tái tranh cử, và cuộc đua kế nhiệm ông đang diễn ra trong một môi trường có lợi cho các ứng viên đối lập. Nếu cuộc chiến với Iran khiến lạm phát tiếp tục ở mức cao, điều này có thể tạo ra luận điểm mạnh mẽ cho phe cực hữu, đặc biệt là đảng Tập hợp Quốc gia của bà Marine Le Pen, vốn đã lợi dụng sự thất vọng về kinh tế của người dân.
Bên cạnh đó, châu Âu còn phải đối mặt với hậu quả về an ninh năng lượng. Sau nhiều năm nỗ lực "cai nghiện" năng lượng từ Nga, EU đã hoàn thiện quy định loại bỏ dần nhập khẩu khí đốt của Nga kể từ năm 2027, và dự kiến công bố lệnh cấm tương tự đối với dầu mỏ vào tháng tới. Tuy nhiên, với nguồn cung từ vùng Vịnh hiện đang bị gián đoạn và giá cả tăng vọt, một số nhà lãnh đạo EU bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng tách rời khỏi năng lượng của Nga.
Ngày 16.3, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever đã kêu gọi bình thường hóa quan hệ với Nga để tiếp cận nguồn cung năng lượng giá rẻ, mặc dù ý tưởng này vấp phải sự chỉ trích vì bị cho là nhượng bộ và gây nguy hiểm cho an ninh châu Âu. Ông De Wever tuyên bố rằng trong thâm tâm, nhiều nhà lãnh đạo châu Âu đồng ý với ông nhưng không dám công khai bày tỏ.
Như vậy, châu Âu đang phải gánh chịu hậu quả không nhỏ từ cuộc chiến mà khối này không trực tiếp tham gia, với những tác động kép về kinh tế, chính trị và an ninh, trong khi lời cảnh báo của ông Trump về NATO thêm phần làm phức tạp hóa tình hình.
